Beeldend
Start
Architectuur
Beeldend
Drama
Muziek
Fotografie
Planologie
Wereldliteratuur

'Lissabon in Beeld'

Centro de Arte Moderne
Lissabon heeft een aantal prachtige musea met beeldende kunst. Eén daarvan is het Centro de Arte Moderne. Dit museum, dat is opgericht door de Calouste Gulbenkian Foundation, richt zich, in tegenstelling tot het Museu Calouste Gulbenkian, enkel op de moderne Portugese kunst. Van begin 1900 tot heden. Het toont een verzameling kunst- en schilderwerken van de meest toonaangevende kunstenaars van Portugal van de afgelopen eeuw.

Portugese kunst?

In dit museum voor moderne kunst blijkt dat veel Portugese kunstenaars rond 1900 geïnspireerd raakten door trendzettende kunststeden als Parijs. Hier kwamen ze voor het eerst in aanraking met verschillende (voor die tijd) moderne schilderstijlen. Eenmaal terug in Portugal probeerden ze deze ‘nieuwe’ manieren van schilderen te imiteren. Echter liepen ze hierdoor in Portugal wel gemiddeld 20 jaar achter met Parijs. Zo werd het bijvoorbeeld het impressionisme, dat in Parijs al in 1874 was ontstaan, pas rond 1900 geïntroduceerd in Portugal. Ook was de Portugese geschiedenis van invloed op de Portugese kunst.  Vanaf 1930 stond kende Portugal namelijk een strenge dictatuur. Schilderijen die een kritische beeld gaven over politiek waren niet toegestaan. Afrikaanse en Aziatische kolonies waren belangrijk. Hier zijn in schilderijen dan ook regelmatig verwijzingen te vinden. In 1974 vond er een geweldloze revolutie plaats. Daarna is men ook vrijer in het toepassen expressie d.m.v. kunst.

 

 

Moderne kunst in vogelvlucht?

Nu lijkt dat misschien wat vreemd, maar voor het publiek was de eerste tentoonstelling van een groep jonge franse schilders in 1874 een schok. De schilderijen van Monet, Pissarro, Renoir, Dega, Sisley en Cézanne werden uitgelachen en belachelijk gemaakt. ‘Impressionist’ was in het begin dan ook een scheldnaam voor leden van deze groep schilders, genoemd naar het schilderij ‘impression, soleil levant’ van Claude Monet. Met het impressionisme (1870-1890) begon de moderne schilderkunst, omdat sindsdien de manier van schilderen voor altijd is veranderd.

 

 


Impressionisme: Renoir - Portrait of Madame Claude Monet
Impressionisme?
Waarom waren deze schilderijen dan anders dan alles wat voor 1874 is gemaakt?
1. Tot die tijd gingen schilderijen meestal over historische, religieuze en mythologische scènes. Dus vooral over Goden, Jesus, Maria, de hemel, hel, etc.
2. Er werd met veel fellere en lichtere kleuren geschilderd dan de bruinige tinten die normaal gebruikt werden. Er werd meer geëxperimenteerd met kleuren. Ook met de manier van schilderen. Dus met lange verfstreken of juist korte puntjes.
3. De schilderijen werden steeds minder realistisch. Dus personen, objecten en landschappen werden minder echt, minder herkenbaar. Ze gingen als het ware steeds minder op een foto lijken. Contouren werden vaag, schaduwen kleurig, gezichten vlekkerig, boomstammen blauw en perspectief klopte niet altijd meer.

En daarna?
Al snel volgde een reactie op het impressionisme, het expressionisme. Hierin stond niet meer de schoonheid van het onderwerp centraal, maar het gevoel (expressie) wat met een schilderij uit kon drukken. Door al deze ontwikkelingen ontstonden vele manieren van schilderen. En op het moment dat je echt niet meer kan herkennen wat het voorstelt noemen we dit ook wel abstract.

Na het impressionisme zijn er ruwweg drie richtingen in te delen:
 
1. Realistische beelden:
De schilder schildert de werkelijkheid of verdraaid deze iets, zoals bij de stromingen dadaïsme, surrealisme, pop-art, fotorealisme.
 

Surrealisme: Salador Dali - The Ship

2. Constructivistische beelden:
de schilder gebruikt schilderkunstige middelen of beeldaspecten, zoals bij stromingen kubisme, orfisme, futurisme, bauhaus, abstract-geometrische kunst, op-art, kinetische art

 


Futurisme: Boccioni - Dynamism of a Cyclist
3. Expressionistische beelden:
waarbij de schilder zijn werkwijze of voorstelling verandert of vervormt, zoals bij fauvisme, cobra, abstract expressionisme, nieuw expressionisme.
 

Abstract Expressionisme: Kandinsky - Improvisation
       
Huiswerk  

Keuze opdracht:

1. Zoekopdracht:
Ga naar www.allposters.com , ga naar art > art movements > en
- Print 5 schilderijen (‘posters’) uit, van verschillende schilders, waarvan jij denkt dat ze wel behoren tot de moderne kunst. Zet er onder wie de schilder is en tot welke stijl dit schilderij wordt gerekend.
Print 1 schilderij (‘poster’) uit, waarvan jij denkt dat deze zeker niet behoort tot moderne kunst.
Zet erbij wie de schilder is en tot welke stijl dit schilderij wordt gerekend. Neem alle prints mee naar de volgende les. 

2. Muziekopdracht:
Ga naar www.allposters.com , ga naar art > art movements >en:
Kies 1 moderne schilderij (poster) die duidelijk een gevoel uitdrukt (expressie) en zoek hier een passend muziekstuk bij. Neem beide mee naar de volgende les.

3. Interview: Houdt een interview met een kunstenaar over moderne kunst. Neem het resultaat mee naar de volgende les.

 

 
Opdracht   Doel:
1. Een museum met moderne kunst ervaren
2. Leren wat voor kunst jou aanspreekt en dit kunnen toelichten

Opdracht:
1. Rondleiding
2. Welk schilderij in dit Portugese Museum spreekt jou het meeste aan.
 
  A Maak een keus:
• Maak hiervan een foto met je gsm
• Schets het schilderij
• Omschrijf het schilderij
 
  B Voeg toe: de naam van de schilder, de datum, de (mogelijke) stijl
    3. ‘Klassikale’ nabespreking.
Toon aan de klas jouw keuze en motiveer deze keuze
 
 
Ook zeer de moeite waard:

Museu Calouste Gulbenkian
Av. António Agusto Agujar,
Dag 10-17 uur, wo en za alleen ’s middags tot 19.30 uur
Scholen gratis
Dit museum toont de kunstverzameling van de 19e eeuwse Armeense oliemagnaat Calouste Gulbenkian en bestaat uit een expositieruimte en diverse zalen met een prachtige collectie schilderijen, wandtapijten, keramiek, beelden. De vondsten uit diverse opgravingen maken duidelijk dat Portugal bezet is geweest door vele volken, zoals Kelten, Iberiërs, Feniciërs, Grieken, Cathagers, Romeinen, Germanen en Moren. Interessant zijn hier vooral de schilderijen van Rembrandt van Rijn en Claude Monet.

Museu Nacional de Arte Antiga
Rua de Janelas Verdes
Dag 10-17 uur, di en zo tot 19 uur
Scholen gratis
Dit museum geldt als een van de waardevolste van Lissabon. Het toont keramiek, wandtapijten, goudsmeedwerk en tal van religieuze schilderijen. Daarnaast bezit het tevens een belangrijke schilderijencollectie waarvan de meeste uit een periode 1200 – 1700 na Christus. Ze zijn verzameld in een bloeiende periode, waarin Portugal veel koloniën bezat door hun ontdekkingsreizen. Interessant is o.a. een drieluik van Jeroen Bosch (een kopie hiervan staat in Den Bosch).

Bioscoop Sao Jorge
Avenida da Liberdade 175, jaren 50 sfeer. Engelstalig gesproken films, 5 euro

Aquarium Oceanàrio
Parque das Nacoës (voormalig expoterrein), 9,- euro

Paleis van Pena
Sprookjesachtig kasteel in stadje Sintra, ca 45 minuten reiden met de trein vanaf Lissabon.
Prachtige voorbeelden van interieurschilderwerk in Trompe l’ouille.