| Oorsprong van de Piccolomini (Comm. I, 1) | |||
|
De origine Picolomineae domus et Pii maioribus. Familia Picolomineorum ex Roma in Senas translata inter vetustiores et nobiliores civitatis habita, dum optimates rei publicae praefuerant, et litteris et armis claruit, pluresque arces et castella obtinuit. Sed a nobilibus in plebem derivato regimine, sicut et caeterae nobilium, sic et Picolomina domus humiliata est. Superfuit tamen avo Aeneae, Silvio non tenue patrimonium, ex quo potuit vitam honestam ducere.' Sed iuvenis immatura morte decessit relicta Montanina uxore pregnante, ex qua natus est Silvius postumus, quo pupillo bona eius sub tutoribus et actoribus dissipata sunt; hic tamen educatus ingenue litteris ediscendis traditus est. Qui liberalibus artibus eruditus ubi adolevit, in militiam profectus variisque casibus actus tandem domum rediit, vendicataque patrimonii tenui portione Victoriam ex domo Forteguerrarum, qui patroni sunt ecclesiae Senensis, quamvis nobilem virginem, tamen pauperem duxit uxorem; quae adeo faecunda fuit, ut saepe gemellos pepererit. Ex ea Silvius duodeviginti liberos sustulit, non tamen ultra decem simul aggregavit; quos urgente inopia Corsiniani, quod est oppidum vallis Urciae, nutrivit. Sed omnes tandem iniqua lues extinxit, duabus tantum sororibus, Laudomia et Catherina cum Aenea superstitibus.
Aeneae ortus et puerilia discrimina ac rudimenta et progressus aetatis Aeneas etiam patris Silvii nomen accepit, et ob reverentiam apostoli, quem Indorum barbari decoriarunt, Bartholomei. Trinomius enim fuit, Aeneas Silvius Bartholomeus appellatus. Editus autem est in lucem ipsa luce Sancti evangelistae Lucae, XIIII Kalendas Novembris anno salutis quinto supra millesimum et quadringentesimum. Hic in pueritia trium annorum, dum ludit inter aequales, muro lapsus alto et in saxum allisus ingens capitis vulnus accepit, quod praeter spem et opinionem parentum Nicolaus Monticulanus, qui eum de sacro fonte levaverat, sine litteris medicus - ut dicunt: empericus - brevi curavit. |
De oorsprong van het huis der Piccolomini en de voorouders van Pius. De familie der Piccolomini is vanuit Rome naar Siena verhuisd en behoorde tot de oudste en edelste families van de stad. Zolang de adel aan het roer stond, was zij vermaard om haar literaire en militaire kwaliteiten en bezat verschillende forten en kastelen. Maar toen het bestuur van de adel was overgegaan op het volk, zagen de Piccolomini samen met de rest van de adel zich gedwongen tot een bescheiden bestaan. Toch behield Aeneas’ grootvader Silvius een aanzienlijk bezit, dat hem in staat stelde een eervol leven te leiden. Hij stierf echter op jonge leeftijd en liet zijn vrouw Montanina zwanger achter, die het leven schonk aan een zoon Silvius; toen hij nog minderjarig was, hebben voogden en rentmeesters zijn bezittingen verkwist. Toch ontving hij een passende opvoeding, leerde lezen en schrijven en werd onderricht in de vrije kunsten. Volwassen geworden vertrok hij voor een militaire loopbaan en keerde na veel omzwervingen ten slotte naar huis terug. Daar kreeg hij een klein deel van zijn oorspronkelijk bezit weer in handen en huwde Victoria, een arm maar adellijk meisje, uit het huis van de Forteguerri, beschermheren van de kathedraal van Siena. Zij was zo vruchtbaar dat zij vaak het leven schonk aan een tweeling. Achttien kinderen kreeg Silvius bij haar, maar er waren er nooit meer dan tien tegelijk in leven. Hij voedde hen op in nijpend gebrek in Corsignano, een stad in de Val d’Orcia. Maar uiteindelijk bracht de meedogenloze pest hen allen om; slechts twee zusters, Laodamia en Caterina bleven samen met Aeneas in leven. De geboorte van Aeneas, zijn kinderjaren en vorderingen op weg naar de volwassenheid Aeneas ontving ook nog de naam van zijn vader Silvius en daarbij uit eerbied voor de apostel die door de barbaarse Indiërs gevild is, de naam Bartolomeus.[i]Hij had dus drie namen en werd Aeneas Silvius Bartolomeus genoemd. Hij aanschouwde het levenslicht toen het daglicht aanbrak op Sint Lucas, de achttiende oktober van het jaar 1405. Toen hij eens als driejarige jongen met vriendjes speelde, viel hij van een hoge muur naar beneden op een rotsblok en liep een geweldige wond aan zijn hoofd op; tegen alle hoop en verwachting van zijn ouders wist zijn peetvader Niccolò da Monticoli, een arts zonder opleiding, iemand die ze een kwakzalver noemen, hem in korte tijd te genezen.
[i]
Over de apostel Bartolomeus: Tradition has it
that after the ascension, Bartholomew went on a missionary
tour to India, where he
left behind a copy of the Gospel of Matthew.
In works of art he is often represented with a large knife,
or, as in
Michelangelo's
Last Judgment,
with his own skin hanging over his arm, because tradition
holds that in
Armenia
he was
flayed
alive and then crucified with his
head upside down. This fate has led to him being adopted as
the
patron
saint
of
tanners.
In een vroege versie van de Commentaren lezen we dat Aeneas Silvius geboren was op 24 augustus en dat hij uit eerbied was vernoemd naar Bartholomeus, die op die dag met het martelaarschap zou zijn bekroond. Eigenhandig verving Pius enige tijd later de oude versie door: ‘Aeneas ontving als tweede naam die van zijn vader Silvius en bovendien, uit eerbied voor de apostel die door de barbaarse Indiërs gevild is, de naam Bartholomeus. […] Hij zag het levenslicht toen het daglicht aanbrak op Sint Lucas, de achttiende oktober van het jaar 1405’ (Editus autem est in lucem ipsa luce Sancti evangelistae Lucae, ...).
Jan Pieper, Pienza.. geeft als verklaring
voor deze verandering dat de stand van de hemellichamen op
24 augustus 1405 ongunstig en onheilspellend was, terwijl
voor 18 oktober van dat jaar het tegendeel gold. Pius toont
zich gevoelig voor astrologische voorspellingen, waarmee
echter niet bewezen wordt dat hij er zelf ook in geloofde.
De astrologie speelde in het intellectuele leven aan de
hoven van de Renaissance een belangrijke rol. .
|
||