APOLLO 13
"Houston...., we've had a problem"

Toen Apollo 13 op zaterdag 11 april 1970 gelanceerd werd kon niemand vermoeden dat deze vlucht, evenals Apollo 8 en Apollo 11, de wereld zo in zijn greep zou houden. Apollo 13 deed zijn naam met het ongeluksgetal dan ook alle eer aan.

Apollo 13 patch Apollo 13 AS-508
   
Commandant James Lovell 
LM-piloot Fred Haise 
CM-piloot Jack Swigert   
   
Lancering 11 april 1970 
Missieduur 5 dgn. 22 uur. 48 min.
Verblijftijd op de maan 0 dgn. 0 uur 0 min.
Landing (Aarde) 17 april 1970
   
Lanceerraket Saturn V (SA-508)
Commandomodule "Odyssey" (CSM-109) 
Maanlander "Aqarius" (LM-7)   
   
Landingsdoel (maan) "Fra Mauro"  
 

Enkele dagen voor de start werd de bemanning door Charly Duke (later astronaut van Apollo 16) aangestoken met de Rode Hond en aangezien Ken Mattingly als kind nooit deze ziekte had gehad (en dus vatbaar was) werd hij vervangen door Jack Swigert van de backup-crew.

Vijf minuten na de lancering (de eerste trap was net afgestoten) viel één van de motoren van de tweede trap uit waardoor de overige 4 een langere burn moeten maken om de 13 in een omloopbaan te plaatsen .

Nadat deze problemen overwonnen waren kon aan de reis naar de maan begonnen worden. De trans-lunar-injection verliep normaal evenals de koppeling van de maanlander (LM) aan de commando-module. De eerste twee dagen leek dan ook niets een normale vlucht in de weg te staan.
Om de bemanning tijdens hun slaapperiode niet te hoeven storen kwam vanuit Houston de opdracht om de extreem koude, gelei-achtige zuurstof van tank 2 nog even te roeren. Jack Swigert drukte op de schakelaar van het roerwerk. Een scherpe knal gevolgt door een hevig schudden van het ruimteschip was het gevolg. De knal was veroorzaakt door de ontploffing van de zuurstoftank waardoor de andere eveneens lek raakte.

Zuurstof wordt niet alleen gebruikt om te ademen maar ook om de motor te laten branden en, via brandstofcellen, stroom te maken voor de elektrische systemen van de Commando/Service-module (CSM). De bemanning zag dan ook tot haar ontzetting de meters die de druk en het voltage aangeven schrikbarend snel teruglopen.

Ook in Houston was iedereen in rep en roer om de gevolgen van de knal te onderzoeken. Men was er al snel achter dat een landing op de maan onmogelijk was geworden, en dat alles op alles gezet moest worden om de astronauten weer levend terug op aarde te krijgen. Diezelfde astronauten ondertussen, hadden inmiddels zelf ook hun conclusies getrokken toen ze het leven uit Odyssey zagen weglekken. Ze besloten om uit de commandomodule te evacueren en te vluchten naar maanlander Aquarius die zijn eigen systemen heeft en onafhankelijk is van de zuurstof van de CM.

Towing bill

Leedvermaak van Grumman Aerospace. De leverancier van de maanlander stuurde na de goede afloop van de Apollo 13-missie deze rekening voor de sleepkosten naar commando-service-module constructeur North American Aviation / Rockwell.

O.a. één $ per gesleepte mijl en 32 $ voor de vier overnachtingen van Jack Swigert in de LM, die immers als CM-piloot niets in de LM te zoeken had.

Op de grond was de vluchtleiding er inmiddels achter dat niet zuurstof, maar elektrische energie het belangrijkste probleem vormde. Een afdaling naar de aarde in de maanlander is niet mogelijk, daarvoor is het hitteschild van de CM essentieel. Dus diende de CM op het momet dat er geland moest worden over voldoende energie te beschikken om te kunnen functioneren. Zoveel mogelijk systemen moesten uitgeschakeld worden zodat de accu's van de CM opgeladen konden worden.

Een ander probleem was de uitgeademde lucht die het klimaat in "Aquarius" langzaam vergiftigde. De filters die de kooldioxide uit de lucht moesten halen waren niet berekend op een verblijf van drie personen voor meerdere dagen. In de commando-module waren filters genoeg maar die pasten helaas niet in de houders van maanlander.

Vluchtleider Gene Kranz zette al zijn ingenieurs aan het werk om hiervoor een oplossing te vinden, want zoals hij zei: Het mislukken van de reddingsoperatie is geen optie. ("Failure is not an option")
De oplossing was niet bepaald high-tech maar werkte wel; met plakband en o.a. de kartonnen kaften van het vluchtplan werden de vierkante filters op de ronde gaten aangesloten.

Voorlopig was men echter nog lang niet in de buurt van de aarde. Integendeel, de maan kwam steeds dichterbij. De mid-koers-correctie die iedere Apollovlucht gemaakt wordt om laag genoeg over de maan te vliegen was al achter de rug en om terug op aarde te komen was opnieuw een koers- en snelheidcorrectie nodig. Daarmee zou de 13 weer op de free return trajectory koers uit komen. En dat terwijl de CM buiten werking was. In Houston werden speciale procedures ontwikkeld en getest op de vluchtsimulator met als gevolg dat de daalmotor van de maanlander gebruikt kon worden om de manoeuvre uit te voeren. Cijfer voor cijfer werd de instructie aan de astronauten doorgegeven, kort voordat ze achter de maan verdwenen.

De stuurraketten van de maanlander blinken in de zon, evenals de aarde die 350.000 km verderop zichtbaar is.

Tot grote opluchting van iedereen op aarde verscheen Apollo 13 na 55 minuten weer aan de oostelijke rand van de maan en was de koers afgebogen naar de thuisplaneet.
Een volgende motorontbranding was nodig om de terugreis zo veel mogelijk te versnellen.
Het grootste probleem bij deze vuurstoten was dat (met de CSM aangekoppeld) het zwaartepunt ver buiten de maanlander lag. Daardoor had de Apollo-combinatie de neiging om als een leeglopende ballon door de ruimte te gaan fladderen. Deze slingeringen moesten handmatig met de stuurraketjes van de LM worden gecorrigeerd aangezien de besturingscomputer van de LM geen raad wist met de 30 ton zware CSM op sleep.

En zo, in een steenkoude maanlander en vrijwel zonder water werd de afstand tussen maan en aarde overbrugd. Een graad afwijking in het aansnijden van de luchtlaag rond de aarde zou betekenen dat alles voor niets was geweest. Bovendien was ook de navigatie-apparatuur van de LM niet echt gemaakt om er interplanetaire reizen mee te maken. Vandaar dat de astronauten, als waren zei zeevaarders, regelmatig met de sextant een zonnetje moesten schieten om hun koers te controleren.

"Odyssey"

De service-module is afgestoten van de CM en drijft weg in de ruimte. De bemanning kon eindelijk de schade bekijken (en fotograferen) die door het ploffen van de zuurstoftank was ontstaan.

Meer multimedia

Bij het naderen van de aarde werd het nogmaals spannend. De CM moest weer opgestart worden terwijl de LM en de Service Module afgestoten moesten worden. Toen de astronauten het luik naar de capsule weer openden bleken de panelen met de vele schakelaars en de computer door de koude vol met waterdruppels te hangen. Het opsparen van de elektrische energie was gelukkig voldoende geweest om een veilige splash-down in de Pacific, in de buurt van Samoa, te kunnen maken.

Veilig hangend aan de parachutes doorbreekt de capsule van Apollo 13 de donkere wolken boven deze vlucht.


Theirs is the spirit that build America

Na de terugkeer roemde de Amerikaanse president Nixon de heldhaftigheid en deskundigheid van bemanning en vluchtleiders. Tevens verklaarde hij Apollo 13 officieel tot een succesvolle missie, want:
"Theirs is the spirit that build America"

Op de foto van links naar rechts: Swigert, Haise, Lovell en Nixon


Enkele dagen na de landing volgt de missie-debriefing. De Apollo 13 bemanning, in pak en stropdas, kijkt gelaten toe terwijl de managers Deke Slayton en Wenher van Braun overleggen.

Vlnr. Lovell, Swigert, Slayton, Haise, von Braun.

 

Home | Site map | Contact