|
| |
" La sardana és la dansa
més bella
de totes les danses que es fan i es desfan,
és la mòbil, magnífica anella
que amb pausa i amb mida va lenta oscil-lant. "
DE
gelegenheid om met de echte Catalanen en hun culturele achtergrond in contact te
komen, en hetgeen dat je als toerist in Catalonië zeker niet aan je voorbij mag
laten gaan ,
is de Sardana !
|
Elke zaterdagavond om 18.00u. en (vaak na de
zondagochtendmis) elke zondagochtend om 12.00 u. komen vele ‘Barcelonese
Catalanen’ bijeen op het plein voor de “Catedral”. Hier kun je als
toerist deze traditionele Catalaanse volksdans aanschouwen en zelfs
meebeleven. De dans is namelijk snel aangeleerd en voor iedereen toegankelijk.
Sardana-dansen worden op vele plekken in Catalonië begeleid door “COBLA
orkesten”. Vanuit de oorspronkelijke omvang van 3
muzikanten die 4 instrumenten bespeelden (middeleeuwen), is dit orkest in de loop
der tijd uitgegroeid naar tot een orkest van ± 11 muzikanten, die zich, op de
zondagmiddag dat wij het meebeleefden, in een snelle 3 kwartier met klapstoeltjes op de trappen voor de kathedraal wisten te installeren. Om
deze tijd door te komen wordt men op het plein genoeglijk vermaakt door allerlei
straatartiesten en straatmuzikanten. Ook is een kleine wandeling door
de omgang van het, naast de kathedraal liggende, kloostergebouw aan te raden. |
| De Sardana heeft in de
Catalaanse historie vaak als een soort verzetssymbool tegen inlijving
in/door Spanje gediend. Voor veel Catalanen symboliseert de dans nog steeds
de strijd voor autonomie en mede daardoor hoeft deze danstraditie niet
kunstmatig in stand gehouden te worden. De Sardana is volledig in de
Catalaanse cultuur verweven. Er zijn zelfs Sardana lessen voor jonge
kinderen en Sardana wedstrijden voor de grootste danskring. In een mum van
tijd staat daar, voor de kathedraal, om klokslag 12.00 u ineens een kring van
jong en oud door elkaar. De boodschap is “voel je vrij om met ons mee te
doen en sluit aan”. Het is prettig wanneer je Spaans of Catalaans zou spreken, maar in dit geval beslist niet nodig. De dans is de
communicatie en je gaat als vanzelf mee in de eenvoudige danspassen. |
 |
| Wij hadden dit door toeval al een avond
eerder mogen ervaren op een heel leuk, maar wat kleiner plein. Hier met een
wat moderner Cobla-orkest en een iets gevarieerdere Sardana.
Op sleeptouw genomen door de
kenners hadden wij bij die gelegenheid al onze dans energie verbruikt, waardoor we bij deze eigenlijke Sardana liever wilden kijken en
luisteren. Eén van ons was zo slim om de orkestleden voor de aanvang te
interviewen. Wanneer je achter de naam van de verschillende instrumenten zou willen komen, is “COMO SE LLAMO ESTA INSTRUMENT?” (komo sejamo esta
instroement?) een hele goede vraag, waarop de orkestleden zeer bereidwillig
antwoord geven. |
 |
CULTURELE EN POLITIEKE ACHTERGROND VAN DE
SARDANA
Catalonie is een regio in het Noorden
van Spanje die ruim zes miljoen inwoners telt en wordt gedefinieerd als een
natie zonder staat. Wanneer je je wilt oriënteren op het
onderwerp ‘SARDANA’ kom je in de verschillende publicaties tegen dat dit
behoorlijk diep geworteld is in de Catalaanse cultuur. De van oorsprong rijke
Catalaanse autonome handelsnatie heeft zich op
verschillende momenten in de geschiedenis moeten onderwerpen aan de overheersing
van Spanje.
Meerdere malen, bijvoorbeeld ten tijde van Philips V, of de bezetting van
Barcelona door Napoleon en
later onder generaal Franco (eind dertigerjaren) werd het zelfbeschikkingsrecht
ontnomen,
de eigen regering en de eigen taal afgeschaft (maar naderhand ook telkens weer
herwonnen).
Men probeerde middels de Sardana’s, en de voor Sardana’s geschreven muziek,
uiting te geven aan de behoefte aan autonomie en verzet te tonen tegen
inlijving.
Een muzikaal voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld de militante openingszin van
“la santa espina”, geschreven door Enric Morera en gebruikt voor de koorversies
van de sardana’s: “WIJ ZIJN CATALANEN EN ZULLEN DAT ALTIJD BLIJVEN OF U WILT OF
NIET”
Vanuit een oorspronkelijk puur danskarakter krijgt de sardana
meer en meer een politieke en culturele betekenis.
Ook schrijven de Catalanen de Sardana symboliek toe als “ ïn- en uitsluiting”,
“tolerantie”,
(openstaan voor eenieder, arm, rijk, jong en oud) harmonie, broederschap en
democratie.
Een goede vraag hierbij zou zijn, wat vind je in de dans aan bewegingen terug
die symbolisch bedoeld kunnen zijn voor bovenstaande waarden?
DANSBESCHRIJVING/video
De Sardana wordt serieus en beheerst gedanst. De cirkel waarin de dans
uitgevoerd wordt, wordt gevormd door paren (man en vrouw om en om), die elkaars
handen krachtig vasthouden. De danspassen worden nauwkeurig geteld, de voeten
volgen in diepe concentratie het ritme van het Sardana-orkest.
In het ‘A’ gedeelte zijn de handen laag en zijn de passen beheerst en laag. In
het ‘B’ gedeelte volgt de dans de muziek en wordt de dans met de muziek
opzwepender, doordat de handen hoog gehouden worden en de danssprongen eveneens
hoger gaan.
Voor wat betreft de uitvoering van de dans wil ik verwijzen naar
librbcn@dncatnet , fax 0034933186221 of
schrijf naar;
Libreria de Generelitat – Corroleu 15, 08030BCN
Voor muziek of video van de Sardana:
VVV Catalonia tel; 034-933689730 of e-mail;
teltur@barcelonaturismo.com
Maar…
als uw kennis van ’t Spaans dit toelaat, de afbeelding met beschrijving
hieronder.
Les característiques de la
<< sardana llarga >>, són les següents :
|
Després
de l'introit, dues tirades de curts. |
 |
|
Dues
tirades de llargs. |
|
Dues
tirades més de curts. |
|
Dues
tirades de llargs i contrapunt. |
|
Una
tirada de llargs i contrapunt. |
|
Una
tirada de llargs i toc final. |
DE MODERNE SARDANA
De moderne Sardana kenmerkt zich door een
tweekwartsmaat (of een zesachtste maat), met een tempo van rond de 108
tikken per minuut en een totale lengte van 100 maten
(de oude Sardana, de Sardana curta die 24 maten duurde, vond men n.l. te kort).
De hedendaagse 100 maten zijn verdeeld over een korter gedeelte, genaamd curts
of A’
en een langer gedeelte; llargs of B’, die volgens een bepaald schema worden
herhaald.
Het meest gebruikte dansschema is AA/BB/AA/BB/B/B, zodat de sardana een lengte
heeft van 11 minuten. In concertzalen en op cd’s beperkt de cobla zich meestal
tot AABB.
|
