Informatie
Het weer in Paramaribo 
Suriname:
Voor jachten zijn er in Suriname nog maar weinig faciliteiten. De meeste jachten varen de Surinamerivier op en gaan voor anker vlak achter het pilot station bij Paramaribo. Hier kan men aan land gaan bij de pier van het hotel Torarica. Men ligt redelijk veilig, maar men moet wel goed rekening houden met een sterke stroming. Eb en vloed hebben hier vrij spel en het ankergerei moet hier van goede kwaliteit zijn. Wij hadden 60m ankerketting uitstaan. Gedurende de drie maanden dat we hier lagen hebben we steeds veilig gelegen. We hebben wel veel overlast gehad van de andere schepen waarvan het anker ging krabben. Het inklaren en het verkrijgen van een visum is geen probleem al moet men wel geduld uitoefenen. We zijn hier in Zuid-Amerika!
Onze culturele belevenissen
en een tocht met de Nirvana diep het oerwoud in
|
Inhoud
|
 |
|
Omdat er veel miljonairs in Suriname zijn heeft
men briefjes van 10.000 gulden op de markt gebracht. Wij maakten er
dankbaar gebruik van! |
 |
Onze culturele misvattingen
Marian kijk daar eens 'Verboden te pissen'. 'Zo zeg, dat is duidelijk'. We lopen langs de centrale markt vlakbij de 'Waterkant' van de Surinamerivier. Langs de stoeprand zie ik op het putdeksel 'Tegelen'. Nederlandser kan niet. De eerste dagen moeten we wennen aan het gemak gewoon Nederlands te kunnen spreken. Het beeld dat we van Suriname hadden verandert met de dag. Ik dacht dat Suriname na 25 jaar onafhankelijkheid het temperament en karakter van een Zuid-Amerikaans land zou hebben overgenomen, maar niets is minder waar, het is gewoon de grootste provincie van Nederland met een bevolkingsaantal dat overeenkomt met Eindhoven. De banden met Nederland zijn zo stevig dat we ons een beetje schamen dat wij zo weinig weten van de geschiedenis van Suriname. Het lijkt wel eenrichtingsverkeer. Hier hoor je elke dag op de plaatselijke fm-stations de wereldomroep, in de Surinaamse krant 'De Ware Tijd' staan artikelen die rechtstreeks afkomstig zijn uit De Volkskrant en de NRC. Maar ook Suriname kent haar eigen geschiedenis maar nauwelijks. dat worden we gewaar als we uitgenodigd worden op de premiere van de documentaire van Louis Doedel door Nina Jurna. In het cafe-restaurant Tori Osso wordt de documentaire vertoond in de achtertuin voor een klein gezelschap. Naderhand volgt een discussie over deze aangrijpende documentaire. Nina Jurna
zoekt als achternicht van
Louis Doedel naar het verhaal achter haar oud oom die voor de tweede
wereldoorlog vakbondsleider was. Louis Doedel werd door de gouveneur
Kielstra opgepakt en ondergebracht in de psychiatrische inrichting in
Paramaribo, waar hij veertig jaar werd 'verpleegd'. Tijdens de discussie
wordt het pijnlijk duidelijk dat Louis Doedel door Suriname gewoon was
vergeten en dat zelfs nu nog geen lering kan worden getrokken uit deze
zwarte bladzijden in de geschiedenis van Suriname en Nederland. Hoe
vervelend ook voor Nederland, Suriname heeft het recht dat de geschiedenis
wordt opgetekend en daarbij is de hulp van Nederland nodig. We zijn aan
elkaar gebonden door de geschiedenis en we moeten elkaar beter leren
kennen waardoor fouten in de beeldvorming over elkaar in de toekomst tot
het verleden behoren. Daags na de premiere vond ik in de krant: 'De Ware
Tijd' het volgende artikel:
'De documentaire over de vakbondsleider Louis Doedel wordt vanavond om 9 uur vertoond op de STVS. Frank Zichem is de regisseur van de film, die op instigatie van de journaliste Nina Jurna, een achternicht van Louis Doedel is gemaakt. Jurna wordt in de hele documentaire door, vaak vergezeld van radio stonfutu Harold Braam, gefilmd tijdens de zoektocht naar de waarheid omtrent haar oom die 43 jaar ten onrechte wordt opgesloten, en 'vergeten' in de 's Lands Psychiatrische Inrichting, waar hij als dementerende bejaarde stierf. Tijdens de discussie kwam naar voren dat de inspanningen in het leven van Louis Doedel, dat zo triest eindigde, tenminste vier concrete zaken hebben opgeleverd: hij was de grondlegger van de Surinaamse vakbeweging, hij gaf de stoot tot het oprichten van de Lands Loterij, thans Staatsloterij, als werkverschaffing voor oudjes en gehandicapten, alsmede Werkverschaffing door openbare wegen aanleg en af watering en het bureau Kindervoeding dat meer dan een halve eeuw lang arme schoolkinderen van voeding voorzag. De documentaire is deskundig samengesteld en sober gefilmd, des te schokkender en dramatisch is daarom de inhoud. Louis Doedel was in Paramaribo een kleine exporteur die zoals vele Surinamers naar Curacao emigreerde voor lotsverbetering. Hij werd er belastingontvanger maar aangezien hij daar al begon een vakbond te organiseren voor de slecht betaalde en onderdrukte arbeiders, werd hij tot persona non grata verklaard en naar Suriname teruggestuurd. Louis Doedel en zijn jonge medestrijder, Hugo van Vliet waren maatschappelijk zeer betrokken bij het leven van hun mede-Surinamers die in de economische crisistijd van de jaren 30, in het sra nantongo bekend als Guyabaten, zwaar pinaarden. De zogenaamde middenklasse moest leven van een hongerloon, arbeiders en werklozen waren veroordeeld tot honger en ellende tot hun dood, zo bleek ook tijdens de discussie. Het gepijnigde volk begon onder leiding van mensen als Louis Doedel met straatdemonstraties. Na vergeefs beroepen gedaan te hebben gedaan op cd alternatieven te hebben voorgesteld aan de koloniale overheid, eerst gouverneur Rutgers en later de repressieve gouverneur Kielstra, barstte het hongeroproer los waarbij bakkerijen en winkels werden geplunderd door de uitgehongerde demonstranten. Na een uiting van frustratie in 1937, (hij liet zijn billen zien aan Kielstra) dat nu als ludiek protest gezien zou worden van Louis Doedel voor het paleis van de gouverneur, werd hij als represaillemaatregel in de Lands Psychiatrische Inrichting opgesloten waar hij werd platgespoten met een paardenmiddel, dat hem tot een schim van zijn vroegere zelf maakte. De psychiater dr Abrahams en later dr Spong werkten daaraan mee. Hoewel een gezagsgetrouwe verpleger Doedel vanwege zijn protest wel als geestesgestoorde betitelde, vinden het merendeel van zijn geinterviewde tijdgenoten en een andere psychiatrische verpleger (Vanier, kort voor de Nederlandse premiere van de documentaire overleden) dat Doedel niet geestesgestoord was, maar het geworden is vanwege de op hem gebruikte, vernietigende psychofarmaca en de mishandeling die LPI-patienten toen te verduren hadden. Ooggetuigen vertellen dat Doedel nimmer agressief was, hoogstens kon schelden op 'bakra's', die hem dit hebben aangedaan maar altijd op de loer stond om naar zijn huisje te vluchten. Hij nam het woord socialisme ook vaak in de mond. Tijdens de discussie bracht de historicus Roy Mac Donald naar voren dat Doedel een tijd publiceerde in de Banier -van Recht en Waarheid- het enige Surinaamse blad dat toen de waarheid aan het licht bracht. Hij was ook zelfstandig publicist die krantjes, vele pamfletten en petities heeft uitgebracht, die eerst vrij eerbiedig maar later radicaler van toon werden. Uit de bewaard gebleven stukken bleek dat hij scherpzinnige analyses maakte. Door een tip van zijn nicht kwam Hugo van Vliet - oom van presentator Henk van Vliet- begin jaren 80 erachter dat Louis Doedel misschien nog leefde in LPI en heeft toen samen met Henk Hertenberg een bezoek aan hem gebracht, en hem in een bejaardentehuis laten opnemen. Van Vliet herkende de sterk verouderde en toen dementerende Doedel en deze herkende Hugo van Vliet eveneens, getuige het feit dat, Doedel niet sprak maar op de vraag ken je me nog, wie ben ik opschreef: "kameraad Hugo van Vliet". De hervonden Doedel werd voorpagina nieuws en Borger Breeveld heeft toen een documentaire over Doedel gemaakt. Jerry Themen werd geinspireerd tot het maken van een mooi lied, gezongen door Dart Filemon dat voor de documentaire door Frank Zichem is gebruikt, zonder dat componist en zanger vermeld worden. Diezelfde tijd werd allerwegen gesproken over eerherstel voor Louis Doedel wat echter nooit goed van de grond is gekomen. Er is bijvoorbeeld nergens in Suriname een straat of plein naar hem vernoemd. In het algemeen is er trouwens geen Surinaams beleid op het stuk van herschrijving van de geschiedenis en herwaardering van de Surinamers die door kolonialen als criminelen werden aangeduid. Herrenberg heeft toen het medisch dossier met toestemming van de toenmalige LPI- directeur Jessurun wel gelezen. De huidige directeur heeft inzage twee jaar geleden niet toe gestaan en gaf als reden dat hij vreesde dat het vrijgeven van het nu meer dan 50 jaar oude dossier een schok in de gemeenschap zou veroorzaken. Desgevraagd vertelde Nina Jurna dat er voor haar nog geen punt achter het onderzoek is gezet vanwege het niet geopenbaarde medisch dossier. Volgens haar zullen er waarschijnlijk ook nog meer mensen naar voren komen met getuigenissen. Zolang het eerherstel van Louis Doedel vanuit Suriname geen gestalte heeft gekregen, zal deze kwestie nog niet worden afgestoten.'
Tijdens een bezoek aan de societeit 'Het Park' waar we met Marijn
Duintjer Tebbens (journalist, historicus, cameraman, correspondent SBS6)
op uitnodiging waren van Dr. Alfred Cameron had ik een gesprekje met de
minister van Culturele Zaken. 'Hij hoeft het niet te weten', stiekum
wijzende op Bosje (Wijdenbosch), 
'maar ik heb op
cultureel gebied nog steeds goede contacten met Nederland'. Jules
Wijdenbosch hadden we kort daarvoor een handje geschut. Zo gaat dat in
Suriname, het is een kleine gemeenschap, iedereen kent iedereen en
iedereen doet ook wat hem goeddunkt. Maar het tekent wel de situatie dat,
door de politieke spanningen tussen Suriname en Nederland, de kulturele
betrekkingen op een laag pitje zijn komen te staan. En dat is 'a shame'.
Gezondheidszorg
DenqueIn Nederland gingen we naar het Havenziekenhuis in Rotterdam waar we
onze prikken voor de reis haalden. We kregen voorlichting over allerlei
ziekten en voor Suriname gold dat we tegen de gele koorts en malaria onze
voorzorgen moesten nemen, maar over de gevaarlijke denque hoorden we
niets. In Suriname worden we dagelijks geconfronteerd met de problemen in
de gezondheidszorg, zijn het de apothekers niet, dan zijn het wel de
artsen die het werk neerleggen. Heel logisch want de overheid betaalt
maanden geen salaris, geen huur voor de gezondheidscentra, etc. etc.
Ondertussen is er een epidemie die veroorzaakt wordt door een klein gemeen
muggetje; de Aedes Egypte muskiet. Tegen malaria is nog iets te doen, maar
na een beet door deze muskiet wordt je ongelooflijk ziek. De symptomen
zijn: hoge koorts die 5 tot 7 dagen duurt en tevens hevige hoofdpijn
achter de oogbollen en kleine bloedingen die te herkennen zijn als rode
puntjes op de huid, langdurige vermoeidheid en een gevoel van
depressiviteit. 
Er zijn dan nog twee mogelijkheden, of je
wordt weer beter, of je gaat dood. En er is niets tegen te doen. Je wordt
opgenomen in een ziekenhuis en daar wacht men af of je het haalt. Tijdens
ons verblijf vallen er een tiental doden en de overheid blijft aan de
zijkant de zaak bekijken. Ook Marijn Duintjer (SBS6) heeft in het
ziekenhuis gelegen met Denque. De hoofdoorzaak van de epidemie is de
vervuiling in de stad. Overal ligt vuil en men wordt over de radio gemaand
vooral geen water buiten te laten staan. Dagelijks rijdt een pickup
wagentje met een spuitmachine door de wijken. De mensen moeten dan
etenswaren afdekken en de ramen openen. Het is een lachwekkende poging,
want de wind blaast het insectenmiddel Malathion naar een kant van de
straat en het is de vraag of de achterkant van de huizen wordt bereikt.
Pas nadat het bedrijfsleven geconfronteerd wordt met zieke werknemers
wordt er een actie op touw gezet die moet leiden tot onderdrukking van de
Denque.
Kwik vergiftiging
De kwikvergiftiging in de rivieren in Suriname is afkomstig van de kleinschalige goudproductie in het binnenland. Deze levert per jaar toch altijd nog zo'n 8000 kg op. Voor de extractie van elke kilo goud is 1,4 kg kwik nodig, dat uiteindelijk in het milieu komt. De kwikconcentratie in de gevangen vis overschrijdt nu ruim de toegelaten hoeveelheden. In sommige gevallen wel 6,26 maal. Door deze gegevens hebben wij besloten geen riviervis in Suriname te eten. Men adviseert de Surinaamse bevolking niet meer dan 1 keer per week vis te consumeren en voor zwangere vrouwen luidt het advies slechts een maal per maand. Het is een advies dat door de binnenlandbevolking niet kan worden opgevolgd, daar vis daar vrijwel de enige eiwitbron is.Naar de kruidendokter
In Paramaribo werden we op een dag uitgenodigd een reisje te maken naar het vakantieverblijf van een oogarts. Op de weg daar naar toe zouden we eerst een kruidendokter bezoeken die met succes de vader van de arts behandelde aan zijn been. Hij was 94 jaar en was vroeger huisarts en later na zijn studie in Nederland ook oogarts geweest in Paramaribo. Dus twee artsen die heel goed weten wat de westerse geneeskunde inhoudt. De behandeling door de reguliere gezondheidszorg had niet geholpen en men werd verwezen naar een kruidendokter. Nieuwsgierig als we zijn gingen we graag op de uitnodiging in daar een kijkje te nemen. We kwamen aan bij een houten optrekje waar aan de achterzijde in een hokje de behandelkamer was.
Binnengekomen in
het donkere hokje, zie ik een houten behandeltafel met een emmer watten en
een tafel met allerlei flesjes, oude pannetjes. De patient neemt plaats op
de behandeltafel en de kruidendokter neemt het verband van de wond af. Hij
ruikt aan de wond en neemt een watje uit de emmer. Hiermee maakt hij de
wond schoon en ruikt ook steeds aan het watje. Hieruit concludeert hij
welke kruiden er gebruikt moeten worden. De wond wordt opnieuw verbonden
en over een paar dagen zal hij het geneesmiddel gereed hebben. Ik laat me
vertellen dat men in de binnenlanden zelfs in staat is met kruiden
gebroken benen te helen. Er wordt geen gips gebruikt. We hoorden zelfs het
verhaal dat iemand die een verbrijzeld been had en door de artsen was
geadviseerd het been te laten amputeren, in de binnenlanden zo werd
geholpen dat het been werd behouden en hij nu weer met behulp van een kruk
rondloopt. De westerse geneeskunde kan hier nog wat leren!
Terug naar begin
De NIRVANA op RTL5
Bij toeval raken we in contact met Armand Snijders, één van de journalisten die hier het nieuws voor Nederland verslaat. Geen gekke standplaats want het nieuws ligt voor het oprapen. Hij is zo vriendelijk ons op sleeptouw te nemen naar allerlei interessante plekken. Daardoor zijn we op de eindejaarstoespraak van Bouterse, bezoeken we de in aanbouw zijnde brug over de Suriname rivier, gaan naar het uiterste westen van Suriname waar de zeedijk bij Nieuw Nickerie wordt vernieuwd en gaan, op de dag van de zwarte beschaving, naar het dorpje Santigron. Door Armand leren we op een unieke wijze het wel en wee van Suriname kennen. Maar Armand heeft ook belangstelling voor onze onderneming en neemt een interview af over ons zeilproject dat gepubliceerd wordt in een aantal Nederlandse kranten. Als we op een avond langs 'Het Leidseplein' lopen zien
we Nina Jurna. Ze stelt ons voor aan Steven van Radio10. Het gesprek komt al snel op het idee of er niet een radio of tv-opname zit in het feit dat we zo lang in Suriname blijven hangen. Er wordt een afspraak aan boord gemaakt om een en ander verder vorm te geven. Het wordt een radio-interview en een tv-opname voor RTL-5. Uiteindelijk wordt het radio-interview afgenomen op de dag van ons vertrek en wordt, op de zaterdag dat Wijdenbosch een persconferentie geeft, ' s-morgens om zeven uur begonnen met de tv-opname. Nina regisseert, organiseert ter plekke een volgboot, houdt het nieuws over Wijdenbosch in de gaten, instrueert de camera- en de geluidsman. Ondertussen varen wij over de Surinamerivier richting 'de brug'. Na drie uur intensief werken staan we weer in het centrum van Paramaribo en nemen afscheid van Nina en de camara- en geluidsman. Nina is kort daarna te horen op de radio bij de persconferentie van Wijdenbosch. Wie zegt dat er niet efficiënt gewerkt wordt in Suriname heeft het echt mis.
Vertrek uit Suriname
'We moeten nu echt een datum vaststellen, anders komen we hier
nooit weg'.
'Ja, maar ik wil eigenlijk wel nog naar 'De dood en het meisje', je weet
wel dat stuk waarin Helen Kamperveen speelt, dat over Chili en Pinochet
gaat'. 'Goed, maar dan gaan we daarna weg; zullen we zeggen zondag 12
maart?' Drie maanden na onze aankomst nemen we afscheid van onze vrienden
uit Suriname op de pier van het hotel Torarica. ' Het was fijn in Suriname
en jullie hebben er een voor ons onvergetelijke tijd van gemaakt', prevel
ik als afscheidspraatje. Jaap en Alie brengen ons van de pier naar de voor
anker liggende Nirvana met hun motorboot 'De Boo', en dan gaan we
nagezwaaid door de achterblijvers op de pier. 
We hebben een koers uitgezet rechtstreeks naar St.
Lucia. Het regent als we de Surinamerivier achter ons laten. Ruim 600 mijl
liggen voor ons. We hebben halve wind en de stroom duwt ons met twee knoop
naar ons doel.
Lees verder over onze belevenissen in de
Carabien
Volg de reis van Marian en Gerrit Broertjes die zij
maakten van 1999 tot 2000.
Lees de nieuwsbrieven 
Aanpassingen aan de Nirvana
Van Lanzarote naar Kaap Verden
Suriname houdt ons gevangen (I)
Suriname houdt ons gevangen (II)
Op herhaling bij de Caribische eilanden