T
‘t gundt	‘zie 't gunt
‘t gunt	hetgeen
T	afk. trouw- en ondertrouwregister
t	afk. témoin, getuigen
t	afk. deel van een band of handschrift
t	afk tomus, deel van een band of handschrift
T.	afk. taufen, dopen
t.	afk. testes, testis, getuigen
taak	inhoudsmaat voor graan, 1 taak = 1/4 schepe, ook; als wijnmaat bekend, 1 taak = 1/40 aam en 2,5 kan
taan	verfstof uit eikenhout
tabaert	lang overkleed voor mannen en vrouwen
tabaksconfoir	tabaktafel
tabbert	lang neerhangend kleed met wijde mouwen
tabe	wegens tering
tabelje	zie tablier
tabellarius	voorbode, postbesteller, loper
tabellio	zie tabellarius
tabellioen	bondschrijver
taberna	taveerne, herberg, kroeg
tabernakel	een tent, een hut
tabernarius	winkelier, herbergier
tabernator	waard, kastelein
tabes	tering
tablier	voorstr ook; in een vrouwenrok, ook; voorschoot voor de koetsier
tabure	trommel
tache	nagel met brede kop
tachteren	te vorderen hebben.
tacite	stilzwijgend
tacite	stilzwijgende, bedekelijk (niet open??)
tactu apoplexico	door een beroerteaanval
tactus	getroffen
taelbaer	betaalbaar, kan betaald worden
taeldinger	erfgenaam
taelgehout	hakhout
taelgerie	kleermakerij
taelgerie	kleermakerswerkplaats
taeljoer	bord, schotel
taeljoor	vleesschotel om vlees op te snijden
taelman	advocaat
taelman	advocaat
taelvrouwe	vrouwelijke advocaat
taenhuus	leerlooierij
tafelaker	gewichtjes aan het tafellaken
tafelconfoir	tafelconfoor
tafelet	klein tafeltje
tafelhouder	geldhandelaar, bankier
tafelloot	daklood, afdichtingslood op dak
tafelslot	nar, voor het vermaak onder een diner
tafelspel	eenvoudig op een verhoging gespeeld toneelstuk
tafelspreed	tafelkleed
tafelstede	uitstaltafel voor de winkel
taft	fijn geweven stof
taglohner	daggelder, los -werkman, dagloner
tagrijn	handelaar in (oud) ijzerwerk, oude scheepstuigage
taille	lengtemaat, 1 taille = 1/16 el ook; belasting aangetekend op de kerfstok
taille personnelle	hoofdgeld
taille reelle	grondbelasting
taillehout	hakhout
tailler	omslag, omslaan, verdelen belasting leggen op het volk
tailliehout	hakhout
tal	aantal, meestal gevolgd door b.v. -- turf, betekend het voorwerp word per aantal verkocht
talemetarius	bakker
talen	spreken, in rechte aanspreken
talge	omslag, aandeel in geldelijke lasten
talioor	bord
talliehout	zie taillehout
tamen	loch, gat
tamquam	als
tamquam avia	als grootmoeder
tandem	eindelijk, tenslotte
tanen	looien
taneur	leerlooier, huideninvetter, iemand die met huiden werkt
tanneid	bruingeel
tanquam	(zo)als
tanthamer	punthamer
tapboor	boor om gaten te verzinken (schuine kant maken)
tapeet	sprei
tapetium artifex	tapijtwever
tapijt	behangsel
tapisseur	tapijtwever
tarderen	vertoeven, benijden, ophouden
tarra	onrein, onzuiver
tashuus	schuurtje. kleine loods zonder spanten
tassche	buidel, ook; soort brood
tassene(e)ren	afpersen
taswerc	aanbesteed werk, op inschrijving verkregen werk
taswercnemer	aannemer die inschrijft op aanbestede werken
taufen	dopen
tautologia	dubbelspreuk, met andere woorden het zelfde zeggen, herhalingen met andere woorden.
taux	belasting
tauxatie	aanslag (belasting) taxatie
tauxeren	taxeren, schatten
taverne	kroeg
taverner	waard, herbergier
tavernier	waard
tax	verschuldigde portie, taak
taxacie	begroting
taxatie	schatting, waardering
taxe de main morte	belasting op goederen in de dode hand, (belasting die de overgangs- rechten vervangt)
taxeren	schatten, waarderen
tdh	afk. tailleur d’ habits, kleermaker
te bouck te stellen	op schrift stellen, opschrijven
te wijve	had als vrouw, had als echtgenote
tector	dakdekker, ook; stucadoor
tector stramineus	strodaklegger, rietdekker
tectot laterum	(tichel) dakpannendekker
teems	zeef om melk te zeven
teerpenning	fooi, drinkgeld
tegeldac	pannendak,
tegularius	dakpannenlegger, plateelbakker, tegelzetter
teirking	dobbelsteen
teisteren	pijnigen, folteren, brandmerken
tekeninge	het merken van iets
tekeniser	brandmerkijzer
telcken	steeds
teljoor	schotel, bord
telligen	twijghout
telljoer	zie teljoor
telonei receptor	ontvanger der belastingen
temerair	roekeloos, stout, vermeten, lichtvaardig, onbedacht
temmerman	timmerman
témoin	getuige
témoin me seschart coram	getuige, bij mij bekend
tempeest	onweer, storm
tempel	kerk
tempelvaruwe	een verfstof, niet oliehoudend
temperantie	matigheid
tempestive	tijdig
templum	kerk
tempore clauso tempore	in de gesloten tijd (waarin niet getrouwd mocht worden (o.a. advent en vastentijd)
tempore necessitatis	in tijd van nood
temporeel	tijdelijk
temptatie	kwelling
tempteren	kwellen
tempus	tijd
tempus clausum	in de gesloten tijd (waarin niet getrouwd mocht worden (o.a. advent en vastentijd)
ten hondert, (4…)	(b.v. 4) procent rente
ten principale	wat de hoofdzaak van het geding betreft
tenderen	strekken
tenebras	duisternis
teneur	inhoud
tennenwerc	zie tinnewerc
tentatie	beproeving, verzoeking, bekoring
tente	paviljoen
tenteren	beproeven, verzoek, bekoren
ter	driemaal
ter contrarie	in strijd daarmee, in tegendeel
ter contrarie	in tegenstelling tot
ter decies	dertienmaal
ter dendel	het derde deel
ter eerster klocken	bij de eerste gelegenheid, iets afgekondigd wordt. (b.v. na het klokluiden)
ter manisse	ter aanmaning (van)
ter onscout staen	recht hebben om door aflegging van de zuiveringseed het proces te winnen
ter tydt	heden, op dit moment
terceine	gewone koorts
tergiversatie	uitstel, tegenstribbeling
tergiverseren	tegenstribbelen, uitstel zoeken
termen	bepaalde en gepaste woorden
termeschouwen	schoorsteenschouw met zijstukken
termijn	bepaling, paalteken, merkteken, talwortel, paal
terminatie	einde, uiteinde, bepaling
termineren	eindigen, bepalen, uitten, vellen
terminis (in)	ter zake dienende
terra decimalis	tiendenland, een tiende deel van de oogst was voor de eigenaar van het land
terreng	tering, besmettelijke ziekte
territoria	landpalen
territorium	land
tertia (feria)	dinsdag
tertia (hora)	het kloostergebed omstreeks 3 uur in de middag
tertiam, tertius	derde
tertio	op de derde
tesse	versiersel op kleding
tessinge	onrust, oproer
testament	uiterste wil, verbond
testament minus solen- nel nuncupatyff codicil donatio causa mortis	een testament zonder de jaarlijkse nuncupatyff (afroepen van de namen) meestal toevoeging aan het testament voor schenkingen inzake na de dood
testament obtenu par captation	testament bekomen door vleierij en arglist
testamentaire dispositie	uiterste wilsbeschikking bij testament
testamentaire executeur	erfenis uitvoerder, die de boedelzaken afhandelt
testamentarijs	executeur testamentair
testamenteur	die aangesteld is tot de uivoering van iemands uiterste wil (testament), ook; vaak omschreven als executeur testamentair
testateur	uiterste wilmaker, willer, erflater, erflaatster
testatrice	zij die een testament laat opmaken, uiterste wilmaakster
testatrise	vrouwelijke testament opsteller
testeren	erfmaken (testament maken), betuigen, getuigen, beschikken, getuigen
testes	getuigen
testes fuerunt	getuigen zijn geweest
testibus	met als getuigen
testificatie	betuiging
testimonium	getuigenis
testis	zie testes
testor hac mea manu proria	hierdoor, langs deze weg getuig ik met/door mijn eigen hand,
tetensonntag	3e zondag voor Pasen, in Pruißen vanaf 1816 de laatste zondag van het kerkelijkjaar
tette	vrouwenborst
teve	vaak als scheldwoord gebruikt
textor	wever
textoris textores	wevers
theatre	schouwburg, toneel, schouwspelplaats
thema	gestel, voorstel
theninwerc	zie tinnewerc
theologant	zie theologus
theologie,	godgeleerdheid, godsdienstkunde
theologus	godgeleerde, schriftgeleerde
ther	afk. thermidor, maand van de warmte, juli
theriakskrämer	kwakzalver
thermidor	juli
thesaurarius	schatbewaarder
thesaurier	ontvanger, fiscus, penningmeester, comptabele
thesis	stelling, losgeschil, te bewijzen stelling
thoen	bewijs, vertoog
tholbrieff	schriftelijk bewijs van vrijstelling van tol betaling, tolbrief
thorensis	van Thorn
thoro	zie thorus
thorum	zie thorus
thorus	bed, huwelijksbed
thosamengevungh	huwelijkssluiting
thoverlaetige rescriptie	gunstig antwoord
thresoor	schat
thresorier	ontvanger, schatmeester, penningmeester
thumbherr	kanunnik, domheer
thysicus	teringlijder
thysis	tering
tichel	aardewerk tegel voor vloer of wanden
tichter	kleinkind, afstammeling
tiegendragen (enen)	in strijd met iets zijn, ook; in strijd met iemands belang zijn, hem benadelen
tieghens enen zuenen	door het betalen van de ‘zoen” iemand bevredigen, zich met iemand verzoenen wegens een misdrijf
tiendehalf	negen en een half
tienden	van oorsprong kerkelijke belasting, tiende deel van de opbrengst van het land (gewassen, jonge dieren vruchten, slacht en vissen)
tiendrecht	zie tienden
tiendschuur	opslagloods voor het opbergen van de gewassen waarmee het tiendrecht was betaald, was vaak niet het eigendom van de begunstigde
tienhondert	duizend
tienste	tiende
tierske	wijnvaatje
tijns	belasting, schatting, pacht, rente
tijnsbrief	pachtcontract
tijnsrolle	zie tijnsbrief
tijnsvri	vrij van het betalen van de tijns (pacht, belasting)
tiktakbord	gezelschapspel, nu black gammon genoemd
timiditeit	blooheid, vrees, verlegenheid, beschroomdheid
timmermeester	architect, ontwerper
tincio	doop
tinctio	zie tincio
tinctor	schilder, textielverver
tincture	verven, indoping (verven?)
tindsen	zie tinsen
tindsen	zie; tinsen
tinnewerc	voorwerpen van tin
tins	rente uit een goed gaande ter erkenning van het recht van de eigenaar, die het tegen betaling van de tins heeft uitgegeven, ook; belasting (tijns, cijns)
tinsen	rente, uit een goed betalen
tinsgenoot	een der bezitters van een onderdeel van een groot goed, in percelen te gen betaling van tins uitgegeven; zij spraken onder voorzitting van den tinsheer recht over zaken het goed betreffende
tinsgoederen	goederen waarop een belasting (tijns, cijns) rust
tinwerc	zie tinnewerc
tiran	dwingeland, geweldenaar
tirannie	dwingelandij, geweld, wreedheid
tiras	cement
tiro	leerling, kwekeling
tiss	afk. tisserand, weefster
titule	opschrift, bijnaam, van benaming, erenaam
tituleren	bij noemen, opschrijven
Tm	afk. tante maternelle, tante van moederskant
tobbeke	waskuip
tochgrave	tochtsloot, afvoersloot
tocht	vruchtgebruik
tocht van bladinge	zie tocht
tochtbrief	akte waarin een lijfrente of vruchtgebruik wordt verzekerd
tochtinge	het toekennen van een lijfrente, “weduwegoet”, ook; de lijfrente, ook; het vruchtgebruik van lijfrente etc.
tochtmeester	opvoeder,
toeclaren	in rechte toewijzen
toecomende	aanstaande
toecoren	een straf opleggen
toegeseyt	toegezegd
toertssen capsluyers	gedraaide hoofddoek?
toirconde	terstond
tolerantieid	verdraagzaamheid
tolereren	verdragen
tombe	graf (tombe), grafsteen, zerk, graf, dood
tomber en déshérence	erfenis aan de staat of de landsheer vervallen
tome	boekdeel
tomeator	kunstdraaier, beeldhouwer
tomio	zie tomeator
tonderin deses	degene die dit stuk toont
tonnegeld	belasting op bier
tonnestoel	kinderstoel, meestal met po onder zitvlak
tonnevlees	pekelvlees
tonsor	breuk en natuursteenbewerker
toonen	tenen
toparcha	heer, heer van een erfgoed
topende wijtlingen	bovendeel laken van wit linnen
torengelt	betaling voor verblijf in de gevangenis
torff	turf
torment	pijn
tormenteren	pijnigen, folteren, kwellen
toros	zie thorus
torqueren	wenden, draaien, keren, wringen
tort	mest, uitwerpselen
torture	torture, pijniging, pijnigingwerktuig
tortureren	pijnigen, folteren, kwellen op de pijnbank
torturerenn	zie tortureren
tot oeren mundighen jaren	tot hun meerderjarigheid
totaal	totaal, geheel, al
totter	tot aan
tournesol	rode kleurstof
touwer	zeemleer bereider
tp	afk. tante paternelle, tante van vaderskant
tr	afk. trouw(en) met ….
tr	afk. thermidor, maand van de warmte
tractaat	handeling
tractaat van trevis	bestandhandeling
tractabel	handelbaar, rekkelijk, wel onthalende
tractement	salaris, wedde
tracteren	handelen, onthalen, te goed doen
traditie	overlevering, levering, opdracht
traduceren	overzetten, overhalen, bekladden, doorstrijken, vertalen
traduseren	belasteren
trafijcq	koophandel
trafijcqueren	koophandel drijven
tragœdie	treurspel
traineren	slepen
traiter	verrader
traktaat	verdrag of overeenkomst tussen staten of andere politieke machten
tranchee	loopgraaf
trangelen	aan de treklijn trekken van een trekschuit
trangelwech	trekpad lang een wetering, vaart, sloot
tranquilliteyt	rust, gerustheid, gelatenheid, bedaardheid
transactie	overgeving, afhandeling, dading, overkomst, verdrag, vereffening, minnelijke schikking
transfix	stak dat door middel van een insnijding aan een brief of oorkonde
transformatie	gedaante verandering, vervorming
transformeren	gedaante veranderen, vervormen
transgreßie	overtreding
transiens	reiziger
transiëren	overgaan, voorbij passeren
transigere	overkomen, overzetten, verdragen
transitie	overtred, aftred ( van het onderwerp afgaan) overgang van het ene onderwerp op het andere
translateren	overzetten, overdragen, vertalen
translatie	overzetten, overdracht, vertalen
translatus	overgebracht
transmitteren	versenden
transmutatio	verwisseling
transmuteren	verwisselen
transport	overdracht, overgeven, opdracht
transporteren	overdragen, overleveren
transubstantiatie	over zelfstandigheid
transversales	verwanten in de zijlinie
trapezeta	geldwisselaar
travalie	arbeid
travaliëren	arbeiden, kwellen, moeiten aandoen
travalje	overdekte plaats de hoefsmidse voor het beslaan paardenhoef
travelton	inhoudsmaat voor bier, 1 travelton = ca 120 ltr
travers	dwars, kruis weegs
traverseren	kruisen, dwars over, drijven
trawant	bedelaar, vagebond
träxl	kunstdraaier
trectange	nijptang
tredecim	dertien
tredecimus	dertiende
tregimini	drieling
trekwerker	arbeider aan een weefgetouw
trenchee	loopgraven, voorschans
trepidatie	schudding, waggelen, beving
tres	drie
tressorier	ontvanger, fiscus, penningmeester, comptabele
treverensis	van Trier
trevis	bestand, stilstand van wapenen
tria	drie
tria millia	drieduizend
triangel	driehoek
tribue	oorlogstuig, slingerapparaat voor zware stenen
tribuit	schatting, een vorm van schatting speciaal voor joden als zij zich in een stad wilden vestigen
tribunus	gildenmeester, overste, bevelhebber
tribus	gilde, geslacht, vereniging, stam
tribus habitis procla- mationibus	na de drie huwelijksafkondigingen, - roepen
tribus proclamationibus praemissis factis	na de drie huwelijksafkondigingen, - roepen
tributie	verdriet, gekweld, wederwaardigheid
tribuyt	tol, schatting, oplage
tricenarius	dertig jarige
tricesimo	op de dertigste
tricesimus	dertigste
tricesimus	dertigste dag van rouw. een van de veel voorkomende gedenkdagen voor de overledenen
Tricht	Maastricht
tricoteuse	breister
triennis	drie jaar oud
triennium	tijdvak van drie jaar
trigamus	drie maal getrouwd geweest
trigemini	drieling
triginta	dertig
trimestris	drie maanden oud
trimulus	drie jaar oud
trinitas	drie-eenigheid, drievuldigheid, drieheid
trinitatis	feest van de Drie-eenheid (Drievuldigheid), de 1e zondag na Pinksteren
triste	treurig, droevig
tritor	kunstdraaier, ook; dorser
triturator	dorser
triumphant	winnaar van het geding, ook; stof meestal veelkleurig
triumphe	zegepraal, intrede
triumpheren	zegepralen
troois	gewichten, troois gewicht was onder verdeeld in één troois pond = 492,17gr = 2 mark van 246,17 gr,8 ons van 30,76 gr. 20 engels van 1,54 gr. 4 vierling van 0,38 gr. 2 trooiske van 0,19 gr. 2 deuske van 0,09 gr. 2 aas van 0,05 gr
tropheen	zegetekenen, zegestichter
trotteren	draven
troubleren	beroeren
troup	kudde, hoop
trouwehant	executeur
truggelen	bedelen
trumetter	trompetter
trunken	bomen knotten
tryffoet	driepoot
tsaers	(in het), (elk) jaar
tsedert	sedert
TT	afk. tienjarige tafels
tte	afk. tante
ttt	afk. testament
tuchten	regelen, besturen, onderrichten, ook; onderwerpen berispen, vermanen, straffen
tuchtmeester	zie tochtmeester
tudiosus	theologiestudent
tüffelmacher	pantoffelmaker
tugen openberlije	verklaren in het openbaar
tugtelingen	gestraften, veroordeelden
tuier	ketting of touw om vee mee vast te zetten om te grazen in bermen
tuierhamer	hamer om de tuierpaal in de grond te slaan
tuierketting	ketting waaraan het vee werd uitgelaten
tuighuis	arsenaal, wapenhuis
tuin	omheining
tuinen	omheinen, vlechten
tumulatus	begraven
tumult	oproer
tumultueus	oproerig
tumulus	graf, grafheuvel
Tungrorum	zie Tungros
Tungros	Tongeren
tunnarius	kuiper
turbatie	beroering
turbe	onderzoek naar het gewoonterecht, waarbij het getuigenis van een aantal personen te gelijk werd gehoord, later werd het aantal getuigen beperkt tot een paar terzake bevoegde personen ook; bende, menigte, schare
turbeelen	ordeverstoring
turberen	beroeren
turbulent	onstuimig
turpe	lelijk, oneerlijk
tussi	door hoest
tutela	voogdij, voogdijschap
tutela (sub)	onder voogdij
tutele	voogdij, momberschap
tutelle	voogdij (schap)
tuter	trompetter
tuteur	voogd, momber, voogd (es)
tutor	voogd, beschermer
tutor sue uxoris (ut)	als voogd van zijn echtgenote
tutoris	van de voogd
tutrix	voogdes, beschermster
tuuch	getuige
tuuchliede	getuigen
tuwe	twee
tuynman	tuinman
tv.	afk. huw. akte, toeziend voogd van de ..
twelff	twaalf
tymmer	timmerman
tyrannije	dwingelandij
tyranniseren	geweld bedrijven, overlast doen
tyrannus	dwingland, geweldenaar
tyropola	kaashandelaar
tzabel	zwart bont
tzins	cijns, belasting