Empathie als maat voor een menselijke samenleving

Gert Korthof
Online 31 juli 2010. (update 20 mei 2012)

Probleemstelling en doelstelling De mens is uniek. Hersenonderzoeker Michael Gazzaniga betoogt al jaren dat de menselijke hersenen superieur zijn aan welk dier dan ook. De mens zou capaciteiten bezitten zoals zelfbewustzijn, intelligentie, taal, empathie en altruïme. Capaciteiten die geen enkel ander dier in dezelfde mate bezit. Als dit waar zou zijn, dan zou de menselijke samenleving ook superieur moeten zijn ten opzichte van die van dieren. Is dat ook zo? Hoe functioneert de menselijke samenleving in werkelijkheid? Leiden de veronderstelde superieure eigenschappen ook tot superieur gedrag? Speelt empathie een grote rol in de menselijke samenleving?
De eerste doelstelling is te onderzoeken hoe het in de praktijk gesteld is met empathie. De tweede doelstelling is ons zelfbeeld te corrigeren. Dit betoog is geïnspireerd door 'Een tijd voor empathie. Wat de natuur ons leert over een betere samenleving' van Frans de Waal (2009).

Methode
We definieren empathie als het vermogen je te verplaatsen in de gedachten en gevoelens van anderen en daar naar te handelen. We nemen het voorkomen van empathie in de samenleving als maatstaf voor hoe 'menselijk' onze samenleving is. Is empathie de norm of de uitzondering in de dagelijkse praktijk?
Deze nieuwe invalshoek zou ons in staat kunnen stellen de levenslange gewenning aan de samenleving waarin we opgegroeid zijn en die we daarom als 'normaal' beschouwen, met nieuwe ogen te bekijken, alsof we buitenaardse bezoekers zijn of een bioloog die diergedrag bestudeert (zoals Frans de Waal).
Geschikte bronnen voor wat er fout gaat in interacties tussen mensen zijn TV programma's die misstanden in onze samenleving signaleren en proberen te verhelpen. Het zijn voor iedereen toegankelijke bronnen. Het zijn conflicten tussen instanties (Ziekenhuizen, Defensie, Politie, Justitie, Overheid, Kerk, Bedrijfsleven) en individuen die ernstige gevolgen voor het individu (de gedupeerde, slachtoffer) hebben. Vaak zijn het niet eens de fouten maar het star vasthouden aan bureaucratische regels.

Resultaten

De conflicten blijken voor te komen tussen individuen (burgers) en instanties. Instanties die de bedoeling hebben om welzijn en welvaart voor iedereen te creëren, maar die ook voor problemen tussen mensen zorgen. Het aantal gevallen van duidelijk gebrek aan empathie is veel groter dan je in eerste instantie zou verwachten en de lijst groeit nog steeds (zie: Praktijk).
Het objectieve resultaat uit de beperkte steekproef is (zie: bronnen) dat empathie afwezig is in contacten tussen vertegenwoordigers van bovengenoemde instanties en burgers. Partijen kunnen conflicten niet oplossen naar tevredenheid. Het individu (de burger) is de verliezer, de instantie is de winnaar. Er is geen gelijkwaardige situatie. De macht ligt eenzijdig bij de instantie. Gedupeerde burgers zoeken ten einde raad bemiddeling bij tv programma's omdat andere middelen niet werken.

Conclusie

Bij conflicten tussen burgers en instantie speelt empathie geen rol, maar regelgeving (overheid) en de economische belangen (bedrijfsleven) van de organisatie. Individuen binnen een organisatie identificeren zich met de organisatie en dat is niet te verenigen met empathie met het slachtoffer van een fout van hun bedrijf. Een relatie mens-mens wordt vervangen door vertegenwoordiger-van-een-instantie tegenover een individu. Gevolg: empathie wordt onderdrukt. Empathie bestaat wel, maar het wordt onderdrukt. De 'vertegenwoordiger' voelt zich niet vrij om empathie te voelen. Integendeel: empathie is strijdig met de belangen en de regels van de organisatie. Het beangstigende is de vanzelfsprekendheid waarmee empathie wordt vervangen door 'regels zijn regels' en 'we kunnen voor U geen uitzondering maken'.

Deze praktijk is strijdig met het idee dat de mens superieur is ten opzichtig van het dier (grotere hersenomvang, intelligentie, zelfbewustzijn, 'theory of mind', spiegelneuronen, en uniek taalvermogen). Dit resultaat is teleurstellend en ontnuchterend. Wat empathie betreft presteren mensen beneden hun capaciteiten. Zeker wanneer we bedenken dat in die instanties meestal goed opgeleide en gezonde personen werken (géén psychiatrische of criminele personen), goed te eten hebben, niet in een achterstandswijk wonen, en er geen sprake is van noodsituaties als oorlog of natuurrampen. Er is dus geen reden om te zeggen dat het meevalt met empathie in de dagelijkse praktijk.

Personen die werkzaam zijn bij bovengenoemde instanties hebben gewoon een baan en zijn 'vergeten' dat die instanties in het leven geroepen zijn om welzijn en welvaart voor iedere burger te bevorderen. Maar instanties geven de hoogste prioriteit aan hun eigen voortbestaan en hun reputatie. Bedrijven gaan voor de winst en reputatie. Angst om fouten en schuld te bekennen vormen het grootste obstakel tot empathie met slachtoffers van fouten (justitie, politie, ziekenhuizen, overheid, kerk). Samenvattend: geld (schadevergoeding, winst) en regelgeving zijn de grootste obstakels voor het tot uiting komen van empathie. Mensen hebben zo'n soort samenleving laten ontstaan en houden zo'n samenleving in stand.

Discussie

Zijn mijn bronnen eenzijdig? Uitsluitend 'slecht nieuws'? De instanties zijn toch niet 100% slecht? Nederlanders geven toch vaak en veel aan goede doelen? Er wordt toch veel aan vrijwilligerswerk gedaan? Mensen zijn toch vaak aardig tegen elkaar als het niet om geld of regels gaat? Antwoord: al zat er maar één onschuldige in de gevangenis, dan zou deze persoon onze empathie en medeleven verdienen. Idem: voor individuen of groepen die hoe dan ook gedupeerd zijn door welke instantie dan ook. Zonder kennis van misstanden kun je geen empathie met de slachtoffers hebben. Zonder kennis weet je de omvang van het probleem niet. Onverschilligheid ten aanzien van onrecht, vergroot onrecht. Zeker als het niet om losstaande incidenten gaat, maar om structurele problemen. De ogen sluiten voor dit soort 'slecht nieuws' is op zich al gebrek aan empathie. Bovendien beogen die tv programma's bemiddeling en oplossing van conflicten en slagen daar vaak in.
Aanbeveling

Het Humanistisch Verbond en de Humanistische Omroep zouden moeten samenwerken met tv programma's die gedupeerde burgers helpen of een eigen programma starten. Je kunt de samenleving niet verbeteren als je de ogen sluit voor wantoestanden en wangedrag. Je kunt de samenleving niet humaner maken als je de onderdrukking van empathie niet opspoort en de belemmerende factoren uit de weg ruimt. Dit gaat veel verder dan de tamelijk onschuldige campagnes van SIRE.

THEORIE

  • Frans de Waal (2009) Een tijd voor empathie. Wat de natuur ons leert over een betere samenleving . Uitgeverij Contact. (zie ook mijn blogpost van 22 Jan 2010). Recent artikel van Frans de Waal The Antiquity of Empathy', Science 18 May 2012. (Toch zou De Waal zich eens moeten verdiepen waarom er in Amerika een meerderheid bestaat die het privé wapenbezit zo hartstochtelijk verdedigt alsof het een primaire levensbehoefte en grondrecht was.)
  • Michael Gazzaniga (2009) Human: The Science Behind What Makes Us Unique (geciteerd door Taede Smedes)
  • Peter J. Richerson, Robert Boyd (2005) "Not By Genes Alone. How Culture Transformed Human Evolution": "Our societies are larger, more complex, and more cooperative than any other mammal's."
  • Robin Dunbar (2010) 'How Many Friends Does One Person Need?: Dunbar's Number and Other Evolutionary Quirks': "He explains phenomena such as why 'Dunbar's Number' (150) is the maximum number of acquaintances you can have.
  • Hans Achterhuis (2010) 'De utopie van de vrije markt': Als er één factor is die empathie expliciet uitschakelt dan is het wel een pleidooi voor egoïsme. Precies dat wordt beschreven in het boek van Achterhuis:
    "Rand schetst in Atlas Shrugged een kapitalistische utopie, waar medemenselijkheid en onbaatzuchtigheid in worden gewisseld voor een wereld van neoliberale utopisten, waar het vrije markt-denken hoogtij viert en eigenbelang voorop staat." "Overal moet geld aan verdiend worden, delen is volstrekt verboden". (vpro boeken).
  • "Eigenbelang, selfishness, is het centrale concept van het Objectivisme van Ayn Rand." "Ayn Rand stelt met een grote historische greep dat alle ethische systemen uit de traditie selfishness een kwaad vinden en altruïsme een deugd. Volgens haar is het precies andersom." "Delen met anderen wijst Rand af als een irrationele handeling." (Trouw)
    - "nieuwe maatschappij voorbereid die de utopie van de hebzucht (greed) zal zijn." "Niets wordt uit betrokkenheid of vriendschap geschonken, alles moet door eigen arbeid worden verdiend. De superkapitalisten in Atlantis laten zelfs niet na elkaar te vertellen hoe graag ze de ander het vel over de oren halen. Dit is alleen maar goed voor de productie en welvaart." (Trouw).
  • Sociale psychologie van bedriegers en oplichters:
    "A possible psychological example is the modern rise of sociopathic traits as a consequence of living in large cities, which lowers the reputational costs of pursuing a strategy of deception, cheating, and defection (Buss & Duntley, 2008; Mealey, 1995)." Het internet is nog belangrijker.
  • Het effect van macht: "According to psychologists, one of the main problems with authority is that it makes us less sympathetic to the concerns and emotions of others. For instance, several studies have found that people in positions of authority are more likely to rely on stereotypes and generalizations when judging other people. They also spend much less time making eye contact, at least when a person without power is talking. " (bron) (een belangrijk artikel. - met dank aan Harry).
  • Simon Baron-Cohen (2011) Science of Evil: On Empathy and the Origins of Cruelty, Basic Books: he examines social and environmental factors that can erode empathy. Precies: dat is een belangrijke invalshoek om het gebrek aan empathie te verklaren. De auteur is psycholoog. Uit een eerder boek: "female-type brains are better at empathizing and communicating".





PRAKTIJK

Onderstaande tekst is een opsomming in telegram stijl. (Update 3 mei 2012)
  1. Bedrijfsleven
  2. Justitie
  3. Overheid
  4. Gezondheidszorg
  5. Kerk
  6. Diversen
  1. BEDRIJFSLEVEN
    • Shell: rechtzaak milieudefensie names boeren in Nigeria tegen Shell. Zie Zembla.
    • BP: Olieramp in de Golf van Mexico 2010: BP wist van olielek voor explosie.
    • tabaksindustrie: David Michaels (2008) 'Doubt Is Their Product. How Industry's Assault on Science Threatens Your Health', Oxford University Press, Oxford, 2008. 384 pp.
    • Dole: bananen: vpro:  http://weblogs.hollanddoc.nl/import/2010/02/05/bananas/
      Advocaat strijd tegen bananen gigant Dole dat arbeiders op Nicaraguaanse plantages onvruchtbaar werden door gif DBCP.
    • Farmaceutische industrie:
    • Voedselindustrie
      • "Een gewetensvolle fabrikant van voedingsmiddelen zou failliet gaan als hij miljoenen uitgaf aan research naar beter opneembare ijzersoorten, want de concurrent maakt die researchkosten niet, maar roept even hard dat zijn product gezond is. Dat soort wangedrag is lastig te ondervangen met regelgeving over reclame voor gezond voedsel, want de overheid kan niet voor4zien wat producenten zullen verzinnen, en er zijn altijd producenten die onder de druk van de markt de grenzen van de wet opzoeken. De consument kan moeilijk beoordelen wat gezond is". (Martijn Katan in NRC 21 nov 2009)
    • bioindustrie
      • Overmatig antibiotica gebruik in vleeskuikenindustrie veroorzaakt resistente tegen ESBL-bacterie die op mensen overgebracht kan worden. In Ned. plm 100 patienten overleden aan ESBL in 2007. Al sinds 1977 wordt er gewaarschuwd voor dit probleem, ook door Gezondheidsraad. Mininster van Landbouw Gerda Verburg (CDA) doet niets ondanks alle adviezen. bronnen: Medisch Contact, Zembla 11 april 2010.
    • KLM: gif in de cockpit: piloten ziek, neurotoxische stoffen: http://zembla.vara.nl/
    • Schiphol: geluidsoverlast.
    • Lufthansa: staking kost 25 miljoen per dag
    • Philips: De bonussen aan de top van Philips zijn fors gestegen. Uit het jaarverslag van het concern blijkt dat topman Gerard Kleisterlee over 2009 ruim 962.000 euro ontving. Dat is ruim vier keer zoveel als de bonus over 2008.
    • Nederlandse energiebedrijven importeren 'foute' steenkool uit Zuid-Afrika en Colombia voor hun kolencentrales. Energiebedrijven medeplichtig aan moord, Netwerk 29 jun 2010. Volgens minister Tineke Huizinga (ChristenUnie) kan hier niets aan gedaan worden (bron)
    • NUON: weigert ieder excuus, hulp of schadevergoeding bij een uit de hand gelopen vloerisolatie onder haar verantwoordelijkheid uitgevoerd en ontkent iedere relatie tussen de vloerisolatie en de gezondheidsklachten van de bewoners. Er zijn geen wetenschappelijke bewijzen, zegt NUON. U bent de eerste, we hebben al duizenden woningen geïsoleerd, maar nooit is zoiets opgetreden, zegt NUON. Een bijzonder onsympathieke, klantonvriendelijke, onmenselijke houding van Nuon. (Ziek door PUR-isolatie of niet? 3 mei 2012 en op 8 uur NOS journaal). Een zaak voor de Rijdende Rechter of de Ombudsman!
    • Turkish Airlines zou zelfs geen contact met hem hebben opgenomen (slachtoffers crash turkish airlines herdacht).
    • Malafide & onbetrouwbare schuldhulp- of bewindvoeringskantoren (vrijdag 26 februari 2010) zijn bureaus die er in slagen mensen die door schulden aan de grond zitten kaal te plukken!  http://knelpunt.omroepmax.nl/
    • Wehkamp: wanprestatie bij levering product. http://knelpunt.omroepmax.nl/
    • Golden Sun Resorts: Hij was korte tijd directeur van Golden Sun Resorts, dat geld zou investeren in Turkse huizen, maar in werkelijkheid werden ruim 230 beleggers opgelicht.
      Golden Sun-fraudeur gearresteerd
    • Pizza fabrikanten (etc): gebruiken nepkaas waarbij ze de consument misleidende informatie geven en toch binnen de wet blijven (5% kaas) en de boeren beconcurreren.
    • http://sites.rvu.nl/page/8741
    • Nestlé: 's Werelds grootste voedingsconcern Nestlé, bekend van KitKat, is mede verantwoordelijk voor de vernietiging van Indonesisch oerbos. Dat blijkt uit onderzoek van Greenpeace. Nestlé gebruikt palmolie van het Indonesische bedrijf Sinar Mas. Greenpeace voert al jaren campagne tegen het palmoliebedrijf, dat stelselmatig oerbossen kapt voor de aanleg van palmolieplantages.
    • http://www.greenpeace.nl/news/kitkat-bedreigt-bestaan-orang
    • Banken:
      • -Nederlandse Bank faalde als toezichthouder en gaf ten onrechte de DSB een bankvergunning tegen eigen regels in.             Vele (hoeveel?) burgers zijn slachtoffer. (Scheringa!).
      • DSB bank: honderden mensen in de financiële problemen, zie o.a.: Radar, 3 mei 2010.
      • Fraude met pinpas bestaat al jaren (skimmen). Het bedrag dat skimmers achterover drukken is vorig jaar gestegen. In 2009 zijn 32.000 betaalpassen geskimd. De gemiddelde schade per pas was ongeveer 1100 euro. Volgens de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) is dat een stijging van vijf miljoen ten opzichte van het jaar daarvoor. Wanneer de banken hier niet voldoende tegen doen, of zelfs de schade niet vergoeden, is dit gebrek aan eerlijkheid, rechtvaardigheid en empathie tov klant, die machteloos staat. Dit is afgezien van de criminelen zelf die medeburgers bestelen.
      • De Belgische justitie heeft een grootschalige fraude met onlinebankieren blootgelegd. Uit ons onderzoek is gebleken dat vier criminelen zo in amper twee weken 300.000 tot 500.000 euro per muilezel [tussenpersoon] konden opstrijken. bron.
    • Verzekeringsmaatschappijen:
      • Michael Moore (2007) documentaire 'Sicko': "Veel mensen die wel premie betalen blijven verstoken van de behandelingen die ze nodig hebben, omdat verzekeringsmaatschappijen elke mogelijkheid aangrijpen om mensen uit hun systemen te knikkeren of niet uit te keren". Het nieuwe zorgstelsel in Amerika -2010- pakt ook verzekeringsmaatschappijen aan. Maar het winstoogmerk blijft, ze zullen mazen in de wet blijven zoeken en claims blijven weigeren." "Er zullen mensen op een tragische manier slachtofffer van het systeem blijven". "Nixon: "...the less care they give them, the more money they make". (info).
        Het opvallende is dat een verzekeringsmaatschappij juist de bedoeling heeft/had om mensen te beschermen tegen de gevolgen van tegenvallers, maar eenmaal opgericht hun premiebetalende klanten maar wat lastig vinden als ze om uitkering vragen. Zowel de klant als de maatschappij denken aan hun eigenbelangen, die strijdig zijn. Was uitkering van medische kosten het doel, nu wordt dat gezien als onkosten die zoveel mogelijk omlaag moeten. "Nixon: "...the less care they give them, the more money they make". Fraude ontstaat. De menselijkheid die ooit aan de basis van het systeem gestaan moet hebben, is totaal verdwenen en omgeslagen in het tegendeel: onmenselijkheid.
      • Nederland: Twee Achmea's weigeren letselschade-probleem op te lossen
    • Wooncorporatie:
      • Hoogezand: Zonneflat heeft weinig sympathie en empathie voor bejaarde, gebrekkige, kwetsbare huurders in flat met 5 jaar lang gebrekkige, kapotte lift (bron) (Kassa: in het algemeen leveranciers, middenstanders die weinig empathie hebben met hun klanten).
  2. JUSTITIE:
    • -fraude: Een medewerker van het Openbaar Ministerie is aangehouden op verdenking van het plegen van valsheid in geschrifte  en het aannemen van steekpenningen.

    • -Officieren van justitie in de fout: (Zembla): Wat gebeurt er eigenlijk met de officieren van Justitie die fouten hebben gemaakt, waardoor 1) onschuldigen veroordeeld worden, of 2) schuldigen vrijuit gaan? Die vervolgen hun loopbaan en maken later soms promotie, zo blijkt.
      In de afgelopen tien jaar zijn zeker 150 verdachten van moord, doodslag, kinderporno en vrouwenhandel door fouten  van het Openbaar Ministerie vrijgelaten. Het OM knoeide in sommige gevallen met bewijsmateriaal, waardoor de rechter de verdachte moest vrijspreken. Wat is de reactie? Het OM overweegt stappen tegen de makers van het televisieprogramma Zembla.
    • Lucia de B: (17 maart 2010) Het gerechtshof in Den Haag achtte bewezen dat Lucia de B. zeven patiënten had vermoord. Nu niet meer. De zaak Lucia de B. OM heeft niet toegegeven dat ze grote fouten heeft gemaakt (volgens verslaggever op tv). Lucia de B heeft 6 jaar onschuldig vast gezeten! en ze had levenslang gekregen. Tunnelvisie! Beeldvorming rond haar persoon gaf doorslag, feiten werden aangepast. Maarten 't Hart (Schrijver) en Metta de Noo (verpleegkundige), wetenschapsfilosoof Ton Derksen schreef boek Lucia de B.: reconstructie van een gerechtelijke dwaling. hebben zich voor de zaak ingezet. De 7 moorden waren sterfgevallen met een natuurlijke doodsoorzaak.
      http://www.filosofiemagazine.nl/00/fm/nl/121_128/artikel/5045/%27Lucia_de_B_is_onschuldig%27.html
      en zeer uitgebreid verhaal in wikipedia.
    • Ina Post: bejaardenverzorgsters die onder druk door de politie een moord bekende maar daarna weer in trok, maar toch veroordeeld werd zonder duegdelijk bewijsmateriaal tot 4 jaar gevangenisstraf. De zaak is nu in herziening na meer dan 20 jaar. Ina Post en De Nachtmerrie van Ina Post. Reconstructie van een bekentenis (documentaire van human.nl).
    • Hans Crombag Integendeel (over psychologie en recht), Dubieuze zaken. VPRO

  3. OVERHEID

    Ombudsman is signaal van conflicten tussen mensen ('burger'-'overheid', landelijk, provinciaal, gemeentelijk) . (op zich geeft dit onderscheid al aan dat er verschillende soorten mensen zijn, vervreemding, verwijdering, afstand)

    • LANDELIJKE OVERHEID
      • In de schulden dankzij een fout van de Sociale Dienst
      • Een stenografe liep tijdens haar werk in de Tweede Kamer RSI op
      • Door een persoonsverwisseling onschuldig vastgezet
      • asielzoekers afwijzen, terugsturen is het grote dilemma van menselijkheid en bureaucratie
      • pleegouders - voogd. juridische rimboe, mensen die belangeloos de zorg voor niet-biologische kinderen om zich nemen komen financieel in de kou te staan. Regels zijn regels. Een gezin was 12 jaar bezig met procederen tegen de Staat om financiele vergoeding! Een altruistisch gedrag wordt door de Staat gestraft.
      • Waterschapsbelasting kent alleen 1 of 3 persoonsgezinnen, dus 2-persoonsgezinnen betalen voor 3. en er zijn 2 miljoen 2p huishoudens die samen 120 milj euro teveel betalen. Verdediging: dit heeft gemm de laagste inningskosten. 10pgezinnen betalen ook voor 3.
      • geen plaats voor dakloze moeders in opvanghuizen.
      • Klokkenluiders:
        - Ad Bos: bouwfraude onthult.
        Fraudeurs bij 1000 bedrijven. Slechts 4 betrokkenen vervolgd. Slechts enkele corrupte ambtenaren vervolgd. Bos schrijft in 2004 een brief aan Balkende met verzoek tot overleg om te vragen hoe de Ned overheid hem financieel kan helpen. Balkende antwoord dat het een maatschappelijke plicht is om misverstanden aan het licht te brengen. Om die reden ziet hij geen reden om derhalve geen noodzaak om op uw verzoek in te gaan. Bos heeft zijn huis verkocht, heeft geen werk, geen inkomen, woont in een camper. In Amerika zou hij miljonair geworden zijn (Zembla 20 april 2008).
        -Fred Spijkers: Inmiddels is Fred Spijkers de langstlopende klokkenluiderszaak van Nederland, met een metersdik dossier. Spijkers werd in 1993 door Defensie ontslagen. In 2002 erkende de staat het gelijk van Spijkers. Hij kreeg een lintje, 1,6 miljoen euro schadevergoeding en een excuusbrief.
        Klokkenluider Spijkers opnieuw naar rechter.
    • POLITICI:
      • "Het erkennen van een fout in een debat in de tweede kamer wordt meestal gezien als verliezen van het debat" Femke Halsema, april 2010 Paul & Witteman. (en komt daardoor zelden voor).
      • Bewijzen opgedoken voor corruptie Belgische minister
        http://nos.nl/artikel/140920-bewijzen-opgedoken-voor-corruptie-belgische-minister.html
      • De voormalige premier van Israël, Ehud Olmert, wordt genoemd als hoofdverdachte in een groot corruptieschandaal. Dat meldden Israëlische media donderdag. Olmert zou steekpenningen voor omgerekend ongeveer 700.000 euro hebben aangenomen.
        http://www.volkskrant.nl/buitenland/article1369987.ece/Olmert_hoofdverdachte_in_corruptieschandaal
      • - Oud-premier Lubbers wordt definitief niet aangeklaagd voor seksuele intimidatie van een VN-medewerker. Net als de rechtbank heeft ook het Hof van Beroep in New York de aanklacht van de Amerikaanse vrouw afgewezen. Reden voor de afwijzing is dat de VN en VN-personeel onschendbaar zijn in dit soort zaken. De vrouw zei dat ze bij een zakenontmoeting in 2003 onzedelijk was betast door Lubbers, die toen hoge VN- commissaris voor de vluchtelingen was. Een intern VN-rapport gaf haar gelijk, maar toenmalig VN-chef Annan vond dat er te weinig bewijs was. Vanwege de ophef stapte Lubbers in 2005 zelf op. Onschendbaar is een zelfbedacht mechanisme dat empathie onderdrukt. Zij mogen dus alles doen met mensen!
    • GEMEENTE
      • De woning van de familie Blijlevens raakte ernstig beschadigd na de sloop van het ziekenhuis pal naast hun woning, in opdracht van de gemeente, maar de gemeente ontkent iedere verantwoordelijkheid en verwijst naar de sloper. De schade wordt door expert geschat op 47.000 euro waarvan de verzekeraar van de sloper maar 6000 wil uitkeren. Door tussenkomst van het tv programma ziet de gemeente dat ze een fout hebben gemaakt: het bleek dat een onervaren ambtenaar verzuimd had om de gemeenste zelf een verzekering te laten afsluiten. Kost het gezin ruim 1,5 jaar aan tijd en ellende.
      • Gemeentes betalen nog altijd te laat: In 2008 duurde het gemiddeld 93 dagen, oftewel drie maanden, voordat gemeentes een rekening hadden betaald. In 2009 ging het een stuk sneller: 50 dagen.
        Gemeente betaalt facturen met vertraging tenzij met korting: wethouder Geert Wolters verklaart face-to-face slachtoffer (ondernemer), met draaiende voor camera: "We leven in een land met een vrije markt" wordt als excuus gebruikt om empathie met de man die voor hem staat uit te schakelen. NB gemeente heeft machtspositie, en is geen bedrijfsleven.
      • Parkeren op slinkse wijze steeds duurder. Datum: 12-02-2010 Eén uur parkeren in Amsterdam kost €8,40  Op slinkse wijze wordt parkeren voor de consument steeds duurder. De consument betaalt vaak nog steeds hetzelfde bedrag, maar dan per 50 of 57 minuten in plaats van per uur.
      • Vergunningen: zelfs de Rijdende Rechter kan boos worden: "Dit bezorgt de overheid nu zo'n slechte naam. ... Geen enkele compassie" (gemeente Eindhoven). (Recht in de regio 21 april 2011) en vele vele andere zaken.
    • POLITIE
      • Ruim 300 agenten weg om wangedrag (NOS, 24 dec 2011): Van 2008 tot en met 2010 hebben 320 agenten de politie verlaten vanwege wangedrag. Uit de cijfers van de politie blijkt verder dat nog eens 179 agenten een laatste waarschuwing hebben gekregen.
      • Amsterdamse politie ziet wangedrag bij collega's (NOS, 3 april 2008)
      • Een bekeuring krijgen voor iets dat de politie helemaal niet kan hebben gezien
      • Officiele excuses voor sobiboroverlevende: In Nederland aangekomen (1944) werd het paar allerminst met open armen ontvangen. Omdat Wijnberg met een Pool was getrouwd, werd ze door de vreemdelingenpolitie niet meer als Nederlandse beschouwd. Ze dreigden te worden uitgezet, maar omdat Polen geen onderdanen uit het buitenland wilde opnemen, gebeurde dat toch niet.
         
  4. GEZONDHEIDSZORG
    • Missers: Medische Missers (tv programma).

      Afgezien van foute diagnoses, getuigt de reactie van artsen nadat het fout is gegaan van een groot gebrek aan empathie. Medisch Tuchtcolleges zijn er kennelijk niet voor de gedupeerde patient, worden bemand door artsen die elkaar de hand boven het hoofd houden. Ziekenhuisdirecties en verzekeringsmaatschappijen maken het leven voor slachtoffers van medisch missers alleen maar erger. HET grote probleem is altijd: schuld bekennen = schadeclaim. Medeleven is dan moeilijk. Escalatie nadat klacht is ingediend: patient wordt vijand.

      • overlijden zwangere vrouw met hartklep; gynacoloog en cardioloog gaan in hoger beroep tegen veroordeling Tuchtcollege, mogen gewoon door gaan. Absoluut geen excuses: tegenovergestelde van empathie!
      • arts mag doorgaan (ziekenhuisdirectie) ondanks berispingen, maakt 2x zelfde fout.
      • huisarts weigert te komen, ziet ernstige bloedvergiftiging aan voor griepje, bijna dood, op nippertje gered in ziekenhuis. ouders dienen klacht in; wordt veroordeelt, verschijnt niet voor tuchtcollege; huisarts geeft geen commentaar.
      • Plastish chirurg heeft 6 klachten bij Tuchtcollege, waarvan 3 leiden tot berispingen, maar mag zijn beroep blijven uitoefenen (bron).
    • Enquete Medische Missers Consumentenbond. In totaal kreeg de Consumentenbond van 11 juli tot 1 september 2011 1896 meldingen van mogelijke medische fouten. Minder dan 1 op de 10 hulpverleners heeft uit zichzelf toegegeven dat er een fout is gemaakt. Respondenten zijn dan ook over het algemeen niet erg tevreden over de houding van de hulpverlener die de fout heeft gemaakt. En dat terwijl eerlijkheid en excuses vanuit de hulpverlener en de instelling voor patiënten erg belangrijk is.
    • Massale kritiek op 'falende' Inspectie voor de Gezondheidszorg, Volkskrant 31 mrt 2012. "De Inspectie voor de Gezondheidszorg neemt patiënten vaak niet serieus, doet te weinig met ernstige meldingen, durft niet door te bijten en werkt bijzonder traag. Dit blijkt uit honderden klachten die zijn binnengekomen bij het meldpunt van de Nationale Ombudsman en TROS Radar. Het zwartboek met 334 klachten wordt aangeboden aan minister Schippers van VWS. (...) Als je slachtoffer bent van medische fouten, ben je aan de goden overgeleverd.".
  5. KERK
    • katholieke kerk: decennia lange problemen met pedofilie binnen de kerk. Kijk op de website van de nos. Voorbeelden:
    • Van Luyn geschokt over misbruik
      - "Huidige paus 'fout' in misbruikzaak '85: VK 10 apr 2010:
      Als kardinaal Joseph tazinger weigerde de huidige paus een Californische priester die kinderen misbruikte, uit het ambt te zetten. Ratzinger was bezorgd over het effect dat ontzetting van de priester kon hebben op 'het heil van de universele kerk'."
    • De Rooms-Katholieke Kerk in Nederland wist eind jaren 50 al van grootschalig misbruik op katholieke internaten van de kinderbescherming (bron).
    • De omstreden Britse bisschop Richard Williamson is vrijdag niet aanwezig bij het proces tegen hem, dat vrijdag in de Zuid-Duitse stad Regensburg begint. Dat heeft zijn advocaat meegedeeld. Williamson moet zich verantwoorden voor zijn uitlatingen begin vorig jaar in een interview met een Zweedse zender, dat ook in Duitsland is uitgezonden. Daarin ontkende hij het bestaan van gaskamers in de concentratiekampen van de nazi's en betoogde hij dat in de kampen 'slechts' 300.000 Joden zijn omgekomen. Eerder kreeg de uiterst behoudende Williamson een boete van 12.000 euro voor zijn uitlatingen. Omdat hij die niet heeft betaald, is hij opnieuw gedagvaard. In Duitsland is het verboden de Jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog te ontkennen (Volkskrant).
    • 22 april 2010: Duitse bisschop weg wegens kindermishandeling
    • 23 april 2010: Bisschop van Brugge bekent misbruik
    • gereformeerde en prostestantse kerken: ook sexueel misbruik van hulpzoekende kerkleden, doofpot, de rest van de gemeente keerde zich tegen echtgenote die klacht tegen dominee in diende, etc. etc. Zembla 21 06 (zeer uitgebreide uitzending over allerlei misstanden).
    • christelijk geloof: gebrek aan empathie: de 'God van de Liefde' straft op onmenselijke manier: zondvloed is massamoord door verdrinking (zie: mijn blog over Johan Huibers (Ark bouwer) op tv: "In die tijd was God de wereld eigenlijk wel een beetje zat en heeft hem vernietigd op 8 mensen na".

  6. Diversen:
    • Anonimiteit: telefoniste vervangen door computer zodat je bv. niets kunt vragen!
    • Agressie tegen brandweer: De Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers (VBV) luidt de noodklok vanwege het toenemende geweld tegen brandweervrijwilligers. Daaruit blijkt dat 59 procent te maken heeft (gehad) met geweld. In de meeste gevallen, 75 procent, ging dat om schelden, uitlachen of beledigen. 40 procent van de vrijwilligers die te maken hadden met geweld werd bedreigd. (bron) Waarom??? Wat is dit voor primitieve samenleving?

  7. Abnormale omstandigheden Omstandigheden waarin empathie per definitie afwezig is:
    1. Criminaliteit (bankovervallen, berovingen, ontvoeringen) en geweld (geweld tegen medeburgers, geweld tegen controleurs in openbaar vervoer)
    2. Oorlog (zie: De aarde is niet echt een veilige plek voor het leven)
    3. agressief optreden politie bij ordeverstoringen
    4. Slavernij: 12 miljoen Afrikanen zijn tussen 1500 - 1870 uit hun land getransporteerd

Bronnen


Deze file: http://home.planet.nl/~gkorthof/blog/Empathie_als_maat_voor_een_menselijke_samenleving.htm