Nijega (H.O.N.)

Marlûd 1940-1950

Met een flinke bries kun je er met een BM-er het grootste meer in Fryslan in verschillende richtingen doorkruisen. Je kunt er in de winter op een ijsvloer uren achterelkaar schaatsen.

Aan de oostkant van dit meer ligt het dorp Nijega dat is gevormd door lintbebouwing en in noordelijke richting overgaat in het eveneens lintbebouwde gehucht Elahuizen. Dit dorp had dus een aparte naam. Voorbij de Lange Hoek kom je in oostelijke richting in de vlek Trophorne.
In zuidelijke richting ging het dorp Nijega naadloos over in het aangrenzende dorp Oudega. Ook al zo'n dorp waarvan er drie in de provincie Fryslan zijn. 

Elk van deze dorpen had een eigen huisnummering. De adressering was dan ook uiterst eenvoudig, bijvoorbeeld J.Hoekstra, Nijega 51 of B.Doorenspleet, Elahuizen 2. En dan kwam de post aan. Toch was dat niet altijd het geval.

Het dorp Nijega kreeg dan ook de toevoeging (H.O.N.)
Hoe komen ze erbij om een dorp een dergelijke naam te geven. Voor buitenstaanders niet te begrijpen. En als je dit dan ook nog voluit uitspreekt of schrijft raakt menigeen in de stress: Hemelumer Oldephaert en Noordwolde. Zo heette de gemeente waartoe dit dorp behoorde. Waarom deze toevoeging?

In de provincie Fryslân zijn/waren drie dorpen met dezelfde naam Nijega, die gevolgd werden door de afkorting van de gemeente waarin het dorp ligt.
Zoals gezegd had je Nijega H.O.N., ook wel Nijega HON en in 1956 officieel gewijzigd in Nijega HO.
Dicht bij Drachten in de gemeente Smallingerland ligt Nijega (Smal) en in Doniawerstal (nu Skarsterlan) ten zuidoosten van Joure ligt Nijega (Don), dat op kaarten ook wel staat aangegeven als Ouwster-Nijega. Daar hadden ze kennelijk ook last van de naamsgelijkheid.
Ook in Nijega HON kwam regelmatig post die voor Nijega Smal was bedoeld. Inwoners en de post hebben hier heel wat extra werk aan gehad.In 1967 heeft de dorpsraad van Nijega voorgesteld om de naam te veranderen in die van het aangrenzende gehucht Elahuizen. 

Nijega was een dorp zoals veel andere kleinere dorpen in Zuidwest Fryslan. Een kern met een kerk en een school, een aantal middenstanders en bewoners die werkten bij de middenstand of in de zuivelfabriek die in het dorp stond.
Het belangrijkste deel van alle activiteiten was toch gebaseerd op de agrarische sector, die vrijwel uitsluitend bestond uit melkveehouderij. Meerder bewoners waren ook werkzaam bij deze melkveehouders.
Deze agrarische sector bracht ook de middenstand in beweging.
De timmerman bouwde boerenschuren, de smid besloeg de hoeven van de paarden of repareerde machines, de lapkeswinkel verzorgde materiaal voor de kleding, de bakker bakte het brood en de kruidenier leverde de bruine bonen.
Alle bewoners van toen bij elkaar zouden nu in een Boeiing 747 tegelijkertijd kunnen emigreren. 

De meeste bewoners waren Nederlands Hervormd of deden alsof ze dat waren. In een kleine dorpsgemeenschap kon je je nauwelijks veroorloven om opvallend niet kerks te zijn. Een enkeling had iets meer durf en liet soms wel eens zien of merken dat geloof langs hem of haar heen ging. Er waren twee "Roomse" families: Het gezin Obe Schapers en de bij elkaar wonende broer en zus Jelle en Tjitske Teernstra. En dan was er voor zover mijn herinnering gaat één gereformeerd gezin. 

Naast de verzorgende middenstanders was de "grote" melkfabriek een voorziening in het dorp met veel werkgelegenheid. De baas van de fabriek was dan ook de enige persoon in het dorp die de titel Directeur had. En toch was Uilke de Jong een gewone man, die overigens wel in een mooie bedrijfswoning naast de fabriek woonde.. 
De botermakers, de kaasmakers, de stoker en de machinist waren functies die door dorpsbewoners werden vervuld. Voor deze functionarissen waren huizen in een rijtje gebouwd. Deze sociale voorzieningen werden in de volksmond dan ook de fabriekshuizen genoemd.

http://wn.com/Elahuizen