Enea naar Schotland gezonden

Aeneas vertrekt als secretaris van de kardinaal van Santa Croce
naar Frankrijk vertrekt en wordt door hem naar Schotland gezonden.

Zijn terugkeer was onvermijdelijk maar tegen zijn zin, omdat hij zich voor niets aan de gevaren van de zee had blootgesteld. Toch was hij blij dat hij de dichtbevolkte en rijke stad Londen gezien had, de voorname St. Paul’s kathedraal, de prachtige koninklijke graftomben, de Theems die bij vloed sneller stroomt dan bij eb, en de brug, zo groot als een stad; en het dorp waar volgens de legende mensen met staarten geboren worden;[i] en het meest vermaarde monument van alle, het gouden mausoleum van de heilige Thomas van Canterbury, dat bedekt is met diamanten, parels en karbonkels en waar men het als een heiligschennis ziet om iets te offeren waarvan de grondstof minder waarde heeft dan zilver.

Enea stak opnieuw de zee over en begaf zich naar de stad Brugge en vervolgens naar Sluis met de drukst bezochte haven van het hele Westen. Daar scheepte Enea zich in om naar Schotland te varen; maar zijn schip werd uit de koers geslagen en dreef af naar Noorwegen door twee hevige
stormen, waarvan de een hen veertien uur lang met doodsangst vervulde en de ander het schip twee nachten en een dag heen en weer slingerde en een gat in de bodem sloeg. Ze dreven zo ver de oceaan op naar het noorden dat de matrozen de sterrenbeelden niet meer herkenden en alle hoop lieten varen. Maar Gods barmhartigheid was met hen: vanuit het noorden stak een wind op die hen terugdreef naar het vasteland. Op de twaalfde dag doemde eindelijk de kust van Schotland op. Toen het schip de haven bereikt had, liep Enea blootsvoets tien mijl naar de heilige Maagd van Whitekirk[ii] om een gelofte in te lossen.[vii] Daar bleef hij twee uur rusten en toen hij wilde opstaan kon hij zijn voeten niet meer bewegen, zo verzwakt en verstijfd waren ze door de winterkou. Er viel daar niets te eten en Enea moest wel ergens anders heen, dat heeft hem het leven gered. Terwijl hij door zijn dienaren meer gedragen dan ondersteund werd, trappelde hij met zijn voeten tegen de grond, waardoor ze geleidelijk aan warm werden; nadat hij onverhoopt zijn kracht hervonden had, begon hij weer te lopen.

Toen Enea eindelijk tot de koning was toegelaten, werd al wat hij vroeg ingewilligd. Zijn reiskosten werden vergoed en hij kreeg voor de terugweg vijftig gouden nobels[iii] mee en twee paarden, die men gangenpaarden noemt.

Over Schotland valt, wat Enea betreft, het volgende te vermelden. Het is als eiland met Engeland verbonden en strekt zich tweehonderd mijl naar het noorden uit over een breedte van vijftig mijl. Het is een koud land waar maar weinig groeit en bijna zonder bomen. In de bodem komt sulfer houdend gesteente voor dat als brandstof gedolven wordt. De steden zijn niet ommuurd, de huizen voor een groot deel zonder mortel gebouwd en de daken op het platteland bedekt met zoden; de ingangen van boerenwoningen worden met koeienhuiden afgesloten. De bevolking is arm en onwetend, vlees en vis zijn er in overvloed, brood eet men enkel als nagerecht. De mannen zijn klein van gestalte en dapper, de vrouwen blond, lieftallig en aanhalig; een vrouwenkus wordt er sneller gegeven dan een hand in Italië. Wijn is niet voorhanden, tenzij geïmporteerd. Paarden zijn daar van nature gangenpaarden en zonder uitzondering klein van stuk; men houdt er enkele om mee te fokken, de overige worden gecastreerd. Ze worden niet geborsteld of geroskamd en niet aan de teugel geleid. Oesters zijn er groter dan in Engeland en zeer veel ervan bevatten parels .[iv] Schotland exporteert leer, wol, gezouten vis en parels naar Vlaanderen. Schotten doen niets liever dan afgeven op Engelsen.

Voor hij in Schotland aankwam hoorde men Enea vaak zeggen dat hij van bomen gehoord die daar aan de oever van een rivier stonden, waarvan de vruchten, wanneer ze op de grond vielen, wegrotten, maar wanneer ze het water inrolden, tot leven kwamen en in vogels veranderden; maar toen hij daar was en gretig informeerde naar dat wonder, ontdekte hij dat het verhaal op een leugen berustte; en als het toch waar is, is dat wonder verbannen naar de Orkneys.[v] Het volgende echter berust zeker op waarheid: bij de winter zonnewende – Enea was daar in die periode – duurt in Schotland de dag niet langer dan vier uur.

De volgende plaats was Durham, waar men tegenwoordig het graf bezoekt van de heilige priester, de eerwaarde Beda, vroom vereerd door de plaatselijke bevolking. York cathedral

Ook kwam Enea in York, een grote stad met veel inwoners, waar een kathedraal staat die in de hele wereld beroemd is vanwege zijn grootte en bouw en een van licht stralende kapel, waarvan de glazen wanden door heel slanke zuilen van elkaar worden gescheiden.[vi]

Tijdens de rit kreeg hij gezelschap van een Engelse rechter die zich naar Londen haastte om recht te spreken. Hij vertelde Enea, alsof die van niets wist, alles wat zich in Arras had afgespeeld en verwenste de kardinaal van Santa Croce in alle toonaarden, die hij een wolf in schaapskleren noemde. Wat een verbazingwekkend toeval! Enea werd veilig naar Londen gebracht door de man die hem, als hij geweten had wie hij was, dadelijk in de gevangenis had laten werpen.

In Londen echter kwam Enea tot de ontdekking dat op bevel van de koning geen enkele vreemdeling het eiland mocht verlaten zonder vrijgeleide; het leek hem niet veilig daar om te vragen. Dus kocht hij de bewakers van de haven om, hetgeen bij dat soort lui, dat niets liever ziet dan goud, niet moeilijk is. Van Dover voer hij naar Calais en reisde verder naar Bazel en onmiddellijk daarna naar Milaan.

[i] The Golden Legend
The Life of Saint Austin (http://www.catholic-forum.com/saints/golden200.htm)

[ii] zie http://www.clansinclairsc.org/whitekirk.htm
[iii] nobile= een muntstuk
(http://www.numismania.cyberforce.nl/general/article/ar017-nl.htm)

[iv] "River pearls are produced by the species of Unio and Anodonta,
especially by Unio inargaritiferus. These species belong to the family
Unionidae, order Eulamellebranchia. They inhabit the mountainstreams
of temperate climates in the northern hemisphere especially
in Scotland, Wales, Ireland, Saxony, Bohemia, Bavaria,
Lapland and Canada. The pearls of Britain are mentioned

by Tacitus and by Pliny, and a breastplate studded with British pearls

was dedicated by Julius Caesar to Venus Genetrix. As early as 1355
Scotch pearls are referred to in a statute of the goldsmiths of Paris;
and in the reign of Charles II. the Scotch pearl trade was sufficiently
important to attract the attention of parliament.
The Scotch pearl-fishery, after having declined for years,
was revived in 1860 by a German named Moritz Unger,
who visited Scotland and bought up all the pearls he could find
in the hands of the peasantry, thus leading to an eager search

for more pearls the following season. It is estimated that in 1865
the produce of the seasoas fishing in the Scotch rivers
was worth at least 12,000. This yield, however, was
not maintained, and at the present time only a few pearls
are obtained at irregular intervals by an occasional fisherman" (zie http://58.1911encyclopedia.org/P/PE/PEARL.htm)

[v] voor de Orkneys: http://www.newadvent.org/cathen/11316c.htm

[vi] voor de kathedraal en kapel:
http://vrcoll.fa.pitt.edu/
medart/image/England/york/
Minster/Text-Willis/York-Willis-ChapterIII.html

En http://wso.williams.edu/~dredmond/cathedrals/york/

[vii]

Voor de heilige Maagd van Whitekirk zie
http://www.electricscotland.com/history/edinburgh/chap28.htm
The church was dedicated to the Virgin Mary, and Our Lady of Whitekirk was
a person of great repute in mediaeval Scotland. When Edward III. invaded
in 1356 some sailors from the fleet wandered up here, and one
of them impiously plucked a ring from Our Lady’s finger.
Down crashed a crucifix on his skull
and stretched him lifeless on the floor. The tars stripped the church,
nevertheless, but the ship that bore away the spoils was presently
lost on the sands of Tynemouth. Some eighty years afterwards Æneas Silvius
made his famous visit to Scotland. In a pilgrimage to Whitekirk in the depth of winter,
with more piety than prudence, be trod barefoot ten miles of frozen ground.
Long afterwards, when as Pope Pius II. he ruled the Church,
many a gouty twinge in his poor feet hindered him from forgetting
that far-off shrine by the Northern Sea. This Pope was a Piccolomini.
The family which gave two Popes to the Church had, and still has,
its seat in Siena. Our pilgrim enriched the cathedral of his native town
in one way and another. You see in the library a fresco by Pintoricchio,
representing James I., the King of Scots, receiving the future Pope
on his aforesaid visit, and the background is a landscape.
If it be East Lothian it is highly idealized, for the vine and the
myrtle are not plants indigenous to that soil. There is an imposing-looking barn
just behind the church—some sort of monkish grange, no doubt.
There it is ridiculously averred Queen Mary spent two nights.
Queen Mary was a good deal about those parts.
She probably hunted or hawked over every mile of them,
but why she should have put up at a barn, when she had
a choice of Hailes and Dunbar within easy reach, it were hard to say.
In the churchyard there is this odd epitaph on a youth
of nineteen who died in 1805: "We can say this without fear or dread
that he was one that feared God and an ornament to society."
In epitaphs most of all a little learning is a dangerous thing.
The sign-post here is misleading. It indicates a way to North Berwick
which is hilly and comparatively uninteresting, though the shorter
as far as space goes. Better to go right opposite for that will take
you pleasantly round the coast, which you join just where the old castle
of Tantallon stands on its cliff facing the Bass Rock.