De studie van godsdienstig gedrag

Voorwoord

In de jaren zeventig van de vorige eeuw studeerde ik godsdienstwetenschap aan de Rijksuniversiteit Groningen bij de toenmalige hoogleraar Theo van Baaren en zijn medewerkers Lourens van den Bosch en Lammert Leertouwer.
Terwijl er aan mijn onervaren geestesoog een schier eindeloze rij godsdienststichters, reformatoren, koppensnellers, asceten, heiligen en profeten voorbij trok en ik heilige boeken leerde lezen in exotische talen, haalde ik wel mijn doctoraal, maar bleef mijn nieuwsgierigheid enigszins onbevredigd.
Nog steeds vroeg ik mij af hoe die godsdiensten in elkaar zaten en waar ze voor dienden. Mij fascineerde bovenal wat mensen nu allemaal precies doen als ze met hun godsdienst bezig zijn. Hoe gaan die rituelen in hun werk? Hoe verloopt zo’n offer nu eigenlijk? Wat gebeurt er bij een inwijding?
Niemand kon mij dat tot in de details vertellen. Van Baaren gaf toe dat we van godsdienstig gedrag niet zo heel veel wisten. Hij noemde zich inmiddels al geen godsdienstfenomenoloog meer en iedere theorie van het vak leek verdwenen. De vooruitstrevende leden van de vakgroep wezen echter enthousiast naar het voorland van de godsdienstwetenschap: de sociale wetenschappen. Die konden godsdiensten verklaren, daar leerde je hoe je religieus gedrag kunt onderzoeken. Fokke Sierksma was ons al voorgegaan....
Toen ik een aantal jaren geleden een onderwerp zocht voor mijn doctoraalscriptie sociale wetenschappen koos ik natuurlijk een bepaalde vorm van godsdienstig gedrag als onderwerp. Dat bleek echter nogal problematisch en terwijl ik aan het schrijven was begon ik te twijfelen. Ik had nu bijna een sociaalwetenschappelijke opleiding achter de rug, maar wat dat met godsdienst te maken had was mij niet duidelijk geworden. Met een sociaalwetenschappelijke benadering van religie kon je wel godsdienstpsychologisch en -sociologisch onderzoek doen, merkte ik, maar geen godsdienstig gedrag bestuderen. Op mijn aanhoudend vragen verwezen begeleiders me onverbiddelijk naar elders. Voor kennis over godsdienstig gedrag moest ik aankloppen bij andere gebieden van wetenschap: de godsdienstwetenschap misschien?
Het onderzoek van godsdienstig gedrag was voor de wetenschap kennelijk nog min of meer onbetreden gebied. Ik besloot daarop dit probleem tot onderwerp van studie te maken. Daardoor geraakte ik niet alleen verwikkeld in de interessante wereld die wetenschap heet, het resulteerde tevens in de tekst die u hier kunt bekijken.
Deze tekst is geschreven als dissertatie ter voorbereiding op een promotie in de godsdienstwetenschap, aanvankelijk aan de Faculteit der Godgeleerdheid van de Rijks Universiteit Leiden, later aan de Faculteit der Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap van de Rijksuniversiteit Groningen. Uiteindelijk werd deze dissertatie in de zomer van 2005 afgekeurd door de commissie en is het niet tot een openbare verdediging gekomen.
Indien U belangstelling hebt kunt U de tekst bekijken op de volgende pagina's, of het hele document als .pdf bestand downloaden.

Jeroen Janssen
Eindhoven, 31 oktober 2005

Blader verder:

For a summary in English, please click here:   Summary in English



Voor reacties, stuur een e-mail door hier te klikken. Bij voorbaat dank voor Uw reactie.



Voor nadere informatie over enkele van de door mij behandelde wetenschappers, zie ook de volgende sites:

Van der Leeuw :   Van der Leeuw   Van Baaren (DBNL):   Van Baaren (2)     (Schrijversinfo):   Van Baaren (1)   Sierksma :   Sierksma




U bent bezoeker nr:

eXTReMe Tracker