Geologie als Hobby, bestanddelen van het ammonietenhuis.

GEOLOGIE ALS HOBBY

BESTANDDELEN VAN HET AMMONIETENHUIS

MET AFBEELDINGEN EN HET VAKJARGON IN 4 TALEN.

NEDERLANDS	DUITS	FRANS	ENGELS	VERKLARENDE TEKST

fragmocoon	Phragmokon	phragmocône	phragmocone	het gekamerde deel van het huis.
groeilijnen	Anwachslinien	lignes de croissance	growth lines	groeilijnen.
insnoering	Einschnürung	constriction	constriction	ongeveer radiaal verlopende groef.
lirae	Spiralrippen	côtes longitudinales	lirae	ribben die parallel lopen aan de
				windingsrichting.
luchtkamer	Luftkammer	chambre à air	air chamber	luchtkamer.
macroconch	Makrokonch	macroconque	macroconch	macroconch is waarschijnlijk
				vrouwelijk exemplaar.
microconch	Mikrokonch	microconque	microconch	microconch is waarschijnlijk mannelijk
				exemplaar (seksuele dimorfie).
mond	Mündung	aperture	aperture	mond van de ammoniet.
		=bouche	=mouth
mondrand	Peristom	péristome	apertural rim	mondrand van de ammoniet.
=peristoom	=Mundrand		=peristome
naveldiameter	Nabelweite	diamètre de	umbilical width	de diameter van de navel.
		l'ombilic
oren	Ohren	oreillettes	lappets	oorvormig uitgroeisel aan de mondopening
	=Apophysen	=apophyses		.
ribben	Rippen	côtes	ribs	ribben.
			=costa
			=pita
schaal	Schale	conque	conch	originele restanten van het ammonieten-
			=shell	huis.
steenkern	Steinkern	moule interne	internal mould	afgietsel van de binnenzijde van het
				huis.
striae	Striae	striae	striae	zeer fijne ribben.
tussenschot	Septum	septum	septum	de wanden die de gaskamers
=septum				scheiden.
winding	Windung	spire	whorl	een omgang van het ammonieten-
				huis.
windingsdoorsnede	Windungsquerschnitt	section	whorl section	dwarsdoorsnede van de winding.
windingsrichting	Windungsrichtung	direction spire	whorl direction	de richting van de winding.
woonkamer	Wohnkammer	loge d'habitation	body chamber	de verblijfkamer van het dier.

Fig. 1. Bestanddelen van het ammonietenhuis (Uit Treatise on Invertebrate Paleontology, 1957, part L,
bewerkt door G. Brouwers 1997).

VORMEN

advoluut	advolut	advolute	advolute	geen overlappende winding.
evoluut	evolut	evolute	evolute	een wijde navel.
involuut	involut	involute	involute	een nauwe navel.
heteromorf	heteromorph	heteromorph	heteromorph	niet spiraal gewonden..
coronaat	coronat		coronate	kroonvormig.
serpenticoon	serpenticon	serpenticône	serpenticone	slangvormig.
oxycoon	oxycon	oxycône	oxycone	schijfvormig, scherpe rand, nauwe navel
platycoon	platycon	platycône	platycone	plat, zegt niets over de rand.
=planulaat	=planulat		=planulate
sferocoon	sphaerocon	spheroïdale	sphaerocone	bolvormig.
=sferoïdaal
cadicoon	cadicon	cadicône	cadicone	tonvormig met diepe navel.
criocoon	advolut	déroule	criocone	los gewonden.
ellipticoon	ellipticon		ellipticone	excentrisch van vorm.
ancylocoon	ancylocon	ancylocône	ancylocone	haakvormig.
scaphiticoon	scaphiticon	scaphiticône	scaphticone	met losse, haakvormige woonkamer.

Hoofdvormen

advoluut

evoluut

involuut

heteromorf

meest voorkomende vormen

coronaat

serpenticoon

oxycoon

platycoon

sferocoon

cadicoon

criocoon

ellipticoon

ancylocoon

scaphiticoon

Fig. 2. Vormen van het ammonietenhuis (Uit Schlegelmilch, 1994 en Treatise on Invertebrate Paleontology, 1957, part L,
bewerkt door G. Brouwers 1997).

VORMEN VAN DE VENTRALE ZIJDE

carinaat	carinat	caréné	carinate	ventrale zijde met geprononceerde
=gekield			=keeled	kiel.
lanceolaat	lanzettlich	lancéolé	lanceolate	ventrale zijde met lansvormige kiel.
=lansvormig	=scharfrückig
fastigaat	fastigat	fastigié	fastigate	ventrale zijde waarvan kiel niet afgezet.
tabulaat	tabulat	tabulaire	tabulate	ventrale zijde met vlakke kiel.
=afgeknot			=runcinate
tabulaat/sulcaat	tabulat/sulcat	tabulaire/sulqué	sulcate	vlakke ventrale zijde met groef.
tricarinaat/bisulcaat	tricarinat/bisulcat	tricaréné/bisulqué	tricarinate/bisulcate	ventrale zijde met twee groeven
			=trisulcate	en drie kielen.
concaaf/bicarinaat	konkav/bicarinat	concave/bicaréné	concave/bicarinate	ventrale zijde met twee kielen en
				groef.
septicarinaat	septicarinat	septicaréné	septicarinate	ventrale zijde met een gevloerde kiel.
	=Hohlkiel
koordvormig	zopfförmig	cordé	cordate	ventrale zijde met koordvormige kiel.
gecreneleerd	kreneliert	crénelé	crenulate(d)	ventrale zijde met kiel in vorm van
				afgezette tandjes.

carinaat

lanceolaat

fastigaat

tabulaat

tabulaat/sulcaat

tricarinaat/bisulcaat

concaaf/bicarinaat

septicarinaat

koordvormig

gecreneleerd

Fig. 3. Vormen van de ventrale zijde (Uit Schlegelmilch, 1994 en Richter, 1982 , bewerkt door G. Brouwers 1997).

WINDING

diameter	Diameter	diamètre	diameter	doorsnede van het ammonietenhuis.
dorsale zijde	Dorsalteil	partie intérieure	dorsal side	het afgedekte deel van de winding.
flank	Flanke	flanc	flank	de zijkant van de winding onderverdeeld
=laterale zijde	=Lateralregion			in drie gebieden:
-bovenste deel	aussere Flankenhälfte	flanc externe	outer half	het bovenste deel van de flank.
-middelste deel		médiane du flanc	mid-flank	het middelste deel van de flank.
-onderste deel	innere Flankenhälfte	flanc interne	inner half	het onderste deel van de flank.
flankgroef	Flankenfurche	sillon latéral	spiralgroove	groef op de flank die meebuigt met de
			=fasciculate	winding.
			=sulks
kiel	Kiel	carène	keel	in het midden van de ventrale zijde
				kan een kiel aanwezig zijn.
kielgroef	Kielfurche	sillons	keel groove	groef aan weerszijden van de kiel.
mediaan	Medianlinie	médiane	median	de symmetrielijn van het ammonieten-
	=Medianebene			huis.
navel	Nabel	ombilic	umbilicus	gebied binnen de windingsnaad van
=umbilicus				de laatste winding.
navelrand		rebord périombilical	umbilical rim	grens tussen flank en navelwand.
			=umbilical edge
navelwand	Nabelwand	paroi ombilicale	umbilical wall	het umbilicale deel van de winding in
=umbilicale zijde	=Nabelabfall	=retombée ombilical		het gebied tussen de flank en de
	=Innenbug	=bord ombilical		dorsale zijde.
	=Umbilikalregion
omgeving windingsnaad	Nahtregion			de directe omgeving van de windingsnaad.
protoconch	Protoconch	protoconque	protoconch	de eerste (embryonale) kamer.
=beginkamer	=Anfangskammer
sifobuis	Sipho	tube siphonal	siphonal tube	buis aan de ventrale kant van het huis
=sifo				die alle kamers met het dier verbindt.
ventrale zijde	Venter	region ventrale	venter	de ventrale zijde van de winding.
=externe zijde	=Externseite	=aire siphonale	=external side
		=partie extérieure
		=aire ventrale
ventrolateraal gebied	Ventrolateral	bord latéro ventral	ventrolateral shoul-	het ventrolateraal gebied vormt het
	=Aussenbug	=bord extérieur	der	overgangsgebied tussen de ventrale
				zijde en de flank.
	=Windungsursprung
windingsdikte	Windungsbreite	épaisseur	whorl width	de dikte (breedte) van de winding.
=windingsbreedte			=whorl breadth
windingshoogte	Windungshöhe	hauteur	whorl height	de hoogte van de winding.
windingsnaad	Windungsnaht	ligne d'involution	umbilical seam	de lijn waar de windingen met elkaar
=umbilicale naad	=Nabelnaht			in contact komen.
=naad

Fig. 4. Terminologie van de windingsdoorsnede (Uit.Richter, 1982 en Treatise on Invertebrate Paleontology, 1957, part L,
bewerkt door G. Brouwers 1997).

DOORSNEDE VAN DE WINDING

rond	gerundet	subcirculaire	round	winding rond van vorm.
	=rotundus		=circular
vierkant	quadratisch	subquadratique	quadrate	winding vierkant van vorm.
driehoekig	dreieckig	subtriangulaire	triangular	winding driehoekig van vorm.
	=triangular
trapezium	trapezoid	subtrapézoïdale	trapezoid	winding trapeziumachtig van vorm.
lanceolaat	lanzettlich	lancéolé	lanceolate	winding lancetachtig van vorm.
spitsboog	spitzbogenförmig			winding spitsboogachtig van vorm.
hoogrechthoekig	hochrechteckig	subrectangulaire	subrectangular	winding hoogrechthoekig van vorm.
ellips	ellipsoid	subelliptique	ellipsoid	winding ellipsachtig van vorm.
			=elliptical
ovaal	oval	ovale	oval	winding ovaal van vorm.
breed ellips	breitelliptisch			winding breed ellipsachtig van vorm.
breed rechthoekig	breitrechteckig			winding breed rechthoekig van vorm.
breed trapezium	breittrapezoid			winding breed trapeziumachtig van vorm.

rond

vierkant

driehoekig

trapezium

lanceolaat

spitsboog

hoogrechthoekig

ellips

ovaal

breed ellips

breed rechthoekig

breed trapezium

Fig. 5. Windingsdoorsneden (Uit Schlegelmilch 1994, bewerkt door G. Brouwers 1997).

SOORTEN RIBBEN OP HET AMMONIETENHUIS

richting ribben
retroradiaal	retroradial	rétroverse	rursiradiate	achteroverleunende rib.
=rursiradiaal		=rursiradiée
radiaal	radial	rectiradiée	radial	rechtstandige rib.
=rectiradiaal			=rectiradiate
proradiaal	proradial	proverse	prorsiradiate	naar voren leunende rib.
=prorsiradiaal		=prorsiradiée
afstand ribben
ver uiteenstaand	weitständig	distantes	distant	ver uiteenstaande ribben.
dicht opeenstaand	engständig	approximées	approximated	dicht opeenstaande ribben.
gebundeld	Rippenbündelung	fasciculées	bundled	het bundelen van ribben op de
=fasiculaat			=fasciculate	navelwand.
type ribben
concaaf	konkav	conkave	concave	hol staande rib in de richting van de
				mond.
proconcaaf	vorgeschwungen	projectée	projected	naar voren buigende rib.
biconcaaf	bikoncav	biconcave	biconcave	dubbel hol staande rib in de richting
				van de mond.
convex	konvex	convexe	convex	bol staande rib in de richting van de
				mond.
biconvex	biconvex	biconvex	biconvex	dubbel bol staande rib in de richting
				van de mond.
sinusvormig	sinusförmig	sineuse	sinuous	in S-vorm golvende rib.
=sinueus		=flexueuse	=sigmate
falcaat	falcat	falciforme	falcate	sikkelvormige rib.
	=sichelformig		=sigmoid
bipartiet	gegabelt	bifurquée	bifurcate	zich in tweeën splitsende rib.
	=bipartit	=primaire	=biplicate
	=Spaltrippen		=bipartite
tripartiet	tripartit	trifurquée	trifurcate	zich in drieën splitsende rib.
			=triplicate
			=tripartite
quadripartiet	quadripartit	quadripartite	quadripartite	zich in vieren splitsende rib.
tussenrib	Schaltrippe	intercalaire	intercalatory	kortere losse tussenrib.
zigzag	zickzackförmig	zig-zag	zigzag	zigzaggende rib.
fibulaat	fibulat	fibulée	looped	lusvormige rib.
		=enboucles
simpele rib	einfache Rippe	nervure simple	simple rib	enkelvoudige rib die niet vorkt.
diversipartiet	diversipartit		diversipartite	splitsende rib meervoudig naar een
				kant.
polygyraat	polygyrat			polygyrate rib.
polyplook	polyplok		polyschizotomous	meermalen in tweeën splitsende rib.
virgatotoom	virgatipartit	virgatoïde	virgatotome
parabolisch	parabolisch	parabolique	parabolic	parabolische rib.
plicaat	plicat	plissée	plicate	geplooide rib.
=geplooid	=gefaltet
	=Faltrippe

SOORTEN RIBBEN
richting (de mond is rechts)

retroradiaal

radiaal

proradiaal

afstand

ver uiteenstaand

dicht opeenstaand

gebundeld

type

concaaf

proconcaaf

biconcaaf

convex

biconvex

sinusvormig

falcaat

bipartiet

tripartiet

quadripartiet

tussenrip

zigzaggend

fibulaat

simpele rib

diversiepartiet

polygyraat

polyplook

virgatotoom

parabolisch

plicaat

Fig. 6. Soorten ribben op het ammonietenhuis (Uit Treatise on Invertebrate Paleontology, 1957, part L,
bewerkt door G. Brouwers 1997).

TUBERCULATIE OP HET AMMONIETENHUIS

knobbels	Knoten	nodosités	nodes	knobbels.
tuberkels	Tuberkeln	tubercules	tubercles	wat meer geprononceerde knobbels.
	=Höcker
stekels	Stacheln	épines	spines	stekels.
bullae	Bullae	bullae	bullae	langgerekte knobbels in richting van
				de rib.
clavi	Clavi	clavus	clavi	langgerekte knobbels in de richting
				van de winding.

Fig. 7. Tuberculatie op het ammonietenhuis (Uit Treatise on Invertebrate Paleontology, 1957, part L,
bewerkt door G. Brouwers 1997).

PLAATSAANDUIDING ORNAMENTATIE OP HET AMMONIETENHUIS

ventrale knobbels	Ventralknoten	nodosités ventrales	ventral nodes	knobbels op de buitenzijde van de
				winding.
ventrolaterale knobbels	Ventroateralknoten	nodosités ventro-	ventrolateral nodes	knobbels op het ventrolaterale deel van
		latérales		de winding.
laterale knobbels	Lateralknoten	nodosités latérales	lateral nodes	knobbels op de flank.
umbilicale knobbels	Umbilikalknoten	nodosités umbilicales	umbilical nodes	knobbels op de binnenzijde van de
				winding.

Fig. 8 Plaatsaanduiding knobbels op het ammonietenhuis.

SUTUUR EN SUTUUROPBOUW


binnensutuur	Innensutur	suture interne	internal suture	de sutuur afgedekt door de voor-
				gaande winding.
buitensutuur	Aussensutur	suture externe	external suture	de sutuur die niet is afgedekt.
karteling	Zerschlitzung	cranté	serration	kartelingen van de sutuur.
mediane insnijding	Median-Inzision	incision médiane	median incision	mediane insnijding in een zadel.
onzichtbare sutuur	innere Lobenlinie	suture invusible	invisible suture	de sutuurelementen door voorgaande
				winding bedekt.
primairsutuur	Primärsutur		first suture	sutuur van het tussenschot tussen de
				1e en 2e kamer.
prosutuur	Prosutur		prosuture	de eerste sutuur van een individu.
sutuurlijn	Sutur	suture	suture	kontaktlijn tussen het tussenschot en
	=Lobenlinie	=cloisonnaire		de buitenwand.(soms)

lob	Lobus	lobe	lobe	het deel van de sutuur dat concaaf
				naar de opening is gericht.
binnenlobben	Innenloben	lobes internes	internal lobes	de lobben die niet zichtbaar zijn.
buitenlobben	Aussenloben	lobes externes	external lobes	de lobben die zichtbaar zijn.
protolobben	Protoloben			de lobben E, L en I.
suspensief lob	Suspensivlobus	lobe suspensif	suspensive lobe	naar achter buigende sutuur

E:
externe lob	Externlobus	lobe externe	external lobe	lob op het ventrale deel van het
=ventrale lob	=Ventrallobus	=ventral lobe	=ventral lobe	ammonietenhuis.
sifonale lob	Siphonallobus	lobe siphonal	siphonal lobe	de eerste lob op de mediaanlijn.

A:
adventief lobben	Adventivloben	lobes adventifs	adventive lobes	onafhankelijke lobben tussen E en L
				(alleen bij Goniatieten).

L:
laterale lob	Laterallobus	lobe latéral	lateral lobe	lob naast de externe lob als er geen
				adventief lob is

U:
umbilicale lob	Umbilikallobus	lobe umbilicale	umbilical lobe	lob(ben) tussen L en I.
suturale lob	Suturallobus	lobe suturale	sutural lobe	de laatst gevormde umbilicale lob-(ben)
				aan weerszijden van de naad. (soms)
I:
dorsale lob	Dorsallobus	lobe dorsale	dorsal lobe	lob op het dorsale deel van de winding.
=interne lob	=Internlobus

zadel	Sattel	selle	saddle	het deel van de sutuur dat convex
				naar de opening is gericht.
dorsale zadel	Dorsalsattel	selle dorsale	dorsal saddle	zadel in het dorsale deel van de
	=Internsattel			winding.
externe zadel	Externsattel	selle externe	external saddle	zadel in het ventrale deel op de
=ventrale zadel	=Ventralsattel		=ventral saddle	mediaan van de winding.
=mediaanzadel	=Mediansattel		=median saddle
laterale zadel	Lateralsattel	selle latérale	lateral saddle	zadel(s) aan weerszijden van de
				laterale lob.
umbilicale zadel	Umbilikalsattel			zadel(s) tussen de umbilicale lobben.

Fig. 9. Sutuur en sutuuropbouw (o.a Uit Treatise on Invertebrate Paleontology, 1957, part L, bewerkt door G. Brouwers 1997).

Klik hier voor de beginpagina