V
v	afk. vidimus
V.O.W	afk. zonder bekende Verblijf Of Woonplaats
vaag	in goede toestand, maar ook leeg, onbeheerd woest, niet scherp
vaal	dood
vaalbleek	grauw, geelachtig bleek
vaalt	mesthoop
vaam	lengtemaat, 1 vaam = ca 5 tot voet, bij de marine 6 rijnlandse voeten = 1,88 m1
vaar	vrees, gevaar
vaats	lomp, onbeschoft
vacant	ledig, opstaand, onbezet
vacante	vacature
vacantie	ledigheid, viertijd
vacantien	rechts-wijg dagen, er is geen rechtspraak in die periode
vacat	staat open is leeg, vacant
vacatie	bezigheid, ontlediging (ontlasten, bevrijden), ambtelijke verrichting
vacca	koe
vacer(e)en	openstaan, onbezet zijn, vacant (bij een ambt)
vaceren	beledigen, verledigen, ontledigen ook; onbezet ambt, vacante functie
vacerende	zie vaceren,
vacillatie	waggeling, (wispelturigheid)
vacilleren	waggelen, wankelen, weifelen, besluiteloos
vadderschap	Peter zijn bij dopen
vadem	lengtemaat, was ca. de lengte van uitgestrekte armen zie ook vaam
vademen	meten met de vadem
vadergoet	vaderlijke erfgoederen
vaderlykzyde	van vaderszijde
vaderslachter	vadermoordenaar
vadimodium	borgtocht, beloofde verschijning voor het gerecht
vadius	borg
vaerman	varensgezel
vaerwagen	vrachtwagen
vagabonderen	zwerven, rondslenteren, door het land zwerven
vagabundus	zwerver
vagant(en)	rondzwervende mensen die voordroegen ook; rondtrekkende priester
vagantenliederen	dans -, liefdes - en drinkliederen van vaganten. de inhoud was vaak voorzien van kritische teksten
vage	onbebouwd, braakliggend terrein woest
vagebond	landloper, zwerver
vagebondage	landloperij, sterke lust tot zwerven
vagebonderen	rondtrekken als vagebond /zwerver
vagen	schoonvegen
vaginarum	wapen schede maker
vagus	zie vagabundus
vaillant	kloek, (gezond en krachtig) moedig, dapper
valabel	rechtsgeldig, geldig
valavond	bij het vallen van de avond
valbrugge	valbrug in stadspoort of burcht
valdag	vervaldag
valde	zeer
valderen	afsluitbomen over de toegangswegen, hek
vale	benaming voor een donkergeel paard
valend	zijn waard
valeur	waarde, prijs, geldigheid
valideren	geldig zijn, (rechts) geldig zijn, doen gelden, goedkeuren
valkebec	wapen, een soort hamer/strijdbijl
valletje	kort gordijntje langs de schouwbalk
Vallis	Vaals
vals-aart	zie falsaris
valscen (iet)	vervalsen
valscer	vervalser
valselyck	vals, ten onrechte
valster	vallende ster
valuatie	waardering, gelding
valueren	de waarde bepalen
valvarius	huisbewaker, poortwachter,
valvaseur	die naast een baron, of vrijheer is
valvassor	achterleenman
van	door
van de hant gelegen is	van huis gelegen is (in de zin te ver weg gelegen van het huis)
van iet rechten	over een zaak rechtspreken ook; executie doen wegens een zaak door te panden
van iet sliten	vonnissen in een zaak
vandel	inhoudsmaat voor graan, 1 vandel = 1/4 lopen, ook 16 stedemaat
vaneel	gootpan
vangebrief	schriftelijk bevel van de rechtbank tot gevangen nemen
vangen	gevangene
vangenisgelt	betaling voor leefgeld en verzorging tijdens gevangen houden
vangere	stroper, jager
vani	diverse
vaniteit	ijdelheid
vanteren	beroemen
varbinder	kuipenmaker
varentman	zeeman
variabel	veranderlijk, wisselbaar
variatie	verandering
variëren	veranderen, afwisselen, afwijken
varieteit	verandering
varing	stier
various	wegens pokken
varken	stoffer, veger
varkencooye	varkenshok
varkensbake	zij de varkenspek
varkensbrinc	weiland waar de varkens liepen
varre	stierkalf, jonge stier
varsebalie	vleeskuip
varuweren	de waarde bepalen
vascularius	kuipen en tonnen maker
vassaelheer	leenheer, feodale heer
vassaelhof	leenhof
vassaellerije	leengoed, rechtsgebied van een leenhof
vassal	leenman, smalheer (ambtachtsheer),ook; vazal, hij die dient
vassallus	zie vassal
vassus	zie vassal
vast ende stade	vast, blijvend, definitief rechtsgeldig, onaanvechtbaar
vat	kom / schotel van een eetservies
vaticineren	waarzeggen
vatzaad	oppervlaktemaat, 1 vatzaad = 1/16 mudzaat
vausseur	vazal
vavasserie	achterleen
vazal	vrijman, onder het gezag van een heer, hij was hem getrouwheid en gehoorzaamheid schuldig en met “raad” en “daad” (krijgsdienst met paard en soldaten) terzijde staan ook; leenman, slaafse volgeling
vd	afk. vendémaire, maand van de wijnoogst
Vd.	afk. huw. akte, vader van de bruid
vechtcore	boete voor vechten
vechtelijc	straatgevecht
vector	voerman, koetsier
vedder	oom van vaders of moederszijde
vedel	viool, muziekinstrument met 3-5 snaren
vedelboge	strijkstok viool
vedova	weduwe
vedovus	weduwnaar
veduvelt	door de duivel bezeten
veechhede	naderende dood
veem	gezelschap
veemvroegich	door het veemgericht te berechten
veerdere lasten	overige lasten (kosten)
veerhuus	zie veerstal
veerinc	fokstier
veerstal	overzetplaats van het veer
veertigste penning,	40e penning, gewestelijke belasting over onroerend goed, ca. 2,5% van de koopsom
vegemes	mes van hoefsmid
vegesimo	twintigste
vehement	hevig, heftig
vehementie	hevigheid
veige	de dood nabij
veil	zie feil
veiling	bij opbod verkopen, in veiling brengen
vel	of, ofwel ook; kattig vrouwspersoon
vel	afk. alias, ook genoemd
veldscheerder	barbier bij een leger, chirurgijn
veldweifel	onderofficier
velijn	fijn perkament
vellebijl	houthakkersbijl
vellemaker	perkamentbereider
vellen	vermoorden, omleggen
velleschieter	uitzoeker en schoonmaker van de vellen
velociteit	rasheid, snelheid
velouté	fluweel
velpen	fluweelachtig satijnweefsel
velt	grondweefsel van lakenstof
veltsicke	geit
veltsiec	melaats
velvet	weefvorm van fluweel
velveteen	katoenfluweel
venaal	veil, te koop, omkoopbaar
venator	jager
vend	afk. vendémaire, maand van de wijnoogst
vendel	troep militairen, compagnie, 1 vendel = 175 personen ook; vaandel
vendémiaire	september
vendiceren	toe-eigenen
vendidit	hij heeft verkocht
vendit	(hij) verkoopt
venditie	verkoping
venditor	verkoper, handelaar, slijter
vendrich	vaandrig
vendue	verkoping in het openbaar
venerabel	eerwaardig
veneratie	eerbiedwaardigheid
veneratie	eren eerbieding, eerbiedigheid
veneris dies	vrijdag
veniam aetatis	gunst ten aanzien van de leeftijd, meerderjarigheidsverklaring
veninen	vergiftigen
veninersche	gifmengster
venit	hij komt, kwam
venstercassine	kozijn voor raam
vensterdicht	met goed sluitende vensters
vensterie	winkel met een etalage
venstrier	winkelier
vent,	afk. ventôse, maand van de winden
ventegoed	koopwaar die los verkocht mag worden
venteuze	pompoen, waarmee men deed aderlaten
ventileren	wannen (koren zuiveren in de ‘wan’ (holle bak), redenering
ventôse	februari
ventosen	aderlaten met een venteuse (pompoen)
venuskwaal	venerische ziekte (geslachtziekte)
veraast	verlokt
verbaal	vertelling, verhaal
verbael scripto	schriftelijk vastgelegd
verbaelmonden	verkwanselen, niet goed beheren als voogd van de goederen van onder zijn beheer staande (minderjarige) kinderen ook; voor de goederen van een onder zijn hoede staande vrouw (weduwe)
verbaliseren	zijn zaak met de mond verdedigen
verbatim et litteratim	woord voor woord, letterlijk weergegeven
verbeten	doodgebeten, verscheurd
verbeterhuys	gesticht, (her-)opvoedingsgesticht
verbeurte	verbeurdverklaring
verbeyder	gerechtigde op de troonopvolging
verbijsteren (iet)	wegmaken, doen verloren gaan
verblieren	verwoorden
verboernisse	verbeuren
verbot	bevel om iets niet te doen
verbreken (iet)	een misdrijf plegen, dat bij een wetsbepaling verboden is of dat men zich verbonden heeft niet te plegen
verchensinghe	verpachting, overdragen in eigendom tegen een vaste pacht
verçiering	zie fictie
verclaghen	aanklagen, beschuldigen
verclaren (iet)	een wetsbepaling door het "claren" (d. i. door het geven van een beslissing over een twijfelachtige plaats) daarvan veranderen, een interpretatieve wet maken.
verclaringe	een ordonnantie door latere bijvoegingen en veranderingen gewijzigd
vercnaghen	zich beklagen
vercoft	verkocht
vercofte huijsraet	verkochte huisraad
vercontumachiert	bij verstek veroordeelt
vercort soude sijn	tekort zou komen
verdachvaerden (enen)	dagvaarden.
verdartelen	ongeschikt gemaakt voor de krijgdienst
verdestrueert	verwoest
verdieren	prijs verhogen
verdomt	vervloekt, verdomd
verdopen	opnieuw dopen
vere	veerman, veerpont
vereeliken	uithuwelijken
vereeringe	geschenk
verfrouwen	verblijden
vergaderen	met iemand trouwen
vergator	vendumeester
verghaert	bijeen
vergiën	in recht verklaren
vergieren	meten met de roede
vergult papier	(vermoedelijk) met goudopdruk
verhaelbrief	acte waarin het verhaalrecht wordt toegekend c.q. medegedeeld aan belanghebbende
verhangenisse	ophanging
verheffen	officieel verklaren zich aan de formele vereisten van trouw aan de leenheer te zullen voldoen door de erfgenaam van een leen
verhemelte	plafond, zoldering
verhengenisse	toelaten, gedogen, verlof
verheyschende	vereisend
verhoeren	vernemen, maar ook: echtbreuk plegen
verhopen	hopen
verhuden (iet)	verbergen, geheim houden
verhuert sall waerden	verhuurt zal worden
vérificateur (des pois et mesures)	ijkmeester (van de gewichten en maten)
verificatie	waarmaking
verificeren,	zie verifiëren
verificieren	met bewijzen staven, bekrachtigen
verifiëren	waarmaken, waartuigen
verismile	waarschijnlijk, de waarheid gelijk, geloofwaardig
verjaerde sculden	schulden die ouder zijn dan een jaar
verkoepen	verkopen
verkogt	verkocht
verkuisen	mooi maken, tooien
verkündigen	ontbieden, oproepen, de huwelijksgeboden afkondigen
verkündigung	oproeping
verlaat	sluis
verlaatshere	zie verlaatsmeester
verlaatsmeester,	sluiswachter
verlacht	voorgeschoten
verlaeghijnghe	ruilen
verlaet	kwijtschelding,vrijstelling geven, vergiffenis schenken ook; het iemand iets ontzeggen of weigeren
verleggen (iet)	voorschieten
verlemen	beschadigen, verminken
verleunen	afstand doen van zaken, verzaken
verlienisse	verklaring voor de schepenen gedaan, aangaande een schuld
verlij	betalingsbelofte, schuldbekentenis
verlijden	het passeren van een akte
verlijen	belenen
verlijfpachten	levenslang , verhuren, verpachten aan iemand
verlijftochten	aan iemand het vruchtgebruik geven
verlijftochtigen	zie verlijftochten
verloven (iet)	zijn goed door een lofte (be- of gelofte) verbinden, verpanden, ook: (hem in iet). zich door een lofte (be- of gelofte) tot iets verbinden
verly	passeren van een akte
vermaegen	in het klein verkopen
vermaninge	terechtwijzen
vermeenisse	verbanning, banvloek
vermeensaemheit	verbannen uit de gemeenschap
vermeet	beweert
vermenen	menen van oordeel zijn
vermengelen	verenigen, kan ook door een huwelijk
vermenichte	medeplichtig aam moord
vermeten	durven beweren, zich beroemen op, in rechte iets beweren
vermoegen	vermogen, beste kunnen
vermoetsoenen	afkopen van een meningsverschil
vermombaren (enen)	voogd over iemand zijn
vermostelijk	beschimmelt, bedorven
vermuege	wegens
vermuft	verrot, bedorven
vernufteling	ingenieur, genie, geleerde
vero	waarachtig, echter, wettig, waarlijk
verobligeren	verbinden, borgstellen
verolmt	vergaan
veronrechtinge	aangedaan onrecht
veroorsatinge	vergoeding
verorveden	een vete vijandschap afzweren
verpangelen (iet)	verruilen
verpennewaerden	in het klein verkopen
verplecht	een in rechte gedane schuldbekentenis
verplegen	zich in rechte verbinden ("verplichten")
verponding	grondbelasting
verpoyen	verdrinken, in de zin van tijd verdrijven met drinken
verradachtich	verraderlijk, vals, niet te vertrouwen
verradende	vals, niet te vertrouwen
verramponeren	toetakelen
verrasschenische	verkrachting, zwaar aanranden
verrechten (iet)	iemand voor iets vergoeding geven.
versamenen	verbinden, paren, “ in huwelijc versament siin,” getrouwd zijn.
versamentlijc	gezamelijk
verscalken (enen).	bedriegen
verschenen	vervaldatum
verschrijvinge	oproeping
verscieten (iet)	vooruitbetalen, voorschieten
versekeringe	zekerheidsstelling, het zeker maken van iets
versen(in)	vers geheugen hebben, nog goed kunnen herinneren
versetten ( iet an iet)	door verpanding iets bezwaren
versie	overzetting, omzetting, draaiing, wending
versien	voorzien
verso	achterzijde, op de achterkant van het blad
versoec	request
versoeckende	verzoekt
versouck	zie: versoec
verspertinus	van de avond
versseren	verkeren, oefenen, omgaan
verstaan	ondervraagd
versteeck	verstek
versteecke oft defalte	verstek
versterf	door erfenis in eigendom verkrijgen
versterfnesse	hetgeen iemand bij versterf aankomt, erfenis
versterven	door sterven verminderen ook; door sterven verbeurd worden, op een ander overgaan
verstoelen	het regelen van de onderhoudsplicht aan de dijken
verstoeren (enen iet).	vergoeden
verstorven, (de bruid/ bruidegom)	de bruid of bruidegom is overleden in de afroepingsperiode
versturven	overlijden
versturven zijnde tot	overleden in
versus	naar, tegen
verte	(aan onderzijde blad) keer blad om
vertegen	afzien van
verthijen	afstand doen
vertichten	in rechte afstanddoen van iets
vertiën	in rechte afstanddoen van iets
vertien (iet)	uitstellen.
vertiën (op enen of iet, van iet)	van iets afstand doen.
vertieren	overgaan in andere handen
vertroncen	na de dood van de eigenaar naar een andere tak of familie over gegaan
vertweefelijnghe	overhalen door belofte of geld
verus	waar, echt, authentiek
vervaertijt	verhuistijd, het einde van den termijn waarvoor een perceel verhuurd is
verveerdigt	gereedgemaakt
vervollen	aanvullen
verwane jacht	de hoge jacht
verwaten	geëxcommuniceerd, in de ban gedaan
verweerder	gedaagde
verwerdere	gedaagde, verweerder
verweren	van ontslaan
verwerker	werkgever, geefster
verwettigen	in rechte aanhangig maken
verwin	toewijzing bij executie
verwinbrief	acte met beschrijving van het “verwin”
verwiser	rechter
verzogt	verzocht
vesper	oorspronkelijk avond, de voorlaatste kloosterlijke gebedstijd, in oorsprong vlak voor zonsondergang, later vanaf 1300 omstreeks 3 uur ‘s middags
vesperi	‘s avonds
vespertinam	na de vesper,’s avonds
vespertinus	tot de avond behorend
vespillo	doodgraver, lijkdrager
veste	verdedigingswerk, bolwerk
vestiarius, vestiflex	kleermaker
vestige	spoor, voetstap
veteramentarius	opkoper
vétérinaire pour les vaches	dierenarts (voor de koeien)
vethuus	stal voor de opslag van stalmest
vetmannetje	betaalmiddel, kleine Keulse munt, genoemd naar de er op afgebeelde vette monnikfiguur
vetramentarius aerarius	ketellapper
vetschoen	vetleren schoen
vette	mest, bemesten
vetten	vet mesten ook; looien
vetter	kind van oom of tante
vetterhuys	leerlooierhuis
vettewarie	handel in vetwaren
vettewarier	vethandelaar
vettik	veldsla
vetula	oude, bejaarde vrouw
vetulus	oude, bejaarde man
vetus	oud, bejaard
veuf	weduwnaar
veuve	weduwe
vexatie	kwelling, moeite
vexeren	kwellen, plagen
vexillarius, vexillifer	vaandeldrager
vezum	luier
vf	afk. veuf, weduwnaar
Vg	afk. huw. acte, vader van de bruidegom
vi	krachtens
vi rubri sigilii	uit kracht van het rode zegel,
vi rubris sigilli	door de kracht van het rode zegel
viaticum	reisgeld = laatste Oliesel, avondmaal
vicarie	stadhouderschap, prove, geestelijk inkomen
vicarius	plaatshouder, stadhouder ook; pastoor
vice	in plaats van
vice pastore	plaatsvervanger van de pastoor
vice verca	omgekeerd
vicecomes	zie vicomte
vicecomitissa	burggravin
vicecurei	pastoor
vicedecurio	onder-korporaal
vicenarius	twintigste
vicesimo	op de twintigste
vicesimus	twintigste
vicie	ondeugd, slechte gewoonten
vicies	twintigmaal
vicieus	ondeugende, gebrekkig
viciniteit	gebuurschap
vicino	zie vicinus
vicinus	buur, buurman, aangrenzend buurman
vico	in het gehucht, op straat
vicomte	burggraaf
victorie	overhand, overwinning, zege
victorieus	zegerijk, overwinning
victualie	voedsel, leeftocht
victualiëren	voeden, spijzen
vicus	wijk, buurt, gehucht, straat
vid.	afk vide, zie (zien)
vide	zie
videlicet	namelijk, te weten
vidibatur	hij scheen, hij leek
vidimus	acte waarbij een gezaghebbend persoon onder zijn zegel verklaart, de een of andere oorkonde gezien te hebben, door welke verklaring hij derhalve de inhoud daarvan erkent
vidimus authentijcq	gelegaliseerd afschrift van een akte en oorkonde door bevoegd persoon, meestal door hem gezegeld voor echt
vidit	heeft dit gezien
vidua	weduwe
vidualitium	weduwgeld, lijftocht
viduam relinquens	als weduwe achterlatende
viduatum	tot weduwe/weduwnaar gemaakt
viduitas	weduwe -/ weduwnaarstaat
vidus relicta	nagelaten weduwe
viduum relinquens	als weduwnaar achterlatende
viduus	weduwnaar
viego	kuiper
vier nonen	vastentijd van Aswoensdag tot voor Invokavit (6e zondag voor Pasen)
vierbance	rechtbank
vierbesienders	brandweerman, brandweer
vierbrant	toorts, fakkel
vierde paert	vierde deel
vierdepit	soort turf
vierendeel jaers	kwartaal
vierendelen	inhoudsmaat voor graan = ca 11ltr.
vierijzer	munt17e-18e eeuw , gelijk aan 9 oortjes
vierkamer	donderbus
vierkante roede	oppervlaktemaat = 1/10 spint = 17 m2
vierloot	gewicht, 1 vierloot = 4 lood of 2 ons
vierman	brandweerman, hield toezicht op het doven van de lichten en vuren na de avond (vuur)klok
vierscare	de plaats waar de terechtzitting gehouden wordt. (de plaats tussen de vier scharen of de vier banken.)
vierschaar	rechtbank
vierschaerdach	dag dat de rechtbank bijeenkomt
vierschare	rechtbank
viertale	graanmaat, 1 viertale = ¼ hoet
viertel	oude inhoudsmaat
vierthien	veertien
viesebel	onzichtbaar
vieter	zie viego
vietor	(manden)vlechter, tonnen en vaten maker
vigeren	van kracht zijn, groeien, leven, sterk ende kragtig wesen (sterk en krachtig zijn)
vigesimus	twintigste
vigeur	sterkte, kracht, van kracht zijn
vigilant	wakker
vigilantie	wakkerheid
vigilarius	waker
vigileeren	toezien, waken
vigilia	(zonder voorzetsel) de dag voor Kerstmis, 24 december,
vigilia vigiliae	2 dagen voor Kerstmis, 23 december
viginti	twintig
vigore rubri sigilii	krachtens het rode zegel, (tegen betaling kon vrijstelling van de huwelijks- afkondiging worden verkregen)
vigoreus	sterk, krachtig, fris
vijffmannen	het vijffgericht, een stedelijk rechtscollege, bestaande uit vijf mannen
vijl	slecht, gering, onachtbaar, onwaard
vijver	wormziekte
vilain	guitachtig, schandelijk, afgunstig
vilainie	guitig, afgunstigheid
vilipenderen	verachten, versmaden
vilipendie	verachting, kleinachtig, geringschatting, verguizing
villa	boerderij, gehucht, pachtgoed
villae	Romeinse boerderij, - hofstede
ville	doopkind, petekind ook; stad
villica	pachtster
villicus (maior)	pachter, dorpeling, landgoedbeheerder
vilt	vrek, gierigaard
viminarus	mandenmaker
vinctor	kuiper
vindemie	wijntijd, wijnoogst
vinder	vrederechter ook; stadskeurmeester
vinderie	ambtsgebied van een “vinder “
vinderschap	scheidsrechtelijke bemiddeling door de vinder, arbitrage
vindicatie	toe-eigening
vindiceren	vrijmaken, verlossen, bevrijden, eigenen, wreken
vingt	twintig
vininer	gifmenger
vinitor	wijnboer
vink	penis, maar ook schooier, klaploper
violatie	schoffering, schending
violatio	onteren,
violent	gewelddadig, met geweld, geweldig
violentie	geweld, schoffering
violeren	schofferen, verkrachten, schenden, ontheiligen. ontwijden
vioolkens	langhals flesjes
vir(is )	man, echtgenoot
virgina	maagd, jonge dochter
virgo	maagd, jonge dochter, ongehuwde vrouw, non
virgo honesta	de eerbare jonkvrouw
virgulator	bezemmaker, bezembinder
virguncula	meisje
viri	van de man, van de echtgenoot
viribus exhaustus	uitgeput van krachten
viridium dies	witte donderdag
virtuosus	deugd vol
visben	platte vismanden
visconte	ondergraaf
visie	zienswijze, schouwing, inzage
visier	doorzicht
visiker	dokter, geneesheer
visioen	gezicht, gezichtspook, toongezicht, verschijning
visis litteris reverendi	gezien de brieven van de eerwaarde
visitatie	bezoek, onderzoek aan den lijve
visiteerder	bezocht
visiteren	bezoeken, bezichtigen
visiteur	inspecteur
visscherije	visrechten
vistelator	fluitspeler, speelman
visum repertum	(schriftelijk) verslag van een onderzoek
vitam cum morte com- mutavit	heeft het leven met de dood verwisseld
vitam cum morte con- juxit	verbond het leven met de dood
vitie	ondeugd, mangel
vitieus	vol fouten, ondeugend, gebrekkig
vitor	zie vietor
vitr.	afk. vitricus, ouderling, ook genoemd als schoon -en stiefvader
vitriarius (iator)	glazenmaker
vitricus	ouderling, ook genoemd als schoon -en stiefvader
vitrifactor	glazenmaker, glasblazer
vitrifex	zie vitrifactor
vitripictor	glasschilder
vitsel	twijgen, rijshout
vituperabilis	versmadelijk, te waarderen, aantrekkelijk
vituperatie	versmading
vitupereren	lasteren, verachten, versmaden
vivaciteit	levendigheid, langlevendheid
vivadierer	bezemmaker
vivens	levend, in zijn onderhoud voorzien met
viverit	in / tijdens (zijn) ( haar) leven
vivres	mondvoorraad, levensmiddelen
vlaams pond	munt17e-18e eeuw , gelijk aan 20 schellingen
vlasaard	akker met vlas beteelt
vlaszaad	lijnzaad
vleek	vleugel
vleesbank	pijnbank, executieplaats
vleeschelijke conversatie	geslachtsgemeenschap
vleeschhouwer	slager
vleeskleur	heraldiekteken, kleur, natuurlijke huidkleur, weergave met korte verticale onderbroken streep arcering
vlegel(e)	dorsvlegel
vlegewerf	dorsvloer
vlegkast	met gaasdoek bespannen kastje
vlei	geul in ondiep water
vliemen	aderlaten
vliemenlater	aderlater, chirurgijn
vlier	moerasveen
vlint	kei,
vloeder	vloer
vloederhuus	huis met dorsvloer
vloghe	duiventil
vlos	bagger of turf beugel
Vo.	afk. huw. Akte, voogd van de ……
vocabulaar	vertaalboek, woordboek
vocatie	beroep
vocatur	wordt genoemd
voceren	roepen, beroepen
vocifereren	luide roepen, krijsen, morren
voeder	groot wijnvat
voegen	samenvoegen, bijvoegen
voer	wagenvracht ofwel: zoveel als door één paard op een kar getrokken kan worden ook; hoeveelheden en gewichten
voerberuyrte	voor genoemde
voerman	man die een met paard of ossen bespannen wagen bestuurt
voerraet doen	bedrog plegen bij de behandeling van een zaak.
voerraet pleghen in iet	zie voerraet doen
voerseyde	voor genoemde
voervoght	vervoegd bij
voesterdochter	pleegdochter
voesterkint	pleegkind
voestermoeder/vader	pleegmoeder resp. pleegvader
voestersone	pleegzoon
voet	oppervlakte maat, groot ca 0,09 ca, in elk deel van het land anders van oppervlak ook; lengtemaat, 1 voet = 31,3 cm, in elk deel van het land anders van lengte
voetcleet	vloerkleed
voetwerk	enkelvoudig tafeldamast
vogellerije	recht van vogelvangen
vogelroede	met lijm besmeerde roede voor het vangen van vogels
vogelvrijverklaarde	banneling
vogelvrijverklaren	verbannen
vogelvrijverklaring	buiten bescherming van de wet verklaard en bloot gesteld aan ieders vervolging, verbannen
voirschreven	voor genoemde
voirszeid	voornoemde
voirtgaende	verder gaand,
vol betaelt	geheel betaald, voldaan
volbeteren	ten volle voldoen
volbord	toestemming, bewilliging, bij vonnis uitspraak
volborden	toestemmen in iets
volbürtige geschwister	kinderen die allen de zelfde vader en moeder hebben
volcheet	volg -eed, de eed van de eedhelpers of eedvolgers, waardoor de waarheid van de eed van de hoofdpersoon bevestigd wordt
volente Deo	als God wil
volgeboren	door wettige geboorte
volksballade	verhalend gedicht in strofen vorm met veel herhalingen en sprongsgewijze verteltrant
volksst	afk. volkstellingregisters
volle dingtalen	de bij een geding voorgeschreven uitdrukkingen, ook; de procestaal of de geschreven proces stukken
vollonen	naar verdienste belonen
volmoeye	volle tante
voltisierder	kunstvechter
volumen	boekdeel, rol, boek, boekband
voluntaire condemnatie	willige rechtspraak
voluntaris	vrijwillige, gewillig, willig
voluptas	wellust
voluptueus	wellustig, dartel
vomitus	het braken
vonnis	gewijsde zaak, wijsdom
vontghiften	doopgeschenk
voocht	zaakwaarnemer aangesteld door de (kerkelijk) autoriteiten om de macht uit te voeren over meestal minderjarigen, ook over de echtgenote, zij kon geen verplichtingen aangaan.
voogd	zie voocht
vooloegen	inkepingen
voorcomen	voor den rechter verschijnen
voordane	voorts, vervolgens
voordeel	enige voorwerpen in den boedel van een overledene, die door de echtgenoot of de zoon daaruit mochten genomen worden, voordat de boedelscheiding plaats had
voorderinge	bevordering
voordochter	kinderen uit een vorig huwelijk ook kinderen voor het huwelijk verwekt
voorgeboorte	kinderen uit het eerste huwelijk
voorjaer	een vroeger jaar dat reeds verlopen is
voorlijf	een bedrag in kontanten voor het gebruik van een weiland
voorling	afstandsmaat, waarna het paard werd gekeerd bij het ploegen, na 55 roed en. afhankelijk van de roedemaat ca. 207 m,
voormaals	voorheen
voormont	(eerste) voogd, belast met de geldzaken
vooroordeel	een vonnis dat vroeger gewezen is.
voorordonnantie	een vroegere ordonnantie
vooroverdracht	vooroverdracht. een vroeger, ouder besluit.
vooroverlijden	eerder overlijden
voorpachter	een vroegere pachter
voors	afk.voorseit, voornoemd
voorscreven	voor genoemde
voorseide	de genoemde..., voor genoemde
voorslitinge	een vroeger gewezen vonnis
voorsone	geboren uit een voorhuwelijk, ook ongehuwd verwekt
voorstanders	bestuurders
voortboren (iet)	verder innen
voortmeer	voorts, vervolgens
voorvorderen	voorouders, ambtsvoorgangers
voorzoon	zie voordochter
vopiscus	de overlevende tweeling
voraciteit	gulzigheid
vordel	zie: voordeel
vorderbrief	aanbevelingsbrief
voreren	opslokken, verslinden
voreval	pachtopbrengst, cijnsopbrengst
vorkinder	stiefkinderen uit een vroeger huwelijk van een van de partners, Geen onwettige kinderen
vormer	gebruiksaardewerk maker
vormundere	voogd
vornoemde	bovengenoemd, voornoemd, bovenvermeld
vorster	deurwaarder ( in Brabant)
vota secunda	tweede echtverbintenis
voti	van de huwelijks/ verlovinggelofte, van de rechtelijke beslissing
votum	gelofte
vouëeren	verloven, toewensen
voyage	reizen
vraemgoedt	goederen die een kind heeft, zonder het van zijn ouders te hebben geërfd
vreisem	cholera
vreiseme	zie vreisem
vremde voogd	(derde) voogd
vrij ende nivers meede belast	vrij van lasten en plichten
vrij goed	onroerend goed in volledig eigendom
vrij huysinge ende erf	huis en erf vrij van huur
vrij te waren	niet met verdere schulden te belasten
vrije consten	vrije kunsten
vrijen ende te waren (te)	vrijwaren, bij eigendomsoverdracht ervoor instaan dat de nieuwe eigenaar ook de werkelijke eigenaar is
vrijgelijde	zie; recht van geleyde
vrijheid der stede	stadsrecht
vrijinge	zie vrijnge
vrijkwartier	rechter bovenhoek van een schild. In aanzicht van het schild dus linksboven
vrijleen	een leen toebehorend aan een vrije niet edele persoon
vrijmetselaar	natuursteenbewerker die vrij kon werken en geen lid van het gilde was
vrijnge	vrijwaring
vriwerker	losse werkman, dagloner
vroedemoeder	vroedvrouw, vroedwijf, vroemoer,
vroemen	in vruchtgebruik hebben
vroemoeder	zie vroedemoeder
vroente	braak, onbebouwd terrein
vroenten	zie vroente
vroetman	verstandige man
vroevrouw	vroedvrouw
vrome	opbrengst, vruchten en inkomsten van een leen, dat een leen te koop stond ter bester vromen (van drien) betekent dan: tegen de waarde van de beste opbrengst (uit drie jaren)
vrommer	vrome
vrone	heerlijkgoed, domein
vronen (enen)	arresteren, gevangen nemen
vroonen- en tiendevrij	vrij van/onbelast met heerlijke rechten en tienden
vroongers	tot het vroon (domein) behorend land
vroonhurer	pachter van een stukland van de “vrone”
vroonte	herenland, domeingoed, onverdeelde gemeentegrond
vroupersoon	vrouw
vrouwe	gebiedster, heerseres, bijzit
vrouwekracht	verkrachting van een vrouw
vrouwen choor	gedeelte van de kerk bestemd voor de vrouwen en hun kinderen
vrouwencunne	vrouwelijk geslacht, verwanten van de gehuwde vrouw
vrouwensmijter	man die zijn vrouw slaat
vrouwentuig	zilver opsmuk gedragen door vrouwen op kleding
vrouwewee	barenswee, barensnood
vrouwgetimmer	vrouwenlichaam
vruchtgebruick daer aff om bewegende redenen onseggen	het vruchtgebruik om moverende redenen ontzeggen
vruchtgebruik	lijftocht, in het oude erfrecht is voorzien dat de weduwnaar of de weduwe het vruchtgebruik houdt van de eenmaal gemeenzaam bezeten huwelijksgoederen
vrunden	vrienden, verwanten, familie
vrundschappe gemaeckt	in goed overleg
vruntlicker	vriendelijk
vso.	afk.verso achterzijde, op de achterkant van het blad
vt	afk. ventôse, maand van de winden
vuilvrouwe	witte vloed, vrouwen ziekte
vuister	haard
vulgair	vulgair, gemeen, slecht
vulgo	in de volkstaal
vulgo quaesitus	onwettig kind, buitenechtelijk kind, onecht
vullewijn	tapwijn, ongebottelde wijn
vulnera Christi	de dag na de lijkafname, de 2e vrijdag na Pinksteren
vurstere	boswachter
vutsteecxsel	zie uutsteecksel
vuulboom	zwarte els
vuurclocke	klok welke het sein aangaf dat de vuren gedoofd moesten worden
vuureimer	brandblusemmer, zeildoekemmer
vuurgaffel	pook, vuurhaak
vuurhert	vuurplaats, schouw, stookplaats
vuurschoppe	asschep
vuurstat	vuurplaats, schouw, stookplaats
vuurte	brandstof
vuurvat	ijzeren stoof of bak om vuur in te doen nadat de vuurclocke luide
vuytbliven	zie: uutbliven
vve	afk. veuve, weduwe