Ficus carica (vijg)

Het geslacht

Verspreidingsgebied

Vruchtzetting

Let op de keuze

"vruchten"

Oogst

Blad

Leistruik

Vermeerderen

Ramp?

 

Het geslacht

Het geslacht ficus bestaat uit wel 800 soorten, variërend van kruipende planten naar struikvorm tot bomen. U kent vast en zeker wel een paar vertegenwoordigers van het ficusgeslacht: de kleine Ficus pumila (kruiper) of de grote Ficus elastica.

Rubber is afkomstig van de ficus. Bij het aansnijden van de bast komt er een melkachtig sap naar buiten, dit sap wordt in emmers opgevangen en het is de grondstof voor rubber. Ook andere vertegenwoordigers geven bij beschadiging dit melkachtige sap, wat irriterend kan zijn. Het is te stoppen d.m.v. sigarenas of water.

 

Verspreidingsgebied

Het verspreidingsgebied van de ficus is enorm: de Indische archipel, Polynesië en het hele Middellandse-Zeegebied. Voor de tuin is de vertegenwoordiger uit het Middellandse-Zeegebied van belang: Ficus carica (vijg).

 

Vruchtzetting

Het vruchtzetten van de vijg is niet simpel. De vijg heeft mannelijke en vrouwelijke planten. De ingeklapte bloembodem heeft een opening aan de onderkant. Deze opening verschaft wespen de toegang om daar hun werk voor de vijg te doen. De wesp neemt het stuifmeel mee naar de vrouwelijke bloem. Deze manier van bevruchten heet caprificatie. Zo zijn er mannelijke planten, die "vruchten" voortbrengen, deze zijn oneetbaar (caprivijgen). Dit zijn de gallen, waarin de vigwespen uit hun eitjes opgroeien, om zo de kringloop rond te maken, en de Smyrna vijgen (de vrouwtjes) te bevruchten. De vrowtjes leveren wel eetbare vruchten. Deze wespensoort komt in Nederland niet voor, dus dit type vijg zal bij ons nooit vruchten voortbrengen.

Tegenwoordig is het niet nodig een mannelijke en een vrouwelijke plant aan te schaffen. Want er bestaan vijgenrassen, die heerlijke vruchten voortbrengen. Er bestaan dan weer twee types: éénmaal en tweemaal vruchtdragende vijgen. De éénmaal vruchtdragende vijgen vormen jonge vruchten in het voorjaar en deze rijpen af in september/oktober. Tweemaal vruchtdragende vijgen geven vruchten in augustus, deze zijn al voor de winter gevormd en ze geven nog een keer oogst als bij de éénmaal vruchtdragende vijgen.

Dan is er nog een bijzondere groep: de San Pedro vijgen, die vormen vruchten zonder de vijgwesp voor de winter en de tweede oogst heeft wel de vijgwesp nodig om vruchten te vormen.

Voor ons zijn de tweemaal dragende en heel vroeg vruchtvormende rassen interessant.

 

Let op de keuze

De vijg is een plant die het zeker tegen een zuidmuur zeer goed doet. Zon, zon en nog eens zon, dat is wat de vijg wil. De grond moet gedraineerd zijn. De bladeren van de plant zijn alleen al mooi genoeg om de plant te kweken, maar vruchten.............. Veel of weinig vruchten zijn afhankelijk van de variëteit en de verzorging. Maar een "verkeerd" ras geeft nauwelijks vruchten ondanks alle goede zorgen.

En lekker zijn ze, die vruchten van de vijg. Er zijn rassen, die snel vijgen produceren.

goede rassen

Enkele andere rassen:

 

"vruchten"

Als de plant buiten staat en u wilt sneller vruchten oogsten, dan is het raadzaam de wortels in hun groei te belemmeren b.v. in een bak planten van zo’n 60 diep x 75 cm2. Deze bak kan b.v. een oude speciekuip of een betonnen bak, altijd moeten er onderin drainage gaten zitten en b.v. puin om overtollig water snel af te kunnen voeren, want de wortels kunnen niet tegen nattigheid. Tijdens de groei hebben ze wel voldoende water nodig en ook organische mest of compost wordt zeer op prijs gesteld, als volle vruchten wilt. Compost of organische mest dient in de herfst te worden aangebracht.

De vijgen rijpen van augustus tot november en zijn zeer kort houdbaar, als ze bruine vlekjes krijgen worden ze zuur en oneetbaar. De vijgen ontwikkelen zich in de bladoksels.

 

Oogst

Als de vijgen rijpen zijn er kapers op de kust! Wespen en vogels zijn verzoet op de zoete delicatesse, een net doet wonderen. U dient iedere dag te kijken of er vijgen rijpen, ze zijn namelijk nooit allemaal tegelijk rijp. De vijg wordt dik, staat bijna op barsten. Ze moeten eigenlijk direct geconsumeerd worden, maar eventueel kunnen ze een paar dagen in de koelkast bewaard worden in keukenpapier verpakt. Ze kunnen ook worden ingevroren. Maar ze smaken altijd het best bij kamertemperatuur!

Eventuele grote vijgen zullen in de winter bevriezen, kleine vijgjes kunnen echter wel overleven en het volgende voorjaar verder groeien. Deze "herfstvijgen" overleven alleen een heel zachte winter, maar geven dan al vroeg in het volgende seizoen vruchten.

 

Blad

De plant heeft zeer decoratieve grote bladeren, die in de herfst na een behoorlijke nachtvorst afvallen. De vorm van de bladeren is van handvorming tot ovaal en alles wat daar tussen zit, zelfs op één struik kunnen verschillende bladvormen voorkomen.

 

Leistruik

Ideaal is een leistruik tegen een zuidmuur creëren. Zorg er dan wel voor dat de plant circa 30 centimeter van de muur af staat. Het is goed om een jonge plant in het voorjaar terug te snoeien, zodat er een keur aan gesteltakken kunnen groeien, die later in een waaiervorm kunnen uitgroeien/geleid worden. Om zeker te blijven van vruchten, moet er om de 3 à 4 jaar gesnoeid worden. Dit om verzekert te blijven van vruchtzetting aan de ontstane jonge takken. In mei/juni kunt u de takken toppen (tot op 4 à 5 bladeren), zodat er weer extra zijscheuten ontstaan. In hun bladoksel zullen weer vijgen ontstaan. Let wel op de "herfstvijgen", die in de bladoksels kunnen zitten. Denk verder altijd om vooral de ogen en de huid die kunnen geïrriteerd raken door het melkachtige vijgensap. Bij de snoei van dikkere takken heeft u daar weinig last van, maar bij het snoeien van twijgen of het knippen van bladeren komt dit sap vrij!

 

Vermeerderen

De planten zijn soms zeer gemakkelijk te stekken, kortom de resultaten zijn wisselend. In het voorjaar een éénjarig stengelstuk nemen met tussen de 3 en 5 knoppen en deze bij 20 tot 25º Celsius in stekaarde op een lichte plaats (uit de zon en met plasticzak met gaatjes over de "kop") aan de wortel bengen. Na enige tijd zullen de knoppen uitlopen. Het aanaarden of afleggen van de "slappe" stengels gaat meestal beter. Aanaarden of afleggen in het vroege voorjaar is dus ook een mogelijkheid, na een jaar zullen er vast en zeker wortels aan de aangeaarde of afgelegde takken zitten. Steek ze met een scherpe spade af en pot ze op of plant ze direct op de daartoe bestemde plaats. U kunt ook verhoute stekken nemen in de winter of in augustus.

 

Ramp?

Hoewel de plant tot de grond toe kan afsterven, maar vrijwel altijd terug komt met nieuwe groei. Zelfs als de plant tot de grond is ingevroren hoeft u de vruchten het komende seizoen niet te missen, want hij bloeit op het éénjarige hout.

terug