Palmen in de Nederlandse tuin

Intro

Linnaeus noemde de palm de koningin van het plantenrijk en wie droomt er niet van een tuin met palmbomen erin? En wist u dat Nederlanders door hun koloniale aanwezigheid in het Verre Oosten een belangrijke impuls hebben gegeven over de kennis over de koningin van het plantenrijk, de palm.

Maar u moet zich toch wel enige moeite getroosten om palmbomen levend terug te zien in het voorjaar, strenge winters doen veel palmen sneuvelen, door vooral slechte voorlichting: "Deze palmboom is winterhard," Dat kunt u maar beter niet geloven, want alleen in zachte winters zijn sommige palmbomen een beetje "winterhard". Hier volgen een aantal tips, die samen met de plantenbeschrijvingen een sleutel tot succes kunnen vormen, ook voor veel andere exotische (subtropische) planten.

 

In de vollegrond

Palmen hebben een hekel aan verpoten. Het duurt zeker twee tot vijf jaar voordat de palm lekker begint te groeien. In die eerste jaren is de palm het meest gevoelig voor invloeden van buiten, dus vooral onze winters doen aanslagen op het leven van de palmen!

 

Overleven

Het is niet alleen de temperatuur die een rol speelt bij het overleven van een subtropische plant.

De standplaats (in een regio met relatief zacht weer, een stadstuin etc.), verschil in dag- en nacht- temperatuur, wind, grondwaterniveau en bodemgesteldheid spelen een belangrijke rol!

Ook de herkomst van het plantmateriaal is erg belangrijk. De meeste planten zijn zaailingen en van exemplaar tot exemplaar kan de winterhardheid verschillen. Dit hangt bijvoorbeeld af van de plaats waar de zaden verzameld zijn. Planten die op hoog gelegen plaatsen groeien, zijn beter winterhard dan exemplaren uit lager gelegen gebieden. Verder zullen alle zaden verschillende eigenschappen hebben, dus zelfs zaden van een en dezelfde boom zullen verschillen in winterhardheid. Verder hebben de meeste palmbomen een hekel aan verplanten en de eerste tweede jaar na het planten is het goed om de boom extra te vertroetelen en vooral 's winters is dan extra aandacht nodig. Want als de boom zich niet helemaal happy voelt zal hij gevoeliger zijn voor kou en vocht.

 

Groeipunt en schimmel

Niet alle delen van de plant zijn even gevoelig voor vorst, maar de zwakste schakel is bepalend voor het al dan niet overleven. Bij de meeste planten zijn dat de wortels de zwakste schakel. Maar zij worden vaak beschermd door de grond die hen bedekt en door de in de herfst afgevallen bladeren. De palm heeft geen bladknoppen maar een groeipunt, die in tact moet blijven. Bevriest deze dan is de palm ten dode opgeschreven! Is de groeipunt aangetast dan is het zeer gevoelig voor schimmel en de schimmel geeft de genadeslag. Het is verstandig de plant na een vorstperiode in te spuiten met een (koper) fungicide (b.v. Sulphon of Baycor). De bladeren kunnen daarentegen geheel bevroren raken en afsterven (één overlevend blad zou wel gunstiger zijn), maar als de groeipunt in leven blijft dan loopt de palm weer uit.

Voorkomen is echter beter dan genezen: Zie onderstaande Trachycarpussen voorzien van een trechter boven het groeipunt. De trechter is over de groeispeer heen geschoven, een paar bladeren zijn bij elkaar gebonden met tape om de trechter niet naar boven te laten schieten.

                   

 

Nood

Maar treur ook niet te snel in het voorjaar, zelfs als de "speer" (groeipunt) verrot lijkt kan er nog redding zijn. Het kan zelfs zijn dat er een aantal bladeren mooi groen zijn gebleven, maar dat het groeipunt toch aangetast is door schimmel! Probeer het groeipunt droog te houden, trek (regelmatig voorzichtig aan de beschadigde groeipunt trekken, is de beste methode, maar ook snijden, knippen of zagen kan) alle verrotte delen weg en behandel deze met (koper) fungicide. De fungicide kan ervoor zorgen, dat kleinere bladeren in de groeipunt worden beschermd tegen schimmels en bacteriën. De hoeveelheid bladeren, die zich reeds aan de palm ontwikkeld hebben in het voorgaande jaar zullen zich over het algemeen ook in ontwikkeling in de groeipunt bevinden. Dus hoe meer bladeren aan de boom, hoe meer kans dat de boom een beschadiging overleeft. Zolang er zich nog één gezond blad aan de boom bevindt, is er kans op overleven! En een grotere palm heeft meer kans op overleven, meer blad meer leven.

 

Bemesten

Palmen groeien goed als ze in het voorjaar een beetje bemest worden met oude koemest. Kijk uit voor overbemesting. Mensen, die gewend waren de palm in een kuip te mesten, geef palmen in de volle grond geen extra mest! Die éne mestgift in het voorjaar is voldoende. Soms kunnen (pas aangeplante) palmen gele bladeren krijgen (nerven blijven soms langer groen), ze hebben dan last van ijzer of mangaangebrek (dit zijn sporenelementen, nodig voor de assimilatie). Maar welke elementen moeten nu extra toegediend worden?

In het najaar geef ik de palmen en andere tere planten nog een gift vinasse kali, dit zou de plant beter doen afharden, dus beter de winter door laten komen.


Bescherming voor/tegen de winter

In Nederland zijn toch aardig wat verschillen in klimaat. Langs de kusten is het 's winters milder dan bijvoorbeeld in het Noordoosten. Verder zijn slecht doorlatende grondsoorten slecht voor het houden van palmen, daar ze over het algemeen vooral 's winters droog staan, sommige zelfs heel droog! Dus let op wat de palm voor grondsoort wenst! Want hij heeft al moeite genoeg om aan te slaan. Het duurt zeker twee tot drie jaar voordat een palm die uit zijn container (pot) gehaald is weer tot volle wasdom komt. U zult begrijpen, dat dit een kwetsbare periode is. Er zijn zelfs mensen, die experimenteren met het in de pot planten van de boom om geen groeiachterstand te riskeren. De pot moet natuurlijk gemaakt zijn van een afbreekbaar materiaal.

Alle vormen van winterbescherming voor palmen dienen luchtig te zijn! Plastic (noppenfolie) is niet geschikt en kunt u beter stro en rietmatten of doeken gebruiken. 

In Zwitserland (Luzern) kwam ik twee zeer originele "Kerstverpakkingen" van Trachycarpus tegen. Eén in kuip aardig maar niet echt interessant voor degene die de Trachycarpus in de vollegrond wil kweken foto. De andere zeer origineel en doeltreffend voor iedereen die iets leuks wil maken van de winterbescherming van zijn/haar palmen foto.

Samenvattend

Gebruik alleen luchtige materialen om de plant in te pakken! B.v. riet, rietmatten, dennentakken, stro, enz.

Andere_vorstbestendige_palmen

Trachycarpus_fortunei

 

Vermeerderen

Zaaien is mogelijk, maar zaad is vaak moeilijk verkrijgbaar. En geduld, geduld, geduld is het magische woord. In het voorjaar moeten de zaden in een luchtig, goed doorlatend zaaimengsel worden gezaaid bij een temperatuur tussen de 20 en 30 graden, afhankelijk van de soort. Voordat de vaak keiharde zaden worden gezaaid is het goed om ze minsten 24 uur te laten weken in warm water (het toevoegen een theelepel (Potassium nitraat) salpeter op een halve liter water is aan te bevelen, om rot te voorkomen), daarna direct zaaien. Na het kiemen moeten de plantjes in diepe potten worden gepoot. Het grondmengsel moet zeer goed doorlatend zijn en de potmaat niet te groot. Gezaaide plantjes zullen de eerst volgende winters buiten waarschijnlijk niet overleven, dus maak een "back up".

Delen. Alleen Rhapidophyllum is gemakkelijk te delen. Steek voorzichtig een uitloper af.  Er zijn ook bij Chamaerops wel eens succesvolle pogingen gewaagd.

 

European Palm Society

Discussiegroep palmen/exotische planten (Engels/English):

E-mailende groep van Europese liefhebbers van exotische/subtropische planten, in het Engels.

Aanmelden via: http://www.egroups.com; typ bij search: "europalms" en volg de instructies op het scherm.

Discussiegroep palmen planten (Engels/English):

E-mailende groep van liefhebbers van palmen, in het Engels.

Aanmelden via: http://www.egroups.com; typ bij search: "palmsociety" en volg de instructies op het scherm.