Pieter Kornelis Braat wordt op 31 augustus 1823 in Sluipwijk geboren als zoon van Dirk Braat en Geertje Prosman. Zijn vader was in Sluipwijk onderwijzer en later burgemeester van Sluipwijk en Stein. Bovendien was vader Braat enige tijd actief als drukker. Na zijn huwelijk met Emilia Capteyn in 1847 vestigt Pieter zich in Dordrecht en zal daar de rest van zijn leven actief blijven in het boekenwezen, als boekhandelaar en aanvankelijk ook als uitgever onder eigen naam. Bij drukkerij Blusse rolt in dat jaar de 56 pagina's tellende 'Catalogus der lees-bibliotheek van P.K. Braat, boekverkooper, Voorstraat tusschen de Pelse- en Lombardebrug, Wijk D. nr. 63, te Dordrecht' van de persen. Voor zover bekend verschijnen in 1849 de eerste door hem verzorgde publicaties, twee 28 pagina's tellende brochures uitgegeven door 'P.K. Braat, Dordrecht': 'Iets over de vrachtvaart op Neerlands Oost-Indie, ten dienste van den staat' en 'Bedenkingen, betreffende het besluit der Nederlandsche Handel-Maatschappij, genomen den 13 December 1848'.

Bij P.K. Braat verschijnen boeken over uiteenlopende onderwerpen. Vrij veel boeken gaan over scheepvaart en over theologie, maar ook poezië, romans, werktuigbouwkunde, bijenteelt en recht komen aan bod. In totaal geeft Braat tussen 1849 en 1871 meer dan 90 titels uit. Een overzicht is hieronder te vinden, maar is vermoedelijk niet volledig.

In 1864 neemt hij de boekhandel T. Pieren Jz. over, eveneens aan de Voorstraat. In 1870 verschijnt voor de laatste maal een nieuwe titel uitgegeven onder de naam P.K. Braat, in 1871 nog een laatste herdruk. Vanaf 1871 is hij firmant bij de firma Blusse en Van Braam, ook aan de Voorstraat, aan de zuidoostkant van het Scheffersplein. Het adres is C1602, later bekend als Voorstraat 256. De eerste jaren werkt Braat samen met Gerardus Johannes Blussé, die in 1879 als medefirmant vertrekt. Zoon Dirk Braat werkt dan al sinds 1873 in de zaak van zijn vader en zal de boekhandel later ook voortzetten.

In het bovengenoemde NRC-artikel beschrijft Dirk Braat hoe in deze periode Vincent van Gogh in de winkel van zijn vader terecht kwam: 'Naar aanleiding van een schrijven van mijn broer Frans die in die dagen werkzaam was bij de firma Boussod, Valadon en Co. te Parijs, waar hij veel in aanraking kwam met den heer Theo van Gogh, gaat mijn vader er toe over V. een plaatsje te geven in de zaak (...)'. Vincent schrijft zijn broer erover op oudjaarsdag 1876: 'Er is nog iets nu dat ik U moet vertellen; een paar dagen geleden kwam de Hr. Braat uit Dordt een bezoek brengen bij Oom Vincent en zij spraken over mij en oom vroeg aan de Hr B., of er bij hem, indien ik dit verlangde, voor mij plaats zou zijn. De Hr B. dacht hij wel plaats zou hebben en zeide dat ik maar eens moest komen om er over te spreken. Dus ben ik gisteren morgen vroeg er heen geweest, Pa en Moe en ik ook, vonden het iets dat wij niet moesten laten voorbijgaan zonder te zien wat het was. Sprak met hem af ik na Nieuwejaar eene week bij hem zou komen en na verloop van dien tijd kunnen wij zien.'

Van Gogh blijft maar kort en vertrekt in mei naar Amsterdam. In deze tijd is hij van plan theologie te gaan studeren. Van Gogh bezoekt daarom regelmatig zijn oom Johannes Paulus Stricker, theoloog en predikant, die, al dan niet toevallig, ook een auteur is waar Braat mee samenwerkt.

Auteurs en vertalers

- Johannes Albertus van Beek (1836-1913), van 1862 tot 1875 pastoor bij de bisschoppelijke clerezy te Dordrecht.

Abraham Herman Blom (1815-1885), hervormd predikant te Dordrecht (1845-1866), van wie Braat tenminste drie boeken uitgeeft. Blom was een studiegenoot en vriend van J.P. Stricker.

Christiaan Julius ('Jules') van Deventer (1824-1892), zich noemende J.C. van Deventer, vanaf 1865 de eerste directeur van de HBS aan de Nieuwstraat in Dordrecht. Hij vertaalt voor Braat boeken uit het Duits en het Engels. In 1866 heeft hij geen tijd voor een vertaling, maar schrijft wel een 'woord van aanbeveling' in Het verloren handschrift van Freytag. Hij ondertekent deze aan Braat gerichte aanbeveling met 'Uw toegenegen Vriend'. Van Deventer was getrouwd met Anne Marie Busken Huet, een zuster van de bekende schrijver.

- Nicolaas Bernhardus Donkersloot (1813-1890), arts, van 1860 tot 1880 geneesheer-directeur van het krankzinnigengesticht te Dordrecht.

Marin Henry Jansen (1817-1893), officier bij de Marine en later lid van de Raad van State. Van zijn hand verschijnt o.a. 'De omwenteling in het zeewezen'. Ook vertaalt hij Maury's Physical geography of the sea' in het Nederlands.

Mark Prager Lindo (1819-1877), doctor in de letteren en achtereenvolgens leraar aan het Gymnasium te Amsterdam (1842-1853), Hoogleraar aan de Koninklijke Militaire Akademie te Breda (1853-1865) en Inspecteur van het lager onderwijs in Zuid-Holland. Lindo vertaalt voor Braat enkele boeken uit het Engels, in ieder geval in 1858 en 1867.

Adolph Samuel van Oven (1837-1915), leraar wis- en natuurkunde en later directeur van de HBS in Dordrecht. Van Oven trouwt met Susanne Julie van Deventer, dochter van bovengenoemde J.C. van Deventer, die de eerste directeur van de HBS was.

Marie Adrien Perk (1834-1916), theoloog die diverse boeken voor Braat schrijft en vertaalt. Is een bekende van Stricker. Perk is van 1855 tot 1868 predikant van de Waalse gemeente in Dordrecht.

Lodewijk Willem Ernst Rauwenhoff (1828-1889), theoloog, kerkhistoricus en hoogleraar. Is van 1856 tot 1859 predikant in Dordrecht. In 1857 verschijnen twee boeken van hem bij P.K. Braat.

- H.A. Schreuder was o.a. heel- en verloskundige en prosector aan de Geneeskundige School te Rotterdam.

Johannes Paulus Stricker (1816-1886), theoloog, is tot 28 oktober 1855 predikant in Dordrecht. P.K. Braat geeft tenminste twee boeken van Stricker uit, in en kort na de tijd dat Stricker in Dordrecht werkt. In 1855 verzorgt Stricker voor Braat ook de vertaling van 'Togt door het Heilige Land' van W.F. Lynch. Stricker is getrouwd met Willemina Carbentus, een oudere zus van de moeder van Vincent van Gogh.

Overlijden

Pieter Kornelis Braat overlijdt op 18 maart 1888. Het Nieuwsblad voor den Boekhandel schrijft: 'In hem verliest de Boekhandel een verdienstelijk lid. Verdienstelijk - misschien minder door grote ondernemingen die hij in zijn ruim 40 jarige loopbaan als boekhandelaar-uitgever heeft gedaan, dan wel door zijn liefde voor het vak, zijne rechtschapenheid in al zijne handelingen en zijn afkeer, die hij steeds aan de dag legde (ook daar waar de geest des tijds ter wille van de finantiën anders voorschreef) voor de kuiperijen, die in den laatsten tijd zoo menig vakgenoot ontsieren. Hij was in den goeden zin des woord een boekhandelaar van den ouden stempel.'

Bronnen:
(1) M.C. Braat, Bijdrage Genealogie Braat, Epe 1978.
(2) Zie ook: Genealogie Braat.
(3) 'De geschiedenis van het huis Voorstraat 256 te Dordrecht', in: Dordrecht Monumenteel, nr. 31, mei 2009.
(4) 'Vincent van Gogh als boekverkoopersbediende', NRC, 31 mei 1914 , p. 9.
(5) De brieven van Vincent van Gogh zijn online te raadplegen.
(6) ' Levensbericht van Dr. J.P. Stricker' in: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, 1887. .