GRIJP uit Nordhorn
Loonheren, keurnoten en pachters van het mout en het klein gemaal

> [English]

 
 
  In Nordhorn wonen vanaf halverwege de 17e eeuw drie families met de achternaam Grijp, een naam die in het begin ook als Gryep, Grip of Griep wordt geschreven.
Gelet op de voornamen die hier en daar terug komen ligt het voor de hand dat ze verwant zijn.

Nordhorn ligt in Duitsland en maakt deel uit van het Graafschap Bentheim, een calvinistische enclave, waar tot aan het einde van de 19e eeuw een aan het Nederlands verwante taal werd gesproken.

 
 

Stamvader Rolof Grip

 
 
  De oudst vermelde tak is die van Rolof Grijp. In zijn lijn, die verwant raakt met de bekende textielfabrikanten Stroink uit Enschedé, lijkt de naam Grijp na vier generaties uit te sterven.
  • Rolof Grip leeft midden 17e eeuw; zijn vrouw Fenne Küpers wordt in 1634 vermeld als burgeres van Nordhorn en hij is overleden als in 1674 hun zoon Rudolff trouwt.
  • Rudolff Gryp, getrouwd met Engele Stavermans uit Ootmarsum, is tussen 1701 en 1714 schepen en burgemeester van Nordhorn.
  • Diens zoon Rudolph Grijp wordt in 1676 te Nordhorn geboren. Hij trouwt in 1708 Aleida Kramer, dochter van de burgemeester van Ootmarsum. Tussen 1712 en 1739 is hij beurtelings loonheer, burgemeester en schepen van Nordhorn. Broer Jan Grijp bekleedt functies als keurnoot, rotmeester, gemeensman en loonheer.
  • Rudolph heeft twee dochters, Engel Margaretha (geboren 1709) en Aleid (1711), en een zoon Willem Grijp. Deze wordt op 17 september 1713 te Nordhorn gedoopt, studeert theologie te Leiden en trouwt in 1738 te Enschede met de burgemeestersdochter Geertruid Elshof. Willem Grijp is koopman en loonheer, en tussen 1740 en 1772 is hij beurtelings burgemeester en schepen van Nordhorn. Hij overlijdt er in 1780.
  • Willem heeft drie dochters: Alide (gedoopt in 1748), Gezina (1750-1784) die in 1770 te Losser trouwt met Johannes Stroink, fabrikeur en firmant der Katoenweverij J. Stroink & Zn te Enschede en Herberdina Margaretha (1752-1795) die in 1789 te Nordhorn trouwt met Petrus Dannenbargh uit Amsterdam.
 


De Hauptstraße van Nordhorn in 1920

NORDHORN

Van Nordhorn wordt omstreeks het jaar 1000 voor het eerst melding gemaakt, als het als "Northornon" in het belastingregister van de abdij van Werden staat opgenomen. Graaf Bernhard I van Bentheim verleent Nordhorn in 1379 stadsrecht.

De bouw van de Oude Kerk aan de markt, ingewijd in 1495 en tot in de huidige tijd het symbool van de stad, getuigt van de vroege bloeitijd in de 14e eeuw. Dat geldt eveneens voor het klooster 'Frenswegen', door Augustiner monnikken gesticht in 1394.

 
 

Stamvader Reiner Griep

 
 
  In dezelfde periode is er de familietak van Reiner Griep. Zijn nazaten blijven merendeels in Nordhorn wonen, maar ook die tak lijkt uitgestorven.
  • Reiner Griep trouwt rond 1640 met Fenne Ottinck uit Lohne; in 1655 wordt hij vermeld als voogd van Nordhorn. Zijn zoon:
  • Johan Reinersz. Gryp trouwt rond 1677 met Maria Tölners uit Hopsten. Waarschijnlijk is Anna Catharina (1645-1733) die in 1681 te Lingen trouwt met Geerd Joan Brummeleuw, zijn zuster. Zij krijgt te Lingen 6 kinderen: Jan Conraet (1682), Jan Reinders (1684), Hermannus Jacobus (1686), Samuel (1688-1692), Anna Geertruyt (1690) en Samuel (1692).
  • Johans zoon Willem Grijp trouwt met Aleida Striks. Als zijn vrouw in 1715 wordt genoemd als bakkerin te Nordhorn, is hij al overleden. Zijn broer Anthonie Grijp is in 1710 en 1716 pachter van het mout en het klein gemaal, in 1719 van het buitenweggeld en in 1724 van de waag- en wijnaccijns te Nordhorn.
  • Willem heeft vier zoons: Jan Herman Grijp (geboren in 1708), Herman Grijp (1709-1782, trouwt eerst met Margaretha van Dorsten en voor de tweede maal in 1755 met Johanna Hambecke, dochter van de burgemeester van Bentheim, bekleedt tussen 1740 en 1780 functies als loonheer, pachter van het mout en het klein gemaal, schepen en burgemeester van Nordhorn), Jan Grijp (geboren in 1711) en Willem Grijp (geboren in 1714).
  • Herman heeft een dochter: Margaretha Grijp, die in 1763 te Nordhorn trouwt met Pieter Theusink uit Zwolle. In 1804 woont Margaretha te Schüttorp.
 

De graafschap Bentheim en de Nederlandse taal

In de Graafschap Bentheim, waar Nordhorn onderdeel van uitmaakt, wordt tot aan het einde van de 19e eeuw, naast het eigen Nederduits, ook Nederlands gesproken. In dit nauw met Twenthe verbonden gebied, verhinderde het calvinisme lange tijd de overgang naar het Hoogduits, dat met het lutheranisme werd geassocieerd; de taal van het calvinisme was het Nederlands, de taal van de Statenbijbel. Aanvankelijk blijken Pruisen noch Hannover van plan de verbreiding van het Nederlands tegen te gaan; pas in de 19e eeuw wordt het Hoogduits krachtig bevorderd. In 1853 wordt het Nederlands op school afgeschaft en tegen het einde van de eeuw in het lokale bestuur. Tot het einde van de 19e eeuw blijft het Nederlands echter een belangrijke rol spelen als kerktaal.

 
 

 Stamvader Henrich Grijp

 
 
  De nazaten uit de derde tak, die van Henrich Grijp, vertrekken allemaal naar Nederland. Naar Amsterdam of als predikant naar meerdere plaatsen in het land. Ook ontstaat uit deze tak het geslacht 'Specht Grijp'.
  • Henrich Grijp is tussen 1703 en 1732 burgemeester, schepen en pachter van het mout en het klein gemaal te Nordhorn.
  • Zijn kinderen zijn: Hendrina Johanna, (1699-1778), getrouwd met Hendrick Hermansz. Strick, in 1725 burger van Zwolle en daar meester koperslager en burgerluitenant; Rudolf Grijp, in 1730 getrouwd met Aleida Bode uit Uelsen en tussen 1731 en 1736 loonheer, burgemeester en schepen van Nordhorn; en tenslotte Henricus Grijp (1706-1747).
  • Rudolf heeft 4 kinderen: Barend Grijp; Margaretha, geboren rond 1733 te Nordhorn en in 1767 te Amsterdam getrouwd met Jacob Vink; Johanna (1739-1795), in 1771 te Amsterdam getrouwd met Barend Johannes Bosman; en tenslotte Hendrik Grijp, die in 1764 van zijn broer en zusters, die alle drie in Amsterdam wonen, voor ƒ 2450,- het ouderlijk huis en gaarde te Uelsen koopt.
  • Henricus Grijp, tweede zoon van stamvader Henrich, studeert theologie te Groningen en Lingen en trouwt in 1733 te Groningen met Anna Geertruida Marinus. Hij is predikant te Metslawier (1730), Drogenham (1735) en Veenendaal (1739. Ze krijgen 8 kinderen, waarvan er 2 jong sterven:
  • Henricus Grijp (1734-1783) wordt geboren te Metslawier, trouwt in 1769 te Opheusden met Gerharda Wilhelmina Specht, en is predikant, laatst te Wageningen; Egbert Grijp (1736-1795), geboren te Drogeham, wordt in 1760 poorter van Amsterdam waar hij visiteur van de tabak is en in 1766 met Catharina van der Voort trouwt; Johanna Willemina (1739) en Lucas Grijp (1740), beide geboren te Veenendaal; Henrica (1741-1816), geboren te Veenendaal, in 1770 getrouwd met de theoloog dr. Daniël Albert Reguleth uit Amsterdam en in 1816 begraven in de Grote of St.Jacobskerk te Den Haag; en tenslotte haar tweelingzuster Anna Geertruida (1741-1813).
  • Oudste zoon Henricus krijgt te Wageningen 6 kinderen: Anna Geertruida Adriana (1773-1785); Jacoba Maria (1774-1846), getrouwd in 1802 met de notaris mr. Gerhard Haesebroeck uit Zutphen, die in 1815 al overlijdt; Henrica Catharina, geboren in 1776; Geertruida Clasina (1778-1785); Philippus (1781-1843) en tenslotte Henricus Egbert Grijp (1784-1845), makelaar te Rotterdam.
 

WAPENS

Het wapen van het geslacht Grijp is aldus:
"In rood een gouden griffioen. Helmteken: de griffioen uitkomend. Dekkleden: goud en rood."

Het wapen van Specht Grijp:
"Gevierendeeld: I en IV het wapen Grijp; II en III in zilver drie zwarte spechten (Specht). Twee helmen. Helmtekens: rechts de griffioen uitkomend, links een zwarte specht. Dekkleden: rechts goud en rood, links zilver en zwart."

  SPECHT GRIJP

Zoon Philippus combineert de achternamen van zijn beide ouders en gaat door het leven als Philippus Specht Grijp. Hij trouwt in 1809 te Vollenhove met de domineesdochter Catharina Sanders uit Kuinre. Na haar dood in 1820 trouwt hij in 1823 in Tiel met Catharina Elisabeth van der Pels uit Amsterdam. Ds Philippus Specht Grijp is predikant, laatst te Tiel, en hij overlijdt in 1843 te Drumpt. Hij laat uit zijn twee huwelijken tien kinderen Specht Grijp na en wordt alzo de stamvader van een geslacht met die naam.

 
 

 OVERIGE GrijpEN

 
 
  Naast de hierboven beschreven families, komen er in de geschriften uit Nordhorn en omgeving nog een aantal vermeldingen van Grijpen voor. Ze zijn vooralsnog niet in de families in te passen, maar dat ze verwant zijn ligt voor de hand.
  • Hendryck Gryep, oud-schepen van Nordhorn in 1648 en 1649, getrouwd met Greet Haeseforths, die op 16 februari 1650 burgeres van Nordhorn wordt.
  • Catharina Grieps (Gryp) van Nordhorn. Ze trouwt in 1680 te Lingen met Johannes Probsting, preceptor en organist aldaar, en krijgen te Lingen 8 kinderen.
  • Gerd Jan Grijp die, aldus het Amtsgericht te Lingen op 22 november 1689, aan Otto Wesken 32 rijksdaalders schuldig is.
  • Reindert Gryp, j.m. van Hesepe, die op 7 juni 1695 te Lingen trouwt met Anna Hengenas uit Wachendorf.
  • Reinhard Wilhelm Grijp, in 1711 loonheer van Nordhorn.
    Jan Hendrik Grijp, pachter van de waag- en wijnaccijns in 1712 en van het mout en het klein gemaal van Nordhorn in 1718.

Bronnen: de meeste gegevens op deze pagina zijn afkomstig uit het tijdschrift 'Nederlands Patriciaat',
aangevuld met gegevens uit de genealogische tijdschriften 'Gens Nostra' en 'De Navorscher'

 
 

Heeft U aanvullende gegevens over deze familie Grijp uit Nordhorn,
of maakt U er zelf deel van uit?
Lees dan op de pagina 'hoe doe ik mee' hoe U aan dit onderzoek kunt bijdragen, of stuur een mailtje aan jan.griep@planet.nl.

Start -- Introductiepagina -- Sitemap -- Hoe doe ik mee? -- Deelnemers aan het project -- Rond Noordzee en Oostzee --
De vogel Grijp -- Gryp uit de Nederlanden -- Gryp uit Vlaanderen -- Griep uit Duitsland -- Griep in de USA
Griep uit Emsland -- Grip/Griep uit Noorwegen -- Grip uit Zweden -- Grip uit Finland
Deze pagina (http://home.kpn.nl/artrako/Duitsland/Bentheim-NL.html) is
voor het laatst gewijzigd op 4 november 2006 door ©
Jan Griep te Katwijk aan Zee.