Bamboe verzorging

 

Waar groeit bamboe?

De meeste voor ons geschikte bamboes komen uit China en Japan. Maar het verspreidingsgebied van bamboe is veel groter. In alle werelddelen komt bamboe voor, behalve in Europa en op Antarctica.

Voor de ijstijden schijnen hier wel bamboes gegroeid te hebben, evenals een aantal palm soorten. Van de palmen hebben zich een tweetal soorten ten zuiden van de Alpen   kunnen ontwikkelen. Bamboes hebben dit echter niet gered.

Maar met menselijke hulp kunnen een tamelijk groot aantal bamboes uitstekend groeien tot in Scandinavië toe. Voor de Lage landen zijn een groot aantal soorten goed bruikbaar. In een ander hoofdstuk zal ik een aantal favorieten bespreken, maar hieronder volgen eerst een aantal praktische aanwijzingen om bamboe succesvol in cultuur te brengen.

Wortelstok of rhizoom

Onder de grond beweegt de plant zich door middel van rhizomen, die lijken qua bouw op de stengels. Ze zijn erg taai, vlezig en worden beschermd door schutbladen, om niet al te zeer beschadigd te raken door obstakels in de grond.

Een rhizoom groeit verder als de stengels, die op de rhizoom moesten uitgroeien echt zijn uitgegroeid. (Stengels groeien binnen 1 à 3 maanden naar volwassenheid).

De rhizomen bevatten reservevoedsel, dus zijn onontbeerlijk om tot een volwassen plant uit te groeien, wat zo’n 5à 6 jaar duurt.

Op de knopen bevinden zich de wortels om het water en voedsel daadwerkelijk uit de grond op te nemen. Dit geheel vormt tezamen een heel stevige flexibele mat.

Soms worden taluds met bamboe beplant om erosie tegen te gaan. Er zijn trouwens ook soorten, die ook luchtwortels maken.

De diepte van beworteling verschilt per soort maar gaat niet dieper dan 1 meter.

Sympodiale groei betekent, dat de rhizomen dik en stevig zijn en dicht op elkaar groeien. Deze planten vormen pollen.

Monopodiale groei de eindknoppen van de rhizomen groeien horizontaal ("wandelen") de okselknoppen maken nieuwe spruiten die boven de grond uitgroeien tot stengels. Deze rhizomen zijn dunner dan de eerder genoemde collega’s, De stengels zijn vaak dikker dan de rhizomen.

Begrenzen

De rhizomen hebben soms de neiging vreselijk aan de wandel te gaan. In kleine tuinen geeft dit een probleem. De rhizomen kunnen in toom gehouden worden met behulp van speciekuipen (zonder bodem) of met behulp van speciale wortelbegrenzerfolie. De hoogte moet ongeveer 60 centimeter zijn, want dieper gaan de rhizomen niet.

Plaats de begrenzer ook niet te diep, want de rhizomen zullen zeer spoedig over de rand van de begrenzer kruipen! Controleer regelmatig. Verder is binnen een aantal jaren de plant binnen de begrenzer volgroeid en moet de hele plant worden opgenomen en dat is zeer zwaar werk! Het snoeien van dunne, oude, scheve en lelijke halmen geeft de bamboe wat meer tijd van gezond leven binnen z'n begrenzer. Hoe meer halmen, hoe meer behoefte aan voedsel. Laat een kleine plant de eerste drie jaar z'n gang maar gaan, maar dan kan/moet de snoeischaar erin.  Als liefhebber van dikke wandelende bamboe in een kleine tuin heeft u weinig keus (bamboe_favorieten).

Plant nooit bamboe in de buurt van een folievijver aan!

Stengel

De stengel is een van de belangrijkste onderdelen om bamboe te determineren, want bloeien doen ze gelukkig maar sporadisch. (Naamgeving is een lastig karwei want als er één plantengeslacht is waar spraakverwarring heerst dan is het bij de bamboes).

De stengel bestaat uit segmenten (leden), die als bamboespruit in herfst en winter "stiekem" onder de grond wordt ontwikkeld, als een antenne in elkaar geschoven is, in de knop op het rhizoom. Maar als het voorjaar komt dan schuift de antenne zich uit met een enorme kracht. Er is alleen sprake van lengtegroei, er is geen sprake van diktegroei. De hoofdmoot van voedsel komt uit de voeding, die het vorig groeiseizoen door de bladerkroon is gemaakt.

De stengel bestaat uit cellulosevezels van ca. 1 cm. lang en bestaan verder uit lignine en silicaten (kiezel). De vezels zijn langer dan bij andere houtige gewassen dus de stengels zijn zeer buigzaam en sterk. Het is te gebruiken van papierpulp tot wapening van beton toe!

De stukjes stengel van knoop tot knoop, heten internodiën, de afstand tussen de knopen is van soort tot soort verschillend.

wpe22035.gif (54369 bytes)

Phyllostachys nigra knoop (in de loop van 1 à 2 jaar wordt de stengel pas zwart, eerst krijgt hij zwarte vlekken)

 

Ook de stengels hebben schutbladen (ter bescherming)als ze uit de grond komen, soms blijven die lang aan de stengels hangen.

De dikte en de lengte van de stengels verschilt van soort tot soort en natuurlijk ook van de standplaats. In Nederland worden niet de hoogtes gehaald die op zuidelijker breedtes worden gehaald. Ons groeiseizoen is korter/kouder. Een hooggroeiende soort wordt in Zuid-Frankrijk 10 meter en bij ons misschien 6 meter.

Ook de kleuren en vormen van de stengels zijn sterk verschillend:

  • groen, geel, bruin, zwart, gevlekt, gestreept
  • gaaf of gegroefd
  • rond, afgevlakt tot bijna vierkant
  • met bollingen of zigzaggend
  • Aan de buitenkant van de stengel zit vaak een holling (sulcus), soms heeft deze een andere kleur dan de rest van de stengel.

  • De meeste stengels zijn hol, enkele Zuidamerikaanse soorten uitgezonderd (Chusquea), die hebben massieve stengels.

  • De zijtakken kan als volgt indelen. Per internodie (stuk tussen twee knopen/verdikkingen):

  • Eén zijtak voor Sasa, Pseudosasa en Indocalamus.

  • Twee zijtakken voor Phyllostachys meestal is één van de twee zijtakken sterker ontwikkeld.

  • Drie zijtakken voor Fargesia, Pleioblastus, Semiarundinaria en Shibatea.

  • Ze zijn vooral belangrijk voor het indelen naar geslacht.

 

Blad

Bamboe is een gras en het blad van de plant lijkt op een blad van gras. Alleen heeft het bamboeblad een bladstengel, bij slechte weersomstandigheden kan het blad zich buigen. De bladstengel zit vast aan het schutblad (anders dan bij bomen), vaak zijn er daar haartjes te zien, die voorkomen, dat water naar binnen loopt en rotting veroorzaakt. Het eten van de behaarde bladeren schijnt een martelmethode geweest te zijn in China. In het lichaam leveren die weerhaakjes enorme irritaties op. Sommige bamboesoorten hebben sterk ontwikkelde haren.

De bladeren zitten opgerold om de zijscheut, als de zijscheut groeit ontrollen de bladeren zich. De hele zomer lang ontwikkelen zich nieuwe bladeren, die ongeveer twee jaar meegaan.

Standplaats

In principe staan de meeste bamboes liefst op een beschutte plaats, waar harde (koude) wind geen kans heeft. Iets wat voor alle wintergroene planten geldt. De meeste soorten staan graag in de zon, en minder winterharde of wintergroene soorten moeten op een goed beschutte plek staan.

Vooral in het voorjaar, als het ‘s nachts nog hard kan vriezen en overdag temperaturen dik boven nul zijn, is de kans op uitdroging niet gering, vooral als ook de bodemgesteldheid niet goed is. De grond moet goed bewerkt en bemest worden alvorens de bamboe wordt gepoot. U dient te streven naar een goed doorlatende maar vochthoudende (niet natte!) neutrale grondsoort. De plant stelt een mulchlaag zeer op prijs na verloop van tijd zorgt de ruiende plant zelf voor een mulchlaag.

Snoeien

Soms worden de onderste zijtakken weggenomen om een meer open effect te krijgen en de mooie stengels beter te kunnen zien, maar er komt op die plaatsen nooit een nieuwe zijtak terug! Een bamboe heeft geen (slapende) knoppen als heesters/bomen.

In de winter kunt u lelijke of oude stengels wegnemen, dit kan zelfs de groei van nieuwe scheuten stimuleren. Maar snoei nooit meer dan 25 % van de stengels weg.

Halmen, die in het najaar opkomen kunnen weggenomen worden, ze zijn meestal van mindere kwaliteit. In het voorjaar kunnen jonge spruiten van ongeveer een halve meter hoogte worden gesnoeid. U kunt dan goed zien wat de dikte van de halm is.

Heggen

Een mooie bamboe heg is mogelijk. Er kan gesnoeid worden, maar .... Laat de heg niet al te breed worden als de tuin klein is, beperk de "wandelaars"(!) in hun groei door betonranden of plastic in de graven tot ca. 50 cm diepte (bamboe wortelt oppervlakkig). Verder is het ook nog mogelijk wat te fantaseren en de bamboestengels tussen bamboe-en tonkinstokken te binden en zo een smalle levende heg te krijgen.

 

Vermeerderen

Wortelstekken

De "wandelaars" maken zgn. rhizomen (uitlopers) net als de stengels hebben deze ook knopen waar zich "wortels" bevinden verder zitten hierop knoppen waar nieuwe spruiten uitkomen. In maart (of oktober) kunt u een rhizoom delen. Neem een stuk rhizoom van ca. 40 cm. (met ongeveer 4 knopen), wat er gezond en stevig uitziet.

Als u te veel mensen wilt verblijden (dus te snel stekmateriaal neemt) remt dit de groei, omdat die rhizomen voedsel doorsluizen naar de scheuten van het komende jaar, neem dus de tijd het resultaat zal bij grotere stekken beter zijn.

Zorg er voor dat de rhizomen nooit uitdrogen. Spoel ze schoon en leg ze horizontaal in een bak met grond , wacht tot de eerste scheuten verschijnen (volgend voorjaar) pot deze op.

U kunt ook een stuk rhizoom voorzichtig opnemen als er een spruit met bladeren aankomt en deze oppotten of verplanten. Snoei deze in om al teveel vochtverlies via de bladeren te voorkomen.

Delen

Ook delen van een pol bamboe is goed mogelijk,   voor zowel de "wandelaars" als de polvormers. De maanden maart/april (en oktober) zijn ook hiervoor uitstekend.

Neem een redelijk groot deel van de pol en probeer zo min mogelijk schade aan de pol en "stek" toe te brengen. Het gebruik van een zeer scherpe spade of zelfs een oude beugelzaag is aan te bevelen. Dit werk is vele malen zwaarder dan het opnemen van rhizomen, maar het geeft wel sneller resultaat.

Als de planten worden opgepot moet dat in goede potgrond gebeuren (er is zelfs speciale bamboe potgrond te koop) en in een koude kas zullen de planten snel aanslaan en nieuwe spruiten ontwikkelen. De eerste pruiten zullen echter veel dunner en lager zijn dan de "oude" stengels. Zorg uiteraard voor voldoende water.

Niet alle bamboes laten zich even gemakkelijk delen, helaas slaan de mooie Chusquea's erg moeilijk aan. Toch schijnt de beste manier van vermeerderen bij deze soort gewoon in de volle grond te gebeuren.

Aanschaf: bamboe_favorieten