Informatie Verstandelijke Handicaps

Smith Magenis syndroom: slaapproblemen

Slaapproblemen komen bij kinderen met het Smith Magenis syndroom erg vaak voor, ook al slapen ze op baby en peuterleeftijd goed en zelfs veel (zelfs overdag). Bij de meeste kinderen verandert dit beeld echter vanaf het tweede á vierde jaar. Dan wordt het geleidelijk aan steeds moeilijker om in slaap te vallen. En 's nachts worden ze diverse malen wakker en gaan ze schreeuwen, huilen en/of met het hoofd tegen de bedrand aan bonken. Door de slechte slaap 's nachts zijn ze overdag vaak moe, waardoor de gedragsproblemen weer kunnen toenemen.. Ze hebben overdag veel behoefte aan dutjes en kunnen dan op de meest onverwachte momenten in slaap vallen. Vooral tijdens de avondmaaltijd kunnen ze zomaar boven het bord in slaap vallen.
Als er in het ziekenhuis slaaponderzoek wordt verricht, blijkt de opbouw van de slaap afwijkend te zijn. De slaapcycli zijn verkort en de hoeveelheid REM-slaap is afgenomen.
De oorzaak van de slaapproblemen is waarschijnlijk gelegen in het door de hersenen overdag afgeven van het slaaphormoon melatonine. Melatonine wordt onder normale omstandigheden alleen 's avonds en 's nachts in de hersenen gemaakt.

Slaapproblemen krijgen weinig aandacht
Slaapproblemen bij verstandelijk gehandicapten krijgen erg weinig aandacht, maar komen waarschijnlijk veel vaker voor dan wordt gedacht. Daarbij gaat het om problemen bij het naar bed brengen en in slaap komen en om het ’s nachts wakker worden en te vroeg ontwaken of combinaties daarvan. De gevolgen die deze problemen hebben voor het functioneren van het kind overdag (zoals gedragsproblemen) en dat van de ouders en overige gezinsleden, worden onderschat. Vaak wordt ten onrechte aangenomen dat slaapproblemen nu eenmaal verbonden zijn aan het hebben van een ontwikkelingsachterstand.

Melatonine regelt slaap-waak-centrum
De normale slaap wordt gereguleerd door het slaap-waak centrum in de hersenen. Slaperigheid ontstaat 's avonds wanneer er in de pijnappelklier in de hersenen melatonine wordt gemaakt. Dit gebeurt onder invloed van duisternis. Licht remt de vorming van melatonine juist af. Melatonine vervult waarschijnlijk een sleutelrol in de regulering van het normale slaap-waak ritme en het 24-uurs temperatuur ritme. Verstoring van de vorming van melatonine leidt tot het ontstaan van slaapproblemen.

Bij Smith Magenis syndroom ontregelde afgifte melatonine
Uit onderzoek is gebleken dat er bij het Smith Magenis syndroom sprake is van een geheel ontregelde afgifte van melatonine. Daarbij wordt er met name overdag veel melatonine gemaakt. Dit kan de slaperigheid overdag verklaren. 's Nachts wordt er juist nauwelijks melatonine gemaakt. Dit verklaart het moeilijke in slaap vallen en het nachtelijke wakker worden. Eigenlijk is er dus sprake van een omgekeerd dag-nacht ritme.
Soms kan het moeilijke in slaap vallen met melatonine succesvol worden behandeld. Maar meestal helpt het maar kort en wordt het kind toch 's nachts vaak wakker. En de slaperigheid overdag blijft aanwezig.

Speciaal onderzoek naar slaap bij Smith Magenis syndroom
In de polikliniek voor verstandelijk gehandicapten in het Ziekenhuis Gelderse Vallei te Ede wordt momenteel onderzoek gedaan naar slaapstoornissen bij mensen met een verstandelijke handicap. Daarbij is er speciaal aandacht voor de bijzondere slaapproblemen bij mensen met het Smith Magenis syndroom. Zij kunnen immers niet simpel met melatonine worden behandeld, maar bij hen moet de eigen vorming van melatonine overdag worden afgeremd.
Het onderzoek omvat ondermeer het meten van de hoeveelheid melatonine in het speeksel en een registratie van de slaap door middel van een polsbandje met een bewegingsregistrator (actometer). Vervolgens wordt een proefbehandeling gegeven met met een melatonine onderdrukkend medicijn 's morgens vroeg en melatonine 's avonds.

Voor meer informatie over slaapproblemen bij verstandelijk gehandicapten en over het onderzoek klik hier.