TATARCA ŞİİR SAYFASI
KIRIM - ROMANYA - TÜRKİYE - ORTA ASYA - RUSYA -
Sízlerden toplap yerleştírgen: İhsan Akay - Olanda
Maga şiir ya da yazı cíbermek ístegen mínyerge tıklasın
TEPREŞ
Ismail Ziyaeddin (1912 - 1996)
Hawa arüw! Kök masmawı!
Murfatlar’nıń yeşíl tawı
Bügün köp müsafír bekliy;
Kelgenlerní bek aybetliy.
Pítmiy kelgenlerníń artı;
Erkek-kadın, caşı kartı,
Alem cawa ta’ sabadan,
Er köyden, er kasabadan…
Atlarıman şalım
satıp
Uzaktan kamçı patlatıp,
Arabalar, katolaylar,
Cuwurtıp kelíp toktaylar
…Parlay katranlı kamıtlar!
Köpírgen awuzlı atlar
Bírbírsín köríp kíşniyler,
Awuzlıkların tíşliler.
Arabadan atlap tüşüp,
Kızlar aytalar külüşüp:
“Şükür cettík awdarılmay,
Bír korktım, bílseń canım ay!”
Cańı kelgenlerní emen,
“Kaysı köyden, kímler eken
Bar m-eken tanış-bílgenler”
Dep, sara erten kelgenler…
Erkez tanış-kısım karay
“Falan köy kayda?” dep soray
Taba kısım-akrabasın,
Anda tarta arabasın.
Garada deseń, ertenden
Berí kelgen erbír trenden
Kasabalılar kuyula…
Tepreş ekení tuyula!
Allegím soyları ele,
Otomobil tutup kele
Köylí atıman kopaysa,
O da bonı bíle, aysa!
*
Kuşluk vaktında taw toldı
Erkez yerín tabıp boldı;
Erbír terekníń kölgesí
Bír korantanıń bölgesí
Pítken sońra köríşmeler
Koş-keldí, kol öbíşmeler,
Caşlar gezmege keteler
Kartlar kalıp siyreteler.
…Bala-şaga deseń ep şay
Üyken bayram küní yaşay;
Cuwurşalar oynaşalar
Kımırskaday kaynaşalar…
Yeşíl taw ta’ bek yeşerdí!
En güzel kílímín serdí;
Şeşekler de közín aşa,
Bonday köp halk köríp şaşa!
Kiyímlerde türlí renkler
Şeşeklerínkíne denkler:
Allı, yeşíllí m-ístiysın
Menewşe morı mı diysin,
Sarı, pembe, mawı, biyaz…
Epsín saymaga söz bek az!
Tılsımlı ipekten derler,
Onday íşlengen anterler.
Köstergen er kız ünerín!
Boş keşírmegen künlerín
Özlerí dülber mí dülber,
Sanke aşkan bírer güller;
Geníş eteklí kaftanlar,
Caltırawuk kılaptanlar
Sırma tellí başörtüler…
Canım, aynıń öndörtíler!
O kadar da şenlík bar ke,
Bír masal dünyası sanke!
Külümsíriy kökte küneş
O da anlay: bügün tepreş!
Caşlar salıncak kuralar,
Kızlar tízílşíp turalar,
“Aydí endí sıra mením!
Yetmiy mi şo beklegením?!”
Başkaları top oynaylar,
Yorılmaylar, toymaylar.
Bír talayı deseń şıńlay
Eşítkenler toktap tıńlay
Ana, bír de dawul-zurna
“Şık ortaga karap turma!”
O, ekí kere ayttırmay
Şıga sırasın aldırtmay.
“Ama tartılıńız bíraz,
Bo tar yerde oyın bolmaz!”
Alem tartıla, iteşe,
Dawul sesí kulak teşe!
Ortada yer yasalganman
“Anadan öksíz kalganman”
Dep başlay o awur soyın,
Sońra kele cengíl oyın.
Pítmiy endí o’ń arkası…
Cuwurup şıga başkası,
Kollarını köteregoya…
Oynaylar bír toya toya
Yetmíş beşlík Ümer akay
Yerínde raat turalmay.
Kart bolsa da o da coştı
Barıp caşlarga baş koştı!
Ayşe’ttay onı şakıra
“Alcıdıń mı?” dep bakıra,
“Caş-cawkanıń arasında
Saga ne bar? Otır mında!”
*
Üyle vaktı boldı endí
Alay kalk aşka beslendí.
Sofra bezlerí cayıla,
Tabak, fílcanlar sayıla.
Caşlar oyından bıkmaylar,
Sofraga eş aşıkmaylar;
Onlarnı ta’ kíşkeneler
Ketíp şakırıp keleler.
Kün-evelden azírlengen
Şıpman tolı zembíllerden
Şıgaralar apakaylar,
Maylı maylı kalakaylar!
Cantık, kírde, sarburmalar,
Köbeteler, kawurmalar,
Kızargan tawuklar… bol-bol,
Aşap pítírecek sen bol!
Aştan sońra kave de bar,
Tíryakiy bolatan kartlar;
Etmiy bolmazlar adetín:
Bírer kave, bírer letín!
*
Köp kalmadı kün batmaga,
Alem başladı kaytmaga;
Caşlar ístemese bíle,
Arabalar ep cegíle.
Tamam şímdí kaytacakta,
“Sawlıkman kal” aytacakta
Ta’ bek pítmiy tatlı sözler,
Yaşara bírtakım közler.
Bar ama er şiyníń sonı!
Caşlar anlamaylar bonı:
Íster köp otır, íster az,
Maabetke toyım bolmaz…
Bírbírsíne komşı köyler
Sıra sıra tízíleler,
Sawlık aytıp ońga solga
Barabar şıgalar colga.
“- Sawlıkman kal Acíkerím!
- Sawlıkman bar, cancígerím!
- Endí künlerímíz cetse,
Kelecekke, kısmet etse!”…
Ehe, törem, kelecekke,
Alla bílír kaş
şeşekke
Dewlet kuşı kelíp
konar!
Cawşılarıń ne
íşí bar?
Bügün ayrı arabaman
Kelgen kaş kız,
kaş delíkan
Belkí senege kím bílír,
Bír araba cegíp kelír!
----- / -----
Anay kızına ayta:
Şaytan üyí, canım
kızım, mektep degen egerek,
Aslı canım, kız
balaga okuw-yazuw ne kerek?
Kalemge kâtka yazık, bír
köpten köp tögerek,
Özíde tap Akmescit'te, köyímízge bek erek.
Bo yıl şonda ketme
kızım, anaycıgıń cılatıp,
Binlermen para masrap etíp, babańnın cebín suwaltıp.
Otır üyde, kur keryańnı ketenlerıń agartıp,
Aytkanımdan şıkma balam kalkka yüzüm kızartıp.
Saga baksan sen okuwnı
uşatasın söretke,
Cimnastik diy, saglamlık
diy, tırmaşasın terekke.
Vazgeş balam, küníńní coytma
bo kereksíz tílekke,
Bízler sení nışanladık
bek zengín bír erekke.
Üstüńdekí kiygen urbań bír
marışke kaptanı,
Söret yasap keşíresín
aynı yılnı aptanı.
(H)ak Tanrım! bızıldı
da kızlarımız erímíz,
Yarın akret küní yoktır,
bízím catar cerímíz.
Kız anasına cewap
bere:
Ah... yesírlík devrínín kul
kurbanı anayım,
Seníń íşín cennemde
otlarga men canayım.
Yanlışasız,
aldanasız, kucır laplar aytasız,
Zemanení anlamaysız yüz yıl artka kaytasız.
Bezdíresíz sízler mení şo
nışanlauw sözímen,
Menlígímní satacaksız
üş beş nagış bezímen.
Eş bíríńíz karamaysız
maga süygí közímen,
Ketme kızım deb
aytasız aslı kímnıń
yüzímen?
Men ketermen ayt babamga,
pötígím yok o alsın,
Bonday eskí bílgílerní
cıyıp cebíne salsın.
Zemanení babam endí
anlamalı bílmelí,
Síz anaylar nafle agızgan
köz yaşların sílmelí.
Bílesíz mí anay, bíz ne
künnerde yaşaymız,
Aksız yerge kul etíle,
nafle kötek aşaymız.
Curtımıznıń ötmegínden
el ecnebí tok bola,
Bízlerdekí cígítlíkler bír
sebepsíz cok bola.
Ömürímníń son künneşík
okıycakman anayım,
Men ketenní mektebímde
tokıycakman anayım.
Bolsa mením nışan
toyım mektep íşínde bolsın,
Bo turışım, gür
genşlígím, bílgí ogrında solsın.
Okuw üşín beş
kıtanı cayaw cürüp şıgarman,
Cayíllíkní,
aksızlıknı temelínden cıgarman.
Anayşıgım
okımaga ketecekmen ketecek,
Bo Kırım'nı bír
top şeşek etecekmen etecek.
Yazgan: Hamdi Giray(bay) 1901-1930
Yabangül
Mecdiye'nín anyagında
Kíşkene bír nogay köyde
Fatmetayın korasında
Aşkan dört güzel şeşek.
Bírer bírer köşíp ketken
Şeşeklerín üş tanesí,
Kurganlar özlerí kora
Östíreler bírer bala.
Fatmenıń korasın süsí
Dört şeşegín kíşkenesí
Er petalí süygí tolí
Müstiy kokkan, Yabangül.
Dört şeşeknıń en kencesí
Onıń bar üş eníştesí;
Bír de anniy Köstencí'de
Yabangül'ní erkez süye.
İA 12-04-01
----------------------
ESKÍ QIRIM (yazgan Nariman Seyitjelilov 10 yaşında; cíbergenler: Eldar, Server, Alim, Sadreddin ve Asan)
Eski Qırım dağları
Ter temiz şokrakları
Şeşek kokuy ormanları
Lezetlidir suvları.
Sevem seni Eski Qırım!
Senin (y)eşil
dağlarını
Sır-şır akkan
suvlarını
(Y)em-(y)eşil tereklerni.
---
Vatan
Ceşme, şokrak,
Bağ-bağçalar
Buna deyim men-Vatan.
Kucagıńnı açıp turgan,
Qırımga deyim men-Vatan.
"Vatan", "Vatan" sezüni
Unutmanız qardaşlar,
Kerek olsa Vatan içün
Qurban olurmız, qardaşlar
Vatannı, dostlar, seviniz!
Onı duşmanga bermeniz!
Ceşme, şoqraq bağ-bağça
Nede güzel bu Vatan!
Yazgan: Selviye Kurteyupova 7-B Eski Qır ım
Isteseniz biz ozumiznin fotosuretimizni
ellariq.
Urmet ile Asan, Alim, Velyadiye, Lenura ve
Server.
***********
İsmail Bey Gaspıralı
Buna "Yeşil ada" derler, yüce maali Çatırdag,
Bunın bir tarafı çöldir,
bir tarafı bagça bag.
Kelir suvlar yaylalardan, ne
güzeldir boyları,
Altın aşlık
tarlaları, kozuları koyları.
Öter kuşlar saba-akşam,
olur yazda gülistan,
Er ne taraf göz idersen altın aşlık, bag-bostan
Pek güzeldir ab-avası, yay ve cay, cay ve yay,
Şeerlernin eskileri - Karasuv, Bagçasaray.
Dop-dolu edi halkımızla Yeşil ada bir zaman,
Az degildi yurtumızda Manla-Batır, karaman.
Zeval keldi, yurt bozuldu, kaç ve köç aldav ile,
Gitti halklar, keldi yadlar başka al ve dil ile.
Unutmanız çocuklarım, Kırım sizin vatandır,
Saip olunuz bu vatana çalışıp edep ile.
Buna "Yeşil ada" derler, yüce maali Çatırdag,
Bunın bir tarafı çöldir,
bir tarafı bagça bag
----------