| M |
| M | afk. 1000 |
| M | afk. meter |
| M | afk. moeder,
ook vaak doopheffer / Meter |
| M | afk. monsieur, mijnheer, meneer, (de) heer |
| M | afk. municipaliteit, gemeentebestuur, Burgemeester en Wethouders |
| M | afk. marraine, meter, doopmoeder |
| m | afk. mater, moeder |
| M | afk. Magistor, meerdere, academisch geschoold persoon |
| m.p | afk. manu propria |
| m.ria | afk. manu propria, eigenhandig en
ook mia. b.v. eigenhandig ondertekend |
| maaien | doorklieven |
| maalder | schilder |
| maalsboekje | zie avondmaaltje |
| maandeel | maandsoldijbrief |
| maankop | slaapmiddel |
| maant-wyser | zie calendier |
| maatje | inhoudsmaat, meestal bij graan, 1 maatje = 2 spint, maar ook 1/8 spint |
| mabersteen | marmer |
| mac | afk. maçon, vrijmetselaar |
| macellarius | slager |
| macellio | zie macellarius |
| macello | zie macellarius |
| machenare | metselaar |
| machinate | kwaadstoking, (kwaadspreken), opstoken, kwaad |
| machinatie | kwaad, stoken |
| machineeren | kwaadspreken, stoken, kwaad-brouwen, (iets kwaads beramen), berokkenen |
| macht brieff | volmachtbrief, akte, waarbij iemand tot iets gemachtigd wordt |
| machtbrief | zie machtbrieff |
| machte | lies, schaamdelen |
| machytsch | metselwerk |
| macies | magerheid, schraalheid |
| macis | die niet komt opdagen bij een rechtszaak |
| mactator | zie macellarius |
| maculature | kladpapier, scheurpapier, omslag |
| macule(e)ren | bevlekken, bekladden |
| maddach | een volle dag maaien als verplichting opgelegd |
| made | weiland, hooiland, ook een landmaat |
| madebeemt | weiland, hooiland |
| madelaere | beheerder, bestuurder, beheerster, bestuursambtenaar |
| mader | maaier |
| maderijn | ahornhout |
| madesloot | afscheidingssloot tussen twee landerijen |
| madevelt | zie madebeemt |
| mae | hooiland, Made |
| maecbrief | testament |
| maech | zie maeg |
| maechgelt | het aandeel, door de bloedverwanten gedragen in de som, waarmee een door een hun gepleegde doodslag wordt geboet |
| maechgescheit | boedelscheiding |
| maechscheidt | zie maechgescheit |
| maechswage | aanverwant |
| maechtael. | verwantschap. (tegenover bloedverwantschap) de naaste bloedverwanten |
| maeck | zie; make |
| maecken | zie: maken |
| maeckgescheyt | zie; maechgescheit |
| maeckinghe | zie: makinge |
| maecmaker | huwelijksmakelaar |
| maecsel | een roerende of onroerende zaak die door de rechter kan worden verkocht ter voldoening van een schuld |
| maecsman | bloedverwant of vriend van een in het huwelijk tredend persoon, die met drie anderen de huwelijkse voorwaarden tussen de wederzijdse ouders in orde maakt |
| maeg, | verwant |
| maegdaer | ongehuwd, jonge man |
| maeghedelinghe | boedelscheiding |
| maegschap | verwantschap |
| maegsibbe | bloedverwantschap |
| maegsoene | deel van het zoengeld dat betaald wordt als schadeloosstelling bij een doodslag of ernstige verwonding |
| maegswager | aanverwand |
| maegtale | graad van bloedverwantschap |
| mael | rechtshandeling |
| maelboom | boom die een grens aangeeft |
| maeldenier | zie maelgenier |
| maeldery | maalrecht |
| maeldrager | postbode, koerier |
| maelge | gesp, ring, haak om iets mee vast te maken, ook een penning met een waarde van een halve penning |
| maelgelt | belasting op het gemalen graan voor de bierbrouwerijen, ook maalloon |
| maelgenier | marskramer voor kleine voorwerpen van metaal |
| maelget | houten hamer |
| maelgetter | krijgsman met een strijdhamer |
| maelgie | zie maelge |
| maelloen | zie maelgelt |
| maelloot | loodje, als vergunning om te malen |
| maelpegel | merkteken voor het waterpeil bij watermolen |
| maelslot | slot op een kist |
| maenboec | registerboek waarin de schulden staan genoteerd |
| maenbrief | dagvaarding, soms ook schuldbekentenis |
| maendach | maandag |
| maenen | vragen om een vonnis aan schepen of leenmannen tijdens rechtzitting |
| maennesse | dagvaarding |
| maensdach | zie manedach |
| maent | maand |
| maents | maandelijks |
| maerlepit | zie maerleput |
| maerleput | mergelput |
| maerte | dienstmeid |
| maerten | de werkzaamheden van een dienstmeid |
| maertse | grens |
| maesjes | doosjes? |
| maet | zie made |
| maetgelt | meetrecht |
| maetsem | zie metse |
| maetsman | metselaar |
| maexman | zie; maecsman |
| maeybempd | maailand |
| maeydagh | maaidag |
| maeyen | maaien |
| mag. | afk. Magistor, meerdere, academisch geschoold, meester |
| magazijn | voorraadschuur, pakhuis |
| magelein | marjolein |
| Magensche | Mainz |
| magenscheid | boedelscheiding |
| magescheid | boedelscheiding. vaak ook als maegescheit |
| magie | toverkunst, geesthandel, toverkunde |
| magister | meester, leraar, meerdere, |
| magister civium | burgemeester |
| magistraat | overheid, overheer (overheerser) |
| magistri | van de aanvoerder, meester |
| magnanime | grootmoedig, groothartig, edelmoedig |
| magnanimiteit | grootmoedigheid |
| magneet | noordsteen, (magneetijzersteen), zeilsteen (platte steen) |
| magnificentie | heerlijkheid, pracht, grootdadigheid |
| magnificq | heerlijk, grootdadig?, groots, prachtig |
| magnitude | grootheid |
| magnus | groot |
| magnus magister | grootmeester |
| magschaft | bloedverwantschap |
| magus | tovenaar |
| maia | mei |
| maicken | zie: maken |
| maige | bloedverwant |
| maii | zie maia |
| maille | zie maelge |
| mainplevie | een recht van de man door het huwelijk waardoor hij heer en meester wordt van al de roerenden en onroerende goederen, de inschulden (te innen vorderingen) en acties van zijn vrouw |
| mainten | afk. maintenant, nu, thans, op dit moment |
| mainteneren | handhaven, standhouden |
| maintenue | handhaving, bescherming |
| maintineren | onderhouden |
| maion | afk. maison, maison, huis, woning, gebouw, tehuis |
| maiorennis | zie majorennis |
| maiores | zie majores |
| maiseel | vleeshal |
| maiseele | zie maiseel |
| maius | mei |
| majesteit | mogendheid, majesteit, hoogheid, hoogmachtigheid, koning |
| majeur | meerderjarig(e), volwassen(e) |
| majeure | zie majeur |
| majorennis | meerderjarig |
| majores | voorvaderen, voorganger, voorouders |
| majus | bloeimaand, mei |
| makagie | beschikking bij uiterste wil, legaat |
| make | uiterste wilsbeschikking voor het gerecht gepasseerd |
| makelaar | tussenhandelaar |
| makeman | zie; maecsman |
| maken (enen iet). | bij uiterste wilsbeschikking aan iemand schenken, vermaken |
| makinge | in het algemeen: een uiterste wilsbeschikking |
| maladerie | zie maladrie |
| maladrie | hospitaal |
| malafide | zie malefidei |
| malcander | elkaar |
| malcanderen | tegenover staand(e), overleggen
ook; met elkaar |
| malcontent | ongenoegen, het ontevreden |
| malder | inhoudsmaat, speciaal voor graan, 1 malder = 1/22 last, ook gezien 1/18 last en
2 mud en 1/4 mud. ook was er een kleine Gelderse malder = ca 125 ltr. en een
grootte Gelderse malder van ca 137 ltr. |
| male | reistas, valies |
| maledictie | vloek, kwaadspreken, lastring |
| malefidei | ter kwader trouwe |
| maleren | in kleur borduren |
| malerie | het recht op het malen van het graan in een bepaald gebied, een soort banrecht |
| malevolentie | kwaadwilligheid |
| malget | zie maelget |
| malgetten | met een houten of loden hamer slaan of bekloppen |
| malheur | ongeval, ramp |
| malheureux | rampspoedig, ongelukkig |
| maligna febri | door een kwaadaardige koorts |
| maligneeren, | met kwade trouw |
| maligniteit | boosaardigheid |
| malitie | boosheid, kwaadheid |
| malkanderens gesigte (in) | tegen over elkaar, elkaar aanziend |
| malleator | ijzersmid |
| malt | mout |
| malversare | zie malversatie |
| malversatie | slecht beheer, ambtsontrouw, ontrouwe waarneming van een bediening,
verduistering van gelden |
| mam | vrouwenborst |
| mamburnus | regent, voogd |
| man | afk. manouvrier, dagloner |
| manachier | dreigementen |
| manbaar | huwbaar |
| manbode | gerechtsbode aan het feudaal leenhof |
| mancamer | leenhof |
| mancipatie | vereigening, overgaaf van en zaak als eigendom, overlevering, |
| manciperen | eigen geven, vereigenen |
| manckaert | manke, kreupele |
| mancorn | diverse soorten koren ondereen gemengd |
| mandaat | bevel, last |
| mandach | gerechtsdag |
| mandaet | lastbrief, bevelschrift, bevel, beveling (lastbrief), daagceel |
| mandament | bevelschrift |
| mandans | bevelgever |
| mandataris | bevelhebber |
| mandateur | bevelgever |
| mandeel | het aan een bepaald iemand toekomend deel |
| mandeeren | bevelen, bevel doen, belasten, lastgeven |
| mandel | aantal stroschoven, soms 12 soms 16 |
| mandemakere | mandenmaker |
| mandement compulfoir | dwanglevering, een dagbrief met dwanglevering is een dwangbrief waarbij
een gerechtsschrijver wordt gedwongen of bevolen om iemand een afschrift
van een gewezen vonnis of dingtalen te geven of gedagvaard om de reden
te geven waarom hij dat nalaat. |
| mandement compulforaal | zie mandement compulfoir |
| mandement de appel | brief van appel waarin iemand wordt gedagvaard te verschijnen voor een
hoger hof of hogere rechter |
| mandement de appel in forma | brief van beroep waarin het gewezen vonnis van een lagere rechtbank geen
voortgang in uitvoering zal hebben terwijl men in beroep is bij een hogere rechtbank |
mandement de appel in
forma met de clausule van
inbibitie | zie mandament de appel in forma |
| mandement impetreeren | in een dagbrief verzoeken iemand te dagvaarden |
mandement in actie te
institueeren | een dagbrief (dagvaarding) om zijn vermeend recht in te stellen, een
dagbrief (dagvaarding) waar bij iemand een ander die zich laat verluiden
(zoals bericht wordt) iets tot zijn laste te hebben, dagvaard, dat hij het zelfde
rechtelijk zal hebben in te brengen |
| mandement in cas petitoir | een dagbrief, (dagvaarding) van rauwe eis ( eis zonder voorafgaande aanmaning
of toestemming van de rechter) of een dagvaarding van eerste eis, waarbij
een eiser van een gedaagde iets rauwelijk of ten eerste, zonder te voren daar
over recht gesproken te hebben, is eisende als zijn eigen goed |
mandement in cas van
asfeurantie | een dagbrief (dagvaarding) om een verzekeraar uit rechte van verzekering te
dagvaarden |
mandement in cas van
indemniteit | een dagbrief, (dagvaarding) om schadeloos gehouden te worden. Of een
dagbrief, (dagvaarding) waarbij iemand een ander dagvaard ten dien einde,
dat deze hem alle schade op enig goed valland volgens belofte zal hebben af te keren. |
| mandement in cas van salaris | een dagbrief (dagvaarding om te hebben betaling van zijn verdiende loon |
| mandement in cas vanguarant | een dagbrief, (dagvaarding) in geval van vrijwaring, waarbij iemand een ander
dagvaard, ten einde dat bij hem zal vrijwaren voor de uitwinninge (verhalen ) |
mandement om betaling
van renten | een dagbrief (dagvaarding) om te hebben betaling van de jaarlijkse
geldwinning (geld opbrengst) |
mandement om de arre-
menten van een proces
aan te nemen | een dagbrief (dagvaarding) om een geding te hervatten, een dagbrief
(dagvaarding) om een zaak van een overledene aan te nemen en voort te zetten |
mandement om een
obligatie te kennen | een dagbrief (dagvaarding) om een handschrift te herkennen of te onkennen |
| mandement pænaal | een dagbrief (dagvaarding ) met boetedwang, waarbij iemand op straffe
van een hoge boete iet verboden wordt te doen. |
mandement van arrest op
een persoon | een dagbrief (dagvaarding ) met verlof tot aanhouding van de persoon,
als de aanlegger (hij die dagvaard) in zijn verzoekschrift te kennen geeft
dat de gedaagde een vreemde is of verdacht wordt van vluchten |
mandement van beneficie
van inventaris | een dagbrief (dagvaarding ) om een boedelbeschrijving en/of goederen te geven |
| mandement van cessie | een dagbrief (dagvaarding ) om zijn inschulders te mogen dagvaarden om
afstand te mogen doen van zijn goederen |
| mandement van complainte | de klacht die men doet in cas van nieuwigheid, als iemand in zijn rustig en
vredig bezit geweld, of hinder aangedaan werd |
mandement van declaratie
van schade en de
interresten over te nemen | een dagbrief (dagvaarding) waarbij iemand een andere om welke reden
er schade is ontstaan of heeft gehad dagvaard om die rekening over de
geleden schade over te nemen en de schade te vergoeden, ’t welk
plaats heeft als er toezeggingen zijn gedaan |
| mandrita | herder, monnik |
| mane | ‘s morgens vroeg, vroeg in de morgen |
| manedach | maandag |
| maneet | leenmanseed, leeneed |
| maneit | de tijd van een man tussen zijn 20e en 50e jaar |
| mange | een werptoestel voor stenen, blijde |
| mangeding | terechtzitting van een leenhof |
| mangelborden | schrobborden |
| mangelstocken | om wasgoed uit het hete water te halen |
| mangelt | zoengeld voor een zeer zware mishandeling en doodslag |
| manger | verkoper van etenswaar etc. |
| manghelijnghe | onderlinge koop en verkoop van goederen |
| mangheltuchte | handel, |
| manheit | zie maneit |
| manheve | het gewicht aan koopwaar die een man kan heffen |
| manhuus | oudemannenhuis |
| manhuys | leenhof |
| maniement | handelingen |
| manier | manier, wijze, zede |
| manifest | manifest, openbaar, verklaring |
| manifesteren | manifesteren, openbaren, verklaren |
| maninge | de vraag om een vonnis door de schout, oproeping om voor het gerecht
te verschijnen, invordering van een (geld)schuld |
| manisse | zie maennesse |
| manleen | een erfelijk leen in de mannelijke lijn |
| manlijcheit | de mannelijke geslachtsorganen, mannelijk karakter |
| manmate | oppervlaktemaat, oppervlakte die een man maaide in een dag |
| mannbar | meerderjarig |
| mannen | uithuwelijken |
| mannen (hoir). | een man nemen, huwen. |
| manne-staeghe | manshoogte |
| mannewaerhede | woord van eer |
| manoordeel | door een leenman gewezen vonnis |
| manquement | ontbreken |
| manqueren | ontbreken, in gebreke blijven |
| mans | vochtig, nat |
| manslachtich | moorddadig |
| manslachtigheyt | moordneigingen |
| mansman | achterleenman |
| mansoor | mannelijke nakomelingen |
| mansstoel | stoel met leuning |
| manssurcoot | mantel |
| mansuarius | boer, keuterboer |
| mansuetude | zachtmoedigheid |
| mansus | grote hoeve |
| mantelinge | beplanting |
| mantelkind | bij wettiging door een huwelijk nam de moeder het kind onder de linker
mantelslip en daarna was de (schand)vlek van onechtheid verdwenen. |
| mantrouwe | erewoord, op mijn eer als man |
| manu propria | eigenhandig, bv ondertekend |
| manuaal | handboek, handdoek, handzaam |
| manufacture | handwerksel, voortbrengsel |
| manumiteeren | vrijlaten, ontslagen, vrijmaking |
| manwijf | getrouwde vrouw |
| maquerelle | koppelaarster |
| maraan | Spanjaard, Spaanse jood (scheldwoord)
ook; ‘varken’ als scheldwoord |
| maras | moeras |
| marbelsteen | marmer |
| marc | gewicht voor goud en zilver te wegen |
| marcas | betaalmiddel, mark |
| marcboom | grensboom of grenspaal, grensmarkering |
| marchand colporteur | straatkoopman |
| marcheeren | aantrekken, aantreden, streven |
| marckgeldt | overdrachttaks |
| marckvoocht | provoost |
| marctcorf | gesloten mand |
| marctemar | visemmer voor naar de markt |
| marctmoeder | vrouw belast met het schoonhouden van de marktplaats |
| marctridder | zwendelaar, oplichter |
| marcttaïnge | samenscholing van gewapend volk op de markt |
| marctvager | straatveger |
| mare | poel, moeras, buitendijkse geul |
| maréchal ferrant | hoefsmid |
| marellen | spel met 12 of 9 stenen of platte schijven |
| marge | kant, bladrand, boort |
| mariage | huwelijk |
| mariage de conscience | huwelijk gesloten na samenleving |
| mariage de convenance | huwelijk uit berekening |
| mariage in extremis | huwelijk op het sterfbed |
| mariage trouver la nappe | een vrouw huwen die reeds haar eigen meubels en inboedel heeft |
| marinarius | matroos |
| maris | van de man, echtgenoot |
| marita | bruid, echtgenote, getrouwde vrouw |
| maritata | getrouwd |
| maritatus | zie maritata |
| mariti | echtpaar |
| maritus | bruidegom, echtgenoot, getrouwde man |
| maritus et tutor legitimus | wettig man en voogd |
| markebanken | gerecht voor geschillen over de marktrechten etc. |
| markeboec | boek waarin de marktrechten zijn opgeschreven |
| marken | brandmerken |
| marleput | mergelgroeve |
| marpahis | stalmeester |
| marque | merkteken, teken |
| marquer au fer rouge | brandmerken |
| marquis | markgraaf |
| marraine | meter, doopmoeder |
| marscalcus | maarschalk |
| marschenares | huurling |
| marsuparius | tassenmaker |
| marte | zie maerte |
| marteel | ijzeren hamer, strijdhamer, moker |
| marterwoche | laatste week voor Pasen |
| martii | van maart |
| martius | maart |
| martse | zie marteel |
| mas | van het mannelijk geslacht, echtgenoot |
| masculin | mannelijk |
| masculini generis | van het mannelijke geslacht |
| masel | slachthuis, vleeshal |
| masier | armoedig huisje |
| masiere | stenen of lemen omheining om tuin, kerkhof, maar ook een kast in de muur |
| masque | momaanzicht, grijns |
| masqueren | vermommen, mommen |
| massacre | moord, moorden |
| massacreren | vermoorden, moorden |
| massarius | pachter |
| masse | klomp |
| masseur | zuster |
| massif | dicht, hecht, vast, louter |
| mastledere | zeer lange ladder |
| mastschaep | mest schapen, schapen speciaal voor het vet gefokt |
| maten | inhoudsmaat voor graan = ca 43 ltr. |
| Mater | moeder |
| mater meretrix | ongehuwde moeder |
| materiaal | stoffelijk |
| materialista | handelaar |
| materie | stof, sake, etter |
| materna | meter |
| maternel | moederlijk, van 's moeders lijve |
| maternitas | moederschap |
| maternus | van moeders zijde |
| matertera | tante van moederszijde |
| matertera magna | oud- of groottante van moederszijde |
| matertera major | achteroudtante of achtergroottante van moederszijde |
| materterna | peet. |
| materus (bvn) | van moederszijde |
| matewonde | afmeting van een wond, afmeting bepaalde de hoogte van de boete voor de dader |
| mathæse | wiskunde |
| matiarius | worstmaker |
| matinus | maart |
| matricularius | koster |
| matrikel | register, kerkregister |
| matrima | minderjarige dochter, waarvan de moeder nog leeft |
matrimoni vinculo
copulati sunt | zijn verbonden door de band des huwelijks |
| matrimonialis | echtelijk, wettig |
| matrimonialiter copulati sunt | zijn in de echt verbonden |
| matrimonie | huwelijk, echt, moedersgoed |
| matrimonio coniuncti | in de echt verbonden |
| matrimonio coniungere | in de echt verbinden |
| matrimonio coniunxi | ik heb in de echt verbonden |
| matrimonio juncti sunt | zijn in het huwelijk verbonden |
| matrimonium | huwelijk |
| matrimonium clandestinum | geheim huwelijk |
| matrimonium claudicans | wettelijk onvolkomen huwelijk |
| matrimonium coniuncti | zijn in het huwelijk verbonden |
| matrimonium conscientiae | geheim huwelijk |
| matrimonium contrahunt | sluiten een huwelijk |
| matrimonium contraxerunt | hebben een huwelijk gesloten |
| matrimonium inierunt | zijn een huwelijk aangegaan |
| matrimonium morganaticum | niet volgens zijn stand gehuwd, huwelijk met de linkerhand, morganatisch huwelijk |
| matrimonium occultum | geheim huwelijk |
| matrimonium putativum | (zogenaamd=) ongeldig huwelijk |
| matrimonium virgineum | Jozefhuwelijk, kuis huwelijk |
| matrimoniun juncti sunt | zijn in het huwelijk verbonden |
| matrimus | minderjarige zoon, waarvan de moeder nog leeft |
| matrina | meter, peetmoeder, stiefmoeder
ook; peettante |
| matris | van de moeder |
| matris soror | moederszuster |
| matromonio ex primo | uit het eerste huwelijk |
| matrona | voorname gehuwde vrouw, vrouw van stand, vrouw op gezette leeftijd |
| matrone | huismoeder, eerlijke vrouw |
| matruela | dochter van de zuster van de moeder |
| matruelis | neef, nicht, zoon of dochter van tante |
| matse | knots, strijdhamer |
| matselaere | metselaars |
| matsen | metselen |
| matte | beddenzak, matras, strozak |
| mattenmacher | matrassenmaker |
| matteren | moede maken |
| matulinam | in de morgen |
| mature | (vroeg)tijdig |
| maturiteit | rijpheid |
| matutinam | zie matulinam |
| matutinus | in de morgen, vroeg in de morgen |
| maximegrond | grondregel, grond |
| mayen | maaien |
| mc | afk. on compte, mijn rekening |
| md | afk. marchand, koopman, handelaar, verkoper, winkelier |
| Md. | afk. huw. akte, moeder van de bruid |
| me | afk. maitre, meester (in de rechten) |
| me | afk. mère, moeder, moederdier, r.k zuster, moeder-overste |
| me | afk. maître, meester in de rechten, advocaat, heer, vrouw, meester(es),
gebieder, baas, onderwijzer(es), leermeester, schoolmeester, voorganger |
| me | zie afkorting me |
| Me. | afk. van Mâitre, rechtsgeleerde b.v. advocaat, notaris |
| mea | zie meus |
| mea licentia | met mijn toestemming |
| mechanice | ambachtsman, handwerker |
| medalie | medaille, pronkstuk, potpenning |
| mede | wei- of hooiland |
| medeborge | is met iemand samen borg voor iets |
| médecin | arts, dokter |
| mededeler | compagnon, deelhebber, vennoot |
| medegave | bruidsschat |
| medegeven (enen iet) | goed aan zijn kind bij het huwelijk meegeven |
| medeheemrader | medebestuurder van de dorpsgemeente, gemeenteraadslid |
| medehelpen | mede-erfgenamen |
| medehoir (s) | mede erfgenaam |
| medeleven (enen iet). | zich bij gelegenheid van het huwelijk van zijn kind verbinden tot het uitkeren
van een geldsom of een rente. |
| medeliggen | bijslaap, gemeenschap hebben |
| medelijftocht | lijftocht van een weduwe bij het scheiden van de boedel |
| medelijftochte | de lijftocht die een weduwe meekrijgt bij haar scheiden uit den boedel |
| medelopen | zich verbinden (borg geven) om aan een kind bij het trouwen een bepaalde som
(goederen) mee te geven |
| medemoeder | doopmoeder |
| medemolen | meekrapmolen |
| medepant | onderpand |
| medereder | verfbereider uit meekrap |
| medevader | doopvader |
| mediateur | middelaar |
| mediatie | bemiddeling |
| medicamente | medicamenten, geneeskruiden, geneesmiddelen, artsenij |
| medicijn | arts |
| medicijne | medicijn, geneesmiddel, geneeskunde |
| medicinaal | heelzaam (genezend) |
| medicinæ doctor | stadsdokter |
| medicineren | genezen, helen |
| medicus | médecin ook; de middelste vinger |
| medicyne | zie medicijne |
| mediëren | middelen |
| medietas | helft |
| mediocre | middelmatig, middelbaar |
| meditatie | betrachting, bezinning, overleg |
| mediteren | betrachten, overwegen, bezinnen |
| meelassijs | accijns op meel, belasting op meel |
| meelder | molenaar |
| meen | gemeenschappelijk |
| meenboedel | onverdeelde boedel, gemeenschap van goederen |
| meenheit | burgerij |
| meenre | voerman |
| meenreweide | gemeenschappelijke weide |
| meensliede | gezworenen uit de burgerij, vertegenwoordigers van de burgerij. |
| meente | gemeente, burgerij, marktplaats |
| meentemae | gemeenschappelijk hooiland |
| meenten | gemeentewerken, algemene onderhoudswerken |
| meentevolc | het mindere volk |
| meentocht | vergadering van gerechtigden, ingelanden |
| meenwerc | werkzaamheden van algemeen belang waartoe burgers werden opgeroepen
b.v. wachtlopen, |
| meesteklercke | hoofdklerk |
| meester | persoon die in zijn beroep de meesterproef heeft afgelegd en als zelfstandige
mag werken en leerlingen opleiden |
| meesteren | genees -of heelkunde bedrijven, cureren |
| meestergelt | verschuldigd loon aan de meester van een ambacht |
| meesterknaap | ambtenaar die in houtvesterij zaken rechtspreekt, opzichter over een werkplaats,
intendant, rentmeester |
| meesterman | baas, persoon onder de meesterman in rangorde |
| meesterproef | afsluitende proef van bekwaamheid van een gezel om na slagen zich meester
te mogen noemen |
| meet | zie made |
| meet | weiland, hooiland ook een landmaat |
| meetland | wei- of hooiland |
| mei parochiani | mijn parochianen |
| meinake | medeplichtig aan moord of doodslag |
| meisen | minderjarig meisje |
| meisniede | de gezamenlijke huisgenoten, het gehele gezin, de familie inclusief het personeel |
| melancolie | zwaarmoedigheid, zwartgalligheid, zwaarbloedigheid |
| melancolijcq | zwaarmoedig, zwartgallig |
| melber | meelhandelaar |
| melcspice | vat voor melk |
| meldebert | boodschappenleitje |
| melesoen | zie menisoen |
| melisoen | buikloop |
| melk-aaden | melkvaten |
| melkmengel | inhoudsmaat 1 melkmengel = 2 mengel ca 1.8 ltr |
| melle | molen |
| mellen | trouwen |
| mellicida | bijenhouder, imker |
| melnare | molenaar |
| melodie | zoet geluid, zoet luidendheid, zanggekweel |
| melodieus | zoetluidig |
| melxkesen | kazen van zoete melk? |
| membranarius | perkamentmaker |
| membrane | vlies |
| membrum | lid |
| memoriaal | gedenkboek, kladboek |
| memoriabel | gedenkwaardig |
| memorie | zielenmis |
| menage | huisraad, huishouding, huisgezin, huislijkheid |
| menageren | huishouden, met omzicht en de maat gebruiken, zuinig zijn |
| mendeltag | witte donderdag voor Pasen |
| mendica | bedelares |
| mendicans | bedelaar, bedelen |
| mendicus | zie mendicans |
| meneen | treken |
| menestreel | muziekmaker, |
| mengel | inhoudsmaat, 1 mengel = 2 pint, =1,5 stoop |
| menger | handelaar |
| menisoen | buikloop |
| menist | doopsgezinde |
| menkeler | koopman |
| mennegat | weg over andermans land, ook gat in de weg |
| menneroede | rijzweep |
| menneweg | weg waarover de wagens reden om de oogst binnen te brengen |
| mensa pauperum | armen tafel |
| mensator | meubelmaker, paneelmaker |
| mense | in de maand |
| mensel | metalen ring om stokeinde, om splijten te voorkomen |
| mensis | maand |
| mensium | maanden |
| menstruus | een maand oud, maandelijks |
| mensure | maat, maatslag, roetale |
| mensurnale | dertigste |
| mentie | mededeling, vermelding, melding, gewag |
| mentioneren | melden, gewagen |
| menu | afk. menuisie, timmerman voor fijn timmerwerk, meubelmaker, schrijnwerker |
| meo consensu (de) | met mijn toestemming |
| meraude | smaragd |
| meraude | zie miraude |
| mercator | koopman |
| mercator cerae | washandelaar |
| mercator ferri | ijzerhandelaar |
| mercator granorum | graanhandelaar |
| mercenarius | dagloner |
| merckel | fronton, driehoekige versiering aan bovenzijde gebouw |
| mercurii dies | woensdag |
| merdaelge | mestvaal, ook verachtelijk volk |
| mere | modderige plaats, schandpaal |
| mère célibataire | ongehuwde moeder |
| merer | ambtenaar belast met het afpalen (= grens aangeven) van
de eigendomsgrenzen |
| meretrix | prostitué, deerntje, snol |
| mergen of morgen | landmaat, betekend letterlijk de hoeveelheid grond die voor de middag
geploegd kan worden (ca 1 ha) |
| mergendus | de dopeling |
| mergentaal | aantal morgens of mergens |
| mergschonk | ruggengraat |
| meridie | op het middaguur |
| meridies | middag |
| merite | verdienste |
| merke | grenssteen, grenspaal |
| mersch | moerasland, vochtig land omgeven door waterlopen |
| merseman | rondtrekkend koopman met merse (koopwaar)
ook marskramer, verkoper van kleine waren. |
| merzler | marskramer |
| meschant | snoot |
| mescontent | onvernoegt (misnoegen) |
| mescontentement | ongenoegzaamheid, misnoegen |
| mescontenteren | misnoegen |
| mesekiste | schanskorf |
| mesel | meestal doelend op melaatsheid, slecht aan toe zijn |
| mesgroeve | mest- en/of beerput |
| meshegtjen | het heft van een mes |
| mesmaker | messenmaker |
| mesrode | kettinghond, hond op het erf als bewaker |
| mess | afk. messidor, maand van de oogst |
| messade | mest, uitwerpselen |
| messagier | veldwachter |
| messe | afk. messire, edele heer, |
| messelgier | stadsbode |
| messene | zie mesgroeve |
| messers | afk. messieurs, mijne heren |
| messidor | juni |
| messien | zie messade |
| mestgat | weg over andermans land om de mest over te vervoeren |
| mesus | misbruik, verzuimmet onze handen eigenhandig |
| met proffijt | met voordeel |
| met wille ende consent | met goedkeuring van |
| met’er woon | metterwoon, van hier uit (vertrokken) |
| metaal | bergwerk, goudmengsel |
| metalen | heraldiekteken, goud en zilver, weergegeven door geel en wit |
| metator | proever |
| mete | oppervlakte- en landmaat, is het zelfde als gemet |
| metekrynck | verbonden, huwelijk(s verbintenis), verwantschap |
| metropool | hoofdstad |
| mets | zie metse |
| metse | metselaar |
| metsen | metselen |
| metsgaders | zie mitsgaders |
| mette | doopmoeder, meter |
| mettebote | pantoffels, warme schoenen voor de vroegmis |
| metten eersten | bij de eerste gelegenheid die zich voordoet, zo spoedig mogelijk |
| mettene | vroegmis of nachtmis, vaak om 3 uur ’s nachts |
| meu | tante, nicht en stiefmoeder |
| meubelen | tilbare goederen, inboedel, roerende goederen |
| meui | zie meu |
| meuje | zie meu |
| meuke | inhoudsmaat voor graan, 1 meuke = 1/4 zak |
| meurt | hoeveelheid gehakt of gezaagd hout ca. ¼ m3 |
| meurte | lengtemaat, 1 meurte =? |
| meus | mijn |
| meuse | Maas |
| meuse inferieur | het gebied ten oosten van de maas |
| meyeavont | de dag vóór 1 mei |
| meyer | hoofd van het personeel op een boerderij, in oorsprong de hoofdknecht
die de boerderij zelfstandig runt en bestuurt, ook rentmeester
ook; boerderij, degene die een boerderij bestuurd voor de ‘heer’ |
| meyster van recht | jurist, gepromoveerd in het Romeinsche en Canonieke recht |
| mezekouwen | openingen boven toegangen in de gevels waar doorheen men kokende olie,
stenen en ander vuil kon gooien op aanvallers |
| Mg | afk. huw. Akte, moeder van de bruidegom |
| mgr | afk. Magistor, meerdere, academisch geschoold, meester |
| middelbaere | bedoeld wordt meestal, van diverse afmetingen |
| middelderlands | de “Nederlandse” taal van 1150-1550 |
| middelen | geldmiddelen |
| mids-gaders | zie mitsgaders |
| midvasten | de 4e en soms de 3e donderdag voor Pasen |
| midwinter | 25 december |
| midzoemer | zie midzomer |
| midzomer | 24 juni |
| mieden | huren, ook graslanden |
| miestekoe | gemeste koe |
| miesten | mesten |
| miesterij | heelkunde |
| mietling | dagloner |
| mignon | troetelkind |
| migr | afk. migratie, verhuizing, verplaatsing? |
| migreren | verhuizen |
| mijn water makende | urineren(de) |
| mijne | gelaat |
| mile | het gebied, dat zich een mijl ver rondom een stad uitstrekt, en waarover
grote steden zich veelal zeker recht van toezicht aanmatigden. "bannmeile", "banlieue." |
| miles dimissus | gepasporteerd soldaat, met een paspoort (getuigschrift) uit de dienst ontslaan. |
| miles gregarius | gewoon soldaat |
| miles hollandicus | Hollandse soldaat |
| miles in servitio Hollandorum | soldaat in dienst van de Hollanders |
| miles,(itis) | soldaat |
| milies | duizendmaal |
| militair | oorlogs (betrekking hebbend), die in krijgsdienst is, |
| militeren | tegenstrijden, strijden |
| militie | oorlog |
| militus | soldatenkind |
| millesimus | 1000e |
| millioen | tien honderd duizend, honderdduizendtig |
| mimesis | na-apen |
| min van waerdije | van weinig waarde |
| minderzahl | een getal van een jaartal met de weglating van de honderdtal nullen |
| mineur, mineure | minderjarig (e), |
| mingel, mengel | inhoudsmaat, 1 mengel = 2 pint, =1,5 stoop |
| minister | dienaar |
| minister Verbi divini | dienaar des Goddelijk woord, predikant |
| ministerie | bediening, dienst |
| ministreel | zie menestreel |
| minnehuis | oudenliedenhuis, bejaardenhuis |
| minor Ætas | minderjarigheid, onmondigheid |
| minorennis | minderjarig |
| minorese | minderjarige |
| minoriteit | minderjarigheid, onmondigheid |
| minuteren | ontwerpen |
| minutor | aderlater, heelmeester |
| minuut | goedgekeurd en vastgesteld, consept, voorschrift, kladde |
| minuyte | verm. andere schrijfwijze voor minuut |
| mirakel | wonderwerk, wonderdaad |
| mirakelspel | toneelspel waarin een wonder wordt uitgebeeld dat aan god of een heilige
wordt toebedeeld |
| miraude | smaragd |
| mirkelick | merkelijk, aanzienlijk |
| miscontentement | ongenoegen, misnoegen |
| miscontenteren | misnoegen |
| misdanken | weigeren |
| misdoen | een zwaar misdrijf plegen |
| mise | een vrouw huwen die reeds haar eigen meubels, inboedel heeft |
| mise | onkosten, uitgifte |
| misen | kosten |
| miserabel | ellendig, deerlijk, jammerlijk |
| miseratie | erbarmen, deernis |
| misere | jammerlijk |
| miserecorde | barmhartigheid |
| miserere mei | 15e zondag na Drievuldigheid |
| misereri | ontfermen, erbarmen |
misericordia domini
(plena est terra) | 2e zondag na Pasen |
| miserie | ellende, jammer, deerlijkheid, jammerlijkheid, ellendigheid |
| mishoop | mesthoop |
| misogame | huwelijkshater |
| misogamie | huwelijksverachting |
| misogynie | vrouwenhaat |
| mispelbloem | heraldiekteken, Gelderse bloem, meestal met vijf smalle bladeren |
| missa angelica | de engelenmis, uitvaartmis voor kinderen |
| missaeken (van iet). | iets ontkennen, voor vals verklaren, ook ontkennen dat men iets bezit, verbergen |
| missive | officieel ambtelijk schrijven, brief, schrijven |
| mißive | zendbrief |
| missiven | dienstbrief |
| missyfbrief | zie missiven |
| misterie | verborgenheid |
| misvallen | miskraam |
| mite | betaalmiddel, koperen munt, gelijk aan 1/3 penning |
| mitigatie | verzachting |
| mitigatie | zie mitigeren |
| mitigeren | verzachten, verlichten, matigen |
| mitsgaders | te samen met b.v. inwonen bij een familie |
mitten scarpsten
examinieren | op de pijnbank leggen. |
| mittfasten | de 4e en soms de 3e donderdag voor Pasen |
| mittsommer | 24 juni |
| mittwinter | 25 december, kerstmis |
| mixi sunt | zijn gehuwd in een vreemde parochie |
| mixte | gemengd |
| mixtus | zie mixte |
| ml-ft | afk. maréchal-ferrant, hoefsmid |
| MM | afk. Monsieur, mijnheer, meneer, (de) heer |
| Mme | afk. Madame, mevrouw, dame |
| Mmes | afk. Madames, dames |
| mmes | afk. Mesdames, dames |
| mobile | mobilair, roerend, beweeglijk |
| modde | modderpoel |
| mode | mode, wijze |
| model | voorbeeld, ontwerp, schets, ontwerp, toonbeeld |
| moderamen | bestuur van een kerkelijke vergadering |
| moderateur | middelaar, tussenspraak |
| moderatie | bemiddeling, matiging |
| modereren | middelen, matigen |
| moderne | hedendaagse |
| modest | zedig |
| modestie | zedigheid |
| modice de suis vivens | bescheiden van zijn eigen geld levend |
| modificatie | matiging, bemiddeling |
| modiste | hoedenmaakster |
| modo | onlangs |
| moederader | naam voor slagader bij vrouwen |
| moederateurs | zij die de overeenkomst hebben geregeld |
| moeghen | mogen |
| moei | zie moeije |
| moeie | zie moeije |
| moeij | zie moeije |
| moeije | tante, nicht, ook stiefmoeder |
| moer | moeras, drassig land |
| moerachtig terrein | drassig terrein |
| moermaal | gezwel, gat of openwond aan een been |
| moerman | turfboer |
| moermeester | belast met het toezicht op het vervenen van het moeras. |
| moersmokkel | dievegge |
| moeskopper | plunderaar, zwervend soldaat |
| moeye | zie moeije |
| moeyekint | kind van een moei, tante, nicht en stiefmoeder |
| mogen | kunnen |
| moijen | maaien |
| mol | mol, zacht, murw |
| mola | molen, ook gezien molensteen |
| molarius | molenaar |
| molde | melkvat |
| moldenhauer | troggenmaker |
| molder | inhoudsmaat, speciaal voor graan, 1 molder = 1/22 last, ook gezien
1/18 last en 2 mud en 1/4 mud.
ook was er een Gelderse molder = 125 ltr. ook gezien een Gelderse molder van 137 ltr |
| molendinarius | zie molarius |
| molendium, | zie mola |
| molensteller | stelde de schrobbemolen in, onderdeel van de voorspinmachine voor het weven van lakenstof |
| molenvat | inhoudsmaat, speciaal voor graan, 1 molenvat = 2 halster, 4 halster = 100 kg |
| molest | overlast, lastigheid, verveling, kwelling |
| molesteren | overlasten, lastig zijn, moeilijk vallen, kwellen |
| moliëren | wroetten, stichten, aanrichten, betrachten |
| molina | zie mola |
| molitor | molenaar |
| mombaer. | voogd, door zijn bloedverwantschap met de pupil als zoodanig aangewezen |
| mombaerscap | voogdij |
| momber | voogd over onmondigen (minderjarigen en vrouwen) |
| momberscap | zie: mombaerscap |
| momboirs | voogden, voogd |
| momboor | zie momboirs |
| momboor mane | 's morgens vroeg, mannenkraambed, bij sommige primitieve volkeren bestaat
het gebruik dat de man enige tijd in bed blijft nadat zijn vrouw van een
kind bevallen is |
| moment | ogenblik |
| momus | nijdiger?, hekelaar, spotter |
| monachus | monnik, kluizenaar |
| monarch | vorst, overheer |
| monarchie | een persoon regering, alleenheerser |
| monasterium | klooster |
| mondigen | mondig maken, zelf mogen handelen als de leeftijd van 25 jaar nog niet
was bereikt (meerderjarig) |
| mondigheid | handelingsbekwaam |
| monetarius | munter, muntmeester |
| monialis | non, religieuze |
| monicie | waarschuwing, een gerechtelijke akte die aan de excommunicatie
moet voorafgaan |
| monitie | vermaning |
| monitiones | huwelijksafkondiging |
| monitum | kerkelijke vermaning |
| monksuer | monsieur |
| monopolie | voorkoop, opkoop, inkoop |
| monopoliëren | verkopen, opkopen |
| mons | monsieur |
| monsr | afk. Monsieu |
| monster | ondier, misgeboorte, wanschepsel, schrikdier, gedrocht, staal |
| monsteren | tonen, pronken |
| monstrantie | vertoning |
| monstreus | wanschapen, misvormd, gedrocht |
| mont | berg, heuvel |
| mont | voogdij |
| montcost geven | te eten geven |
| monteren | monteren, opklimmen, bedragen, toerusten |
| monument | monument, gedenkteken, graf |
| moordgaten | de openingen tussen de kantelen |
| moortbrander. | opzettelijke brandstichter |
| moortbrant. | Zie moortbrander. |
| moortdaet | moord met voorbedachten rade |
| moosgat | voorloper van gootsteen |
| moraal | moraal, zedelijk, zedig |
| moram gerens | verblijvend |
| morbis | door ziekten |
| morbo | door ziekte |
| morbo colico | door een darmziekte |
| morbo contagioso | door een besmettelijke ziekte |
| morbo febrili | door een koortsachtige ziekte |
| morbo incognito | door een onbekende ziekte |
| morbo languido | door een kwijnende ziekte |
| morbo levi | door een lichte ziekte |
| morbo pectorali | door een borstziekte |
| morbo variolorum | door pokken |
| morbu caduco | door de vallende ziekte |
| morbus | ziekte |
| more christiano | op christelijke wijze |
| morellinge | een spel, met 12 (of 9) steentjes gespeeld |
| morganatisch huwelijk | niet volgens zijn stand gehuwd, huwelijk met de linkerhand. geldig huwelijk
tussen een man van hogere adel en een vrouw van lagere stand, welke
burgerlijke uitwerking door een bijzondere, het standsverschil van de
vrouw en de kinderen regelend verdrag uitgesloten is. |
| morgen | oppervlakte maat, groot ca 0,8-1 ha, in elk deel van het land anders van
oppervlak. de oppervlakte die men in een morgen kon ploegen,
ook is hooien vermeld? 1 morgen = 6 hondt = 600 roeden (Rijnland)
1 hondt = ca.1419 m2,1 roede = 14 m2 |
| morgengave | geschenk van een man gegeven ‘s morgens na de eerste huwelijksnacht
aan de vrouw, vaak ook zijn geldelijke inbreng in het huwelijk |
| morgengeld | bijdragen van de ambachten aan de kosten van waterschap, de kosten
werden omgeslagen naar het aantal hoeve/oppervlakte |
| morgenster | heraldiekteken, knots met ijzeren punten |
| moribundorum sacramenta | de sacramenten der stervenden |
| morientium sacramenta | de sacramenten der stervenden |
| moris est (ut) | zoals gebruikelijk is |
| morose | korzelig, kwaad, gemeen, prikkelbaar |
| morositeit | korzeligheid, kwaadheid |
| mors | een lijk, de dood, het overlijden |
| mors civilis | burgerlijk dood, verlies van burgerrechten, zijn burgerrechten verloren hebben |
| mort | afk. mortuus, gestorven, overleden. ook; dood |
| mortaal | mortaal, dodelijk, sterfelijk |
| mortalitas sacra | in de zaligheid gestorven |
| mortaliteit | sterfelijkheid |
| mortaliter laesus | dodelijk gewond |
| morte improvisa | door een onvoorziene dood |
| mortel | aangebakken aarde, gruis |
| mortificatie | doding |
| mortificeren | doden, uitdoen, te niet doen
ook; in de dode hand brengen |
| mortis causa | ter zake des doods |
| mort-né | doodgeboren |
| mortua | gestorven, overleden (vrouw) |
| mortualia | rechten, kosten voor de begrafenis |
| mortuus | gestorven, overleden (man) |
| mosa | de Maas |
| mosacensis | Maastrichts |
| Mosæ Trajectum | Maastricht |
| mossor | proever |
| mote | heuveltje |
| mothuis | bordeel, huis van ontucht |
| motie | roering, beweging |
| motijf | beweegsel, beweegreden, grondoorzaak |
| motte | versterkte heuvel, vaak staat er een verdedigingstoren op |
| mottoen | betaalmiddel, gouden munt omstreeks 1300 |
| mouchoir | klein soort pistool |
| moulin | molen |
| moulin à eau | watermolenmolen |
| moulin à vent | windmolen |
| moulu | geradbraakt |
| mourik | oppervlaktemaat, 1 mourik = 25 vierkante roeden, ook gezien 1/4 hond |
| mout | zie mouw |
| mouterpacht | maalloon |
| moutery | verzameling gemalen meel van gerst grutten etc. ook maalbedrijf |
| moutje | ? |
| mouw | langwerpige houtenbak voor melk af te romen |
| mouwer | korenmaat, 1 mouwer = 2 mud,= 8 lopen, = 3 sisters rocx |
| movement | roering, beweging |
| moveren | roeren, bewegen |
| moverend | bewegend |
| moye | moei, tante,ook nicht en stiefmoeder |
| mre | afk. mestre, mettre, zetten, leggen, plaatsen, stellen |
| mrs | afk. messieurs, mijne heren |
| ms | afk. messidor, maand van de oogst |
| msre | afk. messire, edele heer |
| mtrm. | afk. matrimonium |
| mud | inhoudsmaat meestal bij graan, 1 mud = 4 schepel, ca 430 tot 630 ltr
plaatselijk wijken de hoeveelheden sterk af
ook; oppervlaktemaat, 1 mud = 0,4 ha, Bijna elke streek had zijn eigen
oppervlakte maat per mud 3-0,8 ha
ook; inhoudsmaat: hectoliter korenmaat van 120 pond,
ook gezien 1 mud = 6 sisteren, = 108 gelten. (in Vlaanderen)
ook; landmaat: zoveel land als met een mud graan bezaaid kan worden (40 aren) |
| mudde | landmaat: zoveel land als met een mud graan bezaaid kan worden (40 aren) |
| mudzaat | oppervlaktemaat, 1 mudzaad = 16 vatzaad = 12 lopenzaad |
| muercorster | stucadoor, figuur pleisterwerkmaker |
| mueren | veranderen |
| muerplaet | balk op metselwerk |
| muhme | tante, nicht, verwante |
| muilstooter | kwakzalver |
| muit | gevangenis |
| mulcte | boete, geldboete |
| mulcte(e)ren | straffen met een geldboete |
| mulcteren | boeten, straffen |
| muliebris | vrouwelijk |
| mulier | vrouw |
| mulieris | van de vrouw |
| mulitos | molenaar |
| multi allii | vele anderen, met vele anderen |
| multiplicatie | vermenigvuldiging |
| multipliceren | zie multipliceren |
| multis | met vele anderen |
| multis aliis | zie multi allii |
| multitude | menigte, veelheid |
| multor | zie mulitos |
| multorum mulier | vrouw die verschillende echtgenoten gehad heeft |
| munde(e)ren | reinigen, zuiveren |
| mundeburdus | voogd |
| mündel | pleegkind, adoptiekind |
| mundiburdus | zie mundeburdus |
| mündig | meerderjarig |
| mundige dagen | volwassenheid |
| municipaal | plaatselijk |
| municipaliteits-huwelijk | in het stadhuis gesloten huwelijk |
| muniëren | sterken, bewaren, beschermen |
| muniment | bevestiging bewering, bescheid dienende tot bewering van iemands recht |
| munimenten | bewijsstukken |
| munire | bekrachtigen met zegel |
| munitie | rusting |
| munitus | voorzien van |
| muntijser | muntstempel |
| muntysere | zie muntijser |
| murarius, murator | metselaar |
| murmuratie | morring |
| murmureren | knorren, morren |
| musse | muts |
| mutatie | verandering, wisseling |
| muteren | wisselen, veranderen |
| mutilacien | doodslaan |
| mutilatie | verminking |
| mutileren | verminken |
| mutinatie | oproer, muiterij |
| mutineren | oproer maken, muiten |
| mutsaert | takkenbos, stapel takkenbossen |
| mutsaet | zie mudzaat |
| mutsereeders | mutsenmaker, pettenmaker |
| mutsje | inhoudsmaat, 1 mutsje =1/8 mengel, = ca 0,15 ltr |
| mutueel | mutueel, onderling, over en weer |
| muulstoter | oplichter die met valse relikwieën het platteland afloopt en de mensen bedriegt |
| muye | moei, tante, nicht en stiefmoeder |
| muyrer | metselaar |
| mysterie | verholenheid, verborgenheid, geheimenis |
| myszaken | zie: myssaeken |