Avonwakes

verder naar 'Naar U gaat mijn verlangen, Heer'

verder naar 'Gezegend Gij die mij hoort'

verder naar Johan

Geborgen in mijn God

MEDITATIEVE AVONDWAKE

voor
(naam)

(figuur)

(spreuk)

(datum)

....... parochie ...

Ten geleide Om van te voren te lezen.

De betekenis van een bijbels getal moet men uit de context afleiden. De meest in het oog springende context voor 7 is het aantal scheppingsdagen én het gebod van de rustdag: "In zeven dagen immers schiep God hemel en aarde". M.a.w. door de weekcyclus aan te houden -zeven dagen- honoreert men de schepping, houdt men haar in ere. O.a. in die geest zal de Jood zijn Menora beschouwen. Het gebruik ervan bij de avondwake verwijst dus naar de schepping als basis-gegeven voor ons leven en dus ook ons sterven, die beide nu zo actueel zijn.

De plaats die de kaars voor de overledene heeft als 7e kaars op de Menora, doelt op rusten van God toen HijZ 'klaar' was met scheppen. (naam) moge dan nu zijn "in de rust" -of hoe je dat wilt noemen- van zijn/haar Schepper want zijn/haar schepping is voltooid. Hij/zij deelt nu in de Universaliteit, die oneindig is.

Daar 'overheen' komt voor Christenen het begrip 'de 8e dag': "Juist op de 1e dag van de nieuwe week" heeft Jezus zich laten zien aan de Emmausgangers als de Verrezene. De 8e kaars, de paaskaars, die ontstoken is in de Paaswake, staat voor Jezus als de Verrezene. Daaraan wordt de kaars voor (naam) aangestoken. Zijn/haar leven loopt niet dood omdat het voltooid is en Jezus hem/haar optilt naar de eeuwigheid volgens zijn belofte. Hij is garant voor het eeuwig onbeperkt 'zijn' van hen die doen als hij. Moge hij dus die kaars van (naam) aansteken.

Dat 'zijn' is niet een soort vage energie in de kosmos; het is zelfs meer dan universaliteit: je neemt er persoonlijk aan deel. Dat mogen we geloven op grond van onze inzet en dat is zodoende onze eigen hoop. We kunnen dat niet bewijzen; het is een overtuiging, een inzicht dat groeit als we ons goed-zijn, hier op aarde, serieus nemen, de hoogst mogelijke waarde toekennen. Een onverwoestbare hoop.

De avondwake is opgebouwd uit twee hoofddelen: overweging en gebed. Drie overwegingen met bijbehorende lezingen mogen ons mediteren voeden en ons leiden naar de lichtceremonie. Het gedicht "Vriendelijk Licht" is de rituele rode draad die naar de lichtceremonie leidt.

De meeste teksten zijn bijbels, heel oud en nog steeds troost biedend. Jezus heeft ze ook gebeden. Bidden we samen met hem.

Opening

We zijn bijeen onder het teken van het kruis.
De Paaskaars brandt; er staat nog een kaars, als 7e kaars voor de voltooide schepping.
Deze wake zij een moment van gebed en ook stil samenzijn.
Na ons stil persoonlijk gebed om de verenigende kracht van de H.Geest kunnen wij ook teken zijn.

Overwegingen

We steken twee kaarsen aan en bidden samen:

Vriendelijk Licht dat heel de dag
aan de hemel hebt geblonken,
laat niet eenzaam in het donker
wie uw glorie stralen zag.

(uit Getijdenboek)

1e overweging

We zijn bedroefd
maar in ons verdriet kunnen we iets meekrijgen
en hoeven we niet wanhopig te zijn.

Paulus schrijft:
L "Broeders en zusters, wij willen u niet in onwetendheid laten over hen die ontslapen zijn, zodat u niet zó bedroefd hoeft te zijn als de andere mensen die géén hoop hebben. Want als wij geloven dat Jezus is gestorven én weer opgestaan, dan zal God hen die in Jezus zijn ontslapen samen met Hem meevoeren. En zo zullen wij voor altíjd samen zijn met de Heer. Troost elkander met deze woorden."

Na de stilte gaan twee kaarsen aan en bidden we samen:

Vriendelijk Licht, blijf in mijn hart,
dat uw gloed niet kan ontberen
nu de nacht gaat wederkeren
en al wat er leeft verstart.

2e overweging

Als je sterft, is er voor jou geen schepping meer.
Wat dan wel ?

voor variant zie Philippenzen.

Johannes schrijft:
L "Hoe groot is de liefde die de Vader ons heeft betoond ! We worden kinderen van God genoemd en we zíjn het ook. Geliefden, nú reeds zijn we kinderen van God en wat we zúllen zijn, is nog niet verschenen; maar we weten dat, wanneer Hij zal verschijnen, wij aan Hem gelijk zullen zijn; want we zullen Hem zien zoals Hij is."

Na de stilte gaan weer twee kaarsen aan en bidden we samen:

Vriendelijk Licht dat leven schenkt
en het duister hebt verdreven,
geef me warmte om te leven
als de koude dood me wenkt.

3e overweging

voor variant zie 3^e lezing

Leven en sterven ín Jezus Christus. Hoe doe je dat ?
Jouw kruis opnemen en …

Jezus zelf zegt:

L "Wie mijn vlees eet en mijn bloed drinkt, die bezit eeuwig leven: op de laatste dag doe ik (naam) opstaan, want mijn vlees is echt voedsel en mijn bloed echt drank.
Wie mijn vlees eet en mijn bloed drinkt, blijft met mij verbonden en ik met hem/haar. Zoals ik leef uit de Vader, de Levende, die mij heeft gezonden, zo zal ook (naam) die zich met mij voedt, leven uit mij."

stilte

Na de stilte: (eventueel keuzelied)

Lichtceremonie

Vriendelijk Licht, dat eeuwig brandt,
wil de dood in mij verteren.
Licht der zondaars, licht des Heren,
Licht van 't eeuwig Vaderland.

De kaars van (naam) wordt aangestoken aan de Paaskaars, het teken van de Verrezen Heer, van de Nieuwe Schepping, de achtste dag.

Allen: Heer, geef dan Uw eeuwige rust aan (naam)
en Uw eeuwig licht verlichte hem/haar
dat hij/zij leve in Uw Vrede.

Bewieroking (als er geen In memoriam is)

Intermezzo (als er geen In memoriam is

(voor variant Openb.22)

Lofzang van Simeon )
L Bidden we de lofzang die Simeon bad toen hij in de tempel het kind van belofte in zijn armen hield:

"Nu, meester, laat u -zoals u heeft gezegd- uw knecht in vréde gaan;
A want mijn ogen hebben uw heil gezien dat u ten aanschouwen van alle volken heeft toebereid,
L een licht dat een openbaring zal zijn voor de heidenen en een glorie voor uw volk Israël ".
A Eer aan de Vader en de Zoon en de Heilige Geest, zoals het was in het begin en nu en altijd en in de eeuwen der eeuwen. Amen.

(In memoriam

waarna bewieroking en intermezzo)

Gebeden

Voorbeden
(Zo mogelijk helemaal weergeven)

Het Onze Vader
A Onze Vader … (volledige tekst)
L Verlos ons, Heer, van alle kwaad. Geef vrede in onze dagen opdat wij gesteund door uw barmhartigheid altijd vrij mogen zijn van zonde en beveiligd tegen alle onrust, hoopvol verwachtend de komst van Jezus Messias uw Zoon,

A want van u is het koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid in eeuwigheid. Amen.

Gebed
L Heer, geef aan allen die in u ontslapen zijn, de rust in een plaats van Licht, een plaats van koelte, een plaats van verkwikking waar geen pijn meer is, verdriet of tranen.
A Vergeef hun als een goede en menslievende God alle zonden die zij gedaan hebben.
L Bij u is geen zonde, geen bedrog want uw gerechtigheid is een gerechtigheid van eeuwigheid en uw woord is waarheid:
A dat Gij, Christus, onze God, de verrijzenis en het leven zijt, het leven en de rust van degenen die in u ontslapen zijn.
L U brengen wij eer zoals aan uw eeuwige Vader en uw heilige, goede en levendmakende Geest, nu en altijd en in de eeuwen der eeuwen.
A Amen.

Afsluiting

Persoonlijk woord

Slotlied
(zo mogelijk helemaal weergeven)

Zegenbede
A Geef ons, Heer, Uw zegen, bescherm ons tegen alle kwaad en geleid ons tot eeuwig Leven.
Dat de zielen van álle overleden gelovigen door de barmhartigheid van God in vrede rusten.

Meditatieve avondwake

Voor de begeleider/ster

VOORAF (voor Martinusparochie) even controleren:

Leid iemand de naast betrokkenen naar banken aan de kant van de lezenaar? Dan heb je beter contact.

In de tekst wordt verondersteld dat de 7-armige kandelaar wordt gebruikt. De kaars voor de overledene staat in het midden.

De paaskaars staat daar achter en brandt reeds.

Alleen de 7e kaars op de menora (overledenekaars)wordt aan de paaskaars aangestoken.

Indien enigszins mogelijk de schijnwerper zo plaatsen en richten dat de schaduw van de paaskaars onder het kruis op de muur te zien is.

Alleen de twee kaarsen onder standaars onder het kruis op de muur branden.

De lezenaar met leeslichtje kort bij de muur opdat de aandacht gericht is op de paaskaars, het kruis en de menora en het eventuele tafeltje met foto.

Nauwelijks lampen aan t.b.v. de altaarruimte.

De eerste zes kaarsen worden 2 aan 2 aangestoken vóór ieder couplet van 'Vriendelijk Licht'. Met de buitenste beginnen en zo naar het midden toe werken, waar de kaars voor de overledene staat. Deze 6 kaarsen niet aan de paaskaars aan steken. Dat blijft gereserveerd voor de 7e kaars.

Wie leest wat ? Wie zingt voor ?

Is er een bandje om weer te geven of op te nemen ?

Liggen lucifers klaar ? Wierook? Kaars voor de overledene ?

Wie steekt de kaars voor de overledene aan? Wie de andere 6 kaarsen ?

Voor de curiositeit: in de Joodse catacomben in Rome staat een menora afgebeeld. Die dateert uit de 3^e eeuw. Je kunt dus niet zonder meer zeggen dat zij na de tempelverwoesting in 70 niet meer in gebruik was.

BEGELEIDINGSTEKST voor de meditatieve avondwake

Opening

We zijn hier bijeen onder het teken van het kruis +
Beste/Lieve ....... . familie, lieve mensen allemaal, het is goed om hier nu bijeen te zijn onder dit teken. De tegenstanders van Jezus dachten dat ze hem er onder hadden gekregen met het kruis maar de apostelen hebben gemerkt dat dat niet zo was: zijn Vader heeft hem door die schandelijke dood heen gesleept: Hij heeft hem opgewekt uit de doden. Zo is dat kruis voor Jezus een teken van overwinning geworden en voor ons een teken van hoop, voor ons die zijn leerling willen zijn.
De paaskaars brandt als teken van de Verrezen Heer, het Licht van Christus. Als Jezus niet verrezen was, waren we hier niet. Moge dat Licht voor ons schijnen. We hebben ook alvast een kaars voor (naam) klaar gezet.
We nemen aan dat u in 'ten geleide' heeft gelezen waarom de kaars voor (naam) staat als 7e kaars op de Menora en de paaskaars er achter staat. Moge straks J.C. het Licht van (naam) ontsteken voor zijn nieuwe schepping, de achtste dag.
Een avondwake is bedoeld als bezinning. Even de golf van gevoelens, onrust en activiteiten die ons nu omspoelt - even buiten die golf gaan neerzitten, anders hebben we de tijd niet om dit alles mee te maken en is straks alles ineens voorbij. Het gaat immers om leven en dood. De bedoeling van deze avondwake is dat we niet alleen bidden maar ook samen stil zijn en ons hart laten spreken voor elkaar en onszelf. Dat is een andere taal.
Zullen we nu in stilte proberen tot rust te komen, te luisteren en vragen we de H.Geest in een persoonlijk gebed dat Hij ons één maakt opdat Jezus Christus in ons midden kan zijn. En het zou helemaal niet zo gek zijn als we dat ook aan (naam) vroegen. Zo mogen wij zelf teken zijn van Jezus' aanwezigheid in ons midden.

- stilte (minimaal 3 minuten, maximaal - in de dagkapel?- 7 minuten)

Overwegingen

(de twee buitenste kaarsen -laten- aansteken.)

Zullen we samen bidden tot het Licht:

Vriendelijk Licht dat heel de dag aan de hemel hebt geblonken,
laat niet eenzaam in het donker wie uw glorie stralen zag.

1e overweging
We zijn bedroefd en dat is goed want we hebben een goed mens verloren. Hoe korter (naam) bij je stond, des te groter is je verdriet, je ontreddering. Die kunnen je overweldigen zodat je niet meer weet waar je het moet zoeken.
Er blijft een gat over; iets dat jou raakte is er niet meer. We hadden misschien nog wat willen zeggen of zo maar gewoon bij (naam) willen zitten. Nu zitten we hier, boordevol herinneringen. Het is voorbij. Verdriet is menselijk. Jezus huilde ook; kon ook woedend worden.
Misschien, als je dat verdriet toelaat, als je merkt dat je uit je dagelijkse gang van zaken wordt getrokken en je dan niet terugtrekt - misschien merk je dan ook dat je juist nu door iets wordt geraakt, aangeraakt door wat niet menselijk is, niet gewoon menselijk, misschien dat je het 'bovenmenselijk', het 'andere' zou willen noemen. Misschien ga je voorzichtig 'GOD' zeggen. Misschien dat (naam) nu een verbinding is met dat 'andere', Die Andere. Dan kun je wel verdrietig zijn maar dan vrij verdrietig, niet verkrampt, omdat je hoopt. Vrij verdrietig zijn is goed, je hoeft dan niet te wanhopen.

Luisteren we naar wat Paulus zegt in zijn brief aan de Thessalonicensen:
L "Broeders en zusters, wij willen u niet in onwetendheid laten over hen die ontslapen zijn, zodat u niet zó bedroefd hoeft te zijn als de andere mensen die géén hoop hebben. Want als wij geloven dat Jezus is gestorven én weer opgestaan, dan zal God hen die in Jezus zijn ontslapen samen met hem meevoeren. En zo zullen wij voor altijd samen zijn met de Heer. Troost elkander met deze woorden."

- stilte

(twee kaarsen naast de buitenste aan -laten- steken)

Zullen we samen bidden tot het Licht:

Vriendelijk Licht, blijf in mijn hart, dat Uw gloed niet kan ontberen
nu de nacht gaat wederkeren en al wat er leeft verstart.

2e overweging
Als je sterft, zakt voor jou de schepping in elkaar. Je kunt niet meer waarnemen, je ziet niet meer, je hoort en ruikt en proeft en voelt niet meer. Er is geen activiteit, geen beweging. Het enige dat overblijft ben je zelf tegenover de Eeuwigheid, De Eeuwige. Het oude 'Dies irae' zingt van radeloosheid, hulpeloosheid en angst wanneer je dan helemaal in je eentje op je zelf bent aangewezen: de dag van het oordeel, het uur van jouw waarheid. En als het lied dat allemaal gezongen heeft, zegt het: "Huic ergo, parce Deus": dus, derhalve, God, deze hier kunt U sparen want (naam) was een goed mens; hij/zij heeft geleefd en gehandeld in de overtuiging dat goede wint en blijvend is. Als je zo tegenover de Algoede kunt staan, als jouw naam is geschreven in de palm van Zijn Hand, dan hoef je niet bang te zijn wat er allemaal gebeurt als je sterft, dan is er iet wonderlijks aan de hand.

voor variant zie Philippenzen

Luisteren we naar wat Johannes zegt:
L "Hoe groot is de liefde die de Vader ons heeft betoond! We worden kinderen van God genoemd en we zíjn het ook. Geliefden, nu reeds zijn we kinderen van God en wat we zúllen zijn is nog niet verschenen; maar we weten dat, wanneer Hij zal verschijnen, wij aan Hem gelijk zullen zijn; want we zullen hem zien zoals Hij is."

- stilte

(de twee overige kaarsen aan -laten- steken)

Bidden we samen tot het Licht:

Vriendelijk Licht dat leven schenkt en het duister hebt verdreven,
Geef me warmte om te leven als de koude dood mij wenkt.

voor variant zie 3^e lezing

3e overweging
Leven en sterven in Jezus. Hoe doe je dat ? Door zijn leerling te zijn. D.w.z. je kruis opnemen, jouw kruis, en Jezus achterna te gaan en je niet laten weerhouden door persoonlijke beslommeringen: desondanks het goede te doen en het kwade te laten, wandelen in gerechtigheid, de waarheid oprecht belijden. Hij die niet liegt of lastert of kwaad spreekt over zijn naaste maar die zijn medemens een goed hart toedraagt, die mag wonen op de heilige berg.
Maar er is nog meer, nog meer als we spreken over leven en sterven in Jezus Christus.

Jezus zegt zelf:
L "Wie mijn vlees en mijn bloed eet en drinkt, die bezit eeuwig leven: op de laatste dag doe ik (naam) opstaan, want mijn vlees is echt voedsel en mijn bloed echt drank. Wie mijn vlees eet en mijn bloed drinkt, blijft met mij verbonden en ik met hem/haar Zoals ik leef uit de Vader, de Levende, die mij gezonden heeft, zo zal ook hij/zij die zich met mij voedt, leven uit mij."

- stilte
- eventueel keuzelied

Lichtceremonie

Zullen we samen bidden tot het Licht:

Vriendelijk Licht dat eeuwig brandt, wil de dood in mij verteren.
Licht der zondaars, Licht des Heren, Licht van 't eeuwig Vaderland.

De kaars van (naam) wordt aangestoken aan de paaskaars, het teken van de Verrezen Heer, de Nieuwe Schepping, de achtste dag.

allen: Heer geef dan Uw eeuwige rust aan (naam)

en Uw eeuwig Licht verlichte hem/haar
dat hij/zij leve in Uw vrede.

Bewieroking (nu?)

Muzikaal intermezzo (nu?)

(Als is gekozen voor het middenstuk van het 3e deel van het concert voor hobo+fluit van Haydn, kun je nu zeggen dat er twee solo-instrumenten te horen zijn en er twee kaarsen branden … zie inleiding

(voor variant zie Openb.22

Lofzang van Simeon )

L Lofzang van Simeon in de tempel met het Kind van belofte in zijn armen:
"Nu, meester, laat U -zoals u gezegd heeft- uw knecht in vréde gaan;
A want mijn ogen hebben uw heil gezien dat u ten aanschouwen van alle volken heeft toebereid,
L een licht dat een openbaring zal zijn voor de heidenen
en een glorie voor uw volk Israël."
A Eer aan de Vader en de Zoon en de Heilige Geest zoals het was in het begin en nu en altijd en in de eeuwen der eeuwen. Amen.

In memoriam

en bewieroking en intermezzo?

Gebedsgedeelte

Voorbeden (slechts mogelijkheden; kijk of het klopt!)

L We zijn hier samen als volgelingen van Jezus van Nazareth. Vragen we samen met hem aan de Vader:
L Vader, U heeft (naam) gelukkige jaren gegeven. Laat zijn/haar leven voor ons een aanmoediging zijn tot liefde voor elkaar. (even stilte): Laat ons bidden:
A Heer, onze God wij bidden U verhoor ons.
L Vader, U wil het leven, niet de dood. Heb medelijden met ons en keer onze droefheid ten goede. ... l.o.b.
A Heer, onze God, wij bidden U verhoor ons.
L Vader, wij bidden U voor de zieken die naar de dood uitzien als een bevrijding uit ellende zonder hoop; voor hen die veel te jong hun kinderen alleen moeten laten. Wees bij hen Heer, met Uw levenskracht. ... l.o.b.
A Heer, onze God …
L Vader, wij bidden U voor hen die eenzaam moeten sterven, die niemand hebben die om hen treurt; voor hen die onschuldig sterven door geweld, honger en onrecht. Heer, wees hun Vader als wij niets meer kunnen doen. ... l.o.b.
A Heer, onze God …
L bidden we voor elkaar hier bijeen, voor eigen intenties. (meer stilte) l.o.b.

A Heer onze God ...
Gebed: God, onze Vader, zend ons Uw Geest, Uw Goede Geest die ons vasthoudt aan U en aan elkaar opdat wij met (naam) de gemeen schap van de heiligen mogen ervaren. Dat vragen wij U samen met onze Heer Jezus Christus, die met u leeft in de eenheid van de H.Geest.
A Amen.

Het Onze Vader
L Zullen samen het gebed bidden dat de Christenen kennen:
A Onze Vader die in de hemel zijt
Uw Naam worde geheiligd,
Uw Rijk kome,
Uw wil geschiede op aarde zoals in de hemel.
Geef ons heden ons dagelijks brood
En vergeef ons onze schulden
Zoals wij anderen hun schuld vergeven
En leid ons niet in bekoring
Maar verlos ons van het kwade . Amen.

L Verlos ons, Heer, van alle kwaad, geef vrede in onze dagen opdat wij gesteund door uw barmhartigheid altijd vrij mogen zijn van zonden en beveiligd tegen alle onrust, hoopvol verwachtend de komst van Jezus Messias Uw Zoon, die met U leeft inde eenheid van de H.Geest God, door de eeuwen der eeuwen. Amen.
A Want van U is het koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid in eeuwigheid Amen

Afsluiting

Persoonlijk woord

Slotlied

Zegenbede
A Geef ons, Heer, Uw zegen, bescherm ons tegen alle kwaad en geleid ons tot eeuwig Leven.
Dat de zielen van álle overleden gelovigen door de barmhartigheid van God in vrede rusten.

KEUZELIEDEREN en -TEKSTEN

psalm 23
refrein: Mijn herder is de Heer: het zal mij nooit aan iets ontbreken.

Hij brengt mij in een oase van groen;
daar strek ik mij uit aan de rand van het water;
daar is het goed rusten. refrein

Ik kom weer tot leven, dan trekken wij verder,
vertrouwde wegen: Hij voor mij uit want God is Zijn Naam. refrein

Al moet ik het duister in van de dood, ik ben niet angstig;
U bent toch bij me; onder Uw hoede durf ik het aan. refrein

Gij nodigt mij aan Uw eigen tafel en allen die tegen mij zijn,
moeten het aanzien dat Gij mij bedient,
dat Gij mij zalft, mijn huid en mijn haren
dat Gij mijn beker vult tot de rand. refrein

Overal komen geluk en genade mij tegemoet,
mijn leven lang
en altijd kom ik terug in het huis van de Heer
tot in lengte van dagen. refrein

psalm 25 I
refrein: Naar U gaat mijn verlangen Heer;
Heer, mijn God, ik ben zeker van U.

Zoudt Gij ooit mij te schande maken ?
Neen voor allen die op U wachten,
zijt Gij een goede en betrouwbare God. refrein

Maak mij Heer, met Uw wegen vertrouwd.
Zet mij op het spoor van Uw waarheid.
Zend mij Uw licht en Uw heil tegemoet. refrein

Steeds weer zoeken mijn ogen naar U:
Hoe is Uw Naam, waar zijt Gij te vinden ?
Eeuwige God, wij willen U zien. refrein

psalm 25 ll
refrein: Houd mij in leven, wees Gij mijn redding;
steeds weer zoeken mijn ogen naar U. 1 x herh.

Omdat Gij zijt zoals Gij zijt: zie naar mij om en wees mij genadig,
want op U wacht ik een leven lang. Steeds weer zoeken...

Zijt Gij het Heer, die komen zal of moeten wij een ander verwachten ?
Heer mijn God, ik ben zeker van U. Houd mij in leven...

Gij geeft Uw woord aan deze wereld; Gij zijt mijn lied, de God van mijn vreugde:
naar U gaat mijn verlangen Heer.
Steeds weer zoeken... Houd mij in leven, wees Gij.....

Blijf mij nabij

Blijf mij nabij, wanneer het avond is,
wanneer het licht vergaat in duisternis.
Wanneer geen mens mijn hulpeloosheid ziet,
bid ik tot U, o Heer, verlaat mij niet.

Reik mij Uw hand en spreek Uw reddend woord,
wijs mij de weg en leid mij veilig voort.
Blijf mij nabij in vreugde en verdriet.
Ik heb U lief, o Heer, verlaat mij niet.

Wanneer Uw licht mij voorgaat in de nacht,
wanneer ik hoor dat Gij mij thuis verwacht,
dan weet ik Heer, dat Gij mijn zwakheid ziet,
dan zeg ik dank want Gij verlaat mij niet.

Dag en nacht, Heer

Refrein: Dag en nacht Heer, waakt Gij als een herder over mij;
dag en nacht Heer: veilig kan ik bij U zijn.

Als de dag opnieuw begint, waakt Gij als een herder over mij,
als een vader voor zijn kind: veilig kan ik bij U zijn. refrein

In de avondschemering waakt Gij als een herder over mij;
ik ben Uw beschermeling: veilig kan ik bij U zijn. refrein

In het duister van de nacht waakt Gij als een herder over mij;
Gij mijn toevlucht, steun en kracht: veilig kan ik bij U zijn. refrein

Zo vriendelijk en veilig

Zo vriendelijk en veilig als het licht,

zoals een mantel om mij heen geslagen,
zo is mijn God! Ik zoek zijn aangezicht,

ik roep zijn naam, bestorm Hem met mijn vragen:
dat Hij mij maakt, dat Hij mijn wezen richt;

wil mij behoeden en op handen dragen.

Want waar ben ik als Gij niet wijd en zijd
waakt over mij en over al mijn gangen ?
Wie zou ik worden, waart Gij niet bereid
om, als ik val, mij telkens op te vangen ?
Ik leef niet echt, als Gij niet met mij zijt.
Ik moet in lief en leed naar U verlangen.

Spreek Gij het woord dat mij vertroosting geeft,
dat mij bevrijdt en opneemt in Uw vrede.
Ontsteek die vreugde die geen einde heeft.
Wil alle liefde aan Uw kind besteden.
Wees Gij vandaag mijn brood, zowaar Gij leeft;
Gij zijt toch zelf de ziel van mijn gebeden.

Gods Levenskracht (uitleg)

( Rom 8; mel. Licht dat ons aanstoot)

Geest, Geest van God in mij verweven,
word vol in mij en maak mij vrij.
Roep, wek Gods Woord in mij tot leven,
blaas die vonk aan tot vuur in mij -
Gods Woord in mij verwachtend lang reeds
Zijn Adem en Zijn Levenskracht -
Adem, en mijn ziel wordt volkomen,
bruid die haar bruidegom verwacht.

Mijn ziel, Gods Woord in mij geboren,
doorstroomd, gedoopt met Jezus' Geest,
Vaderskind, laat haar 'Abba' horen,
luistert, herkent het éénheidsfeest:
"Mijn kind ben jij, want ik heb jou
Zelf verwekt, Mijn Geest op jou gelegd":
Beeld en gelijkenis herenigd,
liefde wordt woordloos uitgezegd.

Bist Du bei mir (Aafje Heynis; CD Dutch Masters; Philips)

Bist Du bei mir, geh' ich mit Freuden

zum Sterben und zu meiner Ruh,

zum Sterben und zu meiner Ruh.

Ach, wie vergnügt wär' so mein Ende,

es drückten Deine schöne Hände

mir die getreuen Augen zu.

Bist Du bei mir, geh' ich mit Freuden

zum Sterben und zu meiner Ruh,

zum Sterben und zu meiner Ruh.

Keuzeteksten

lezing i.p.v. Johannes bij de 2^e overweging:
Uit de brief van Paulus aan de Philippenzen:
L Óns vaderland is in de hemel, vanwaar wij ook onze redder verwachten, de Heer Jezus Christus. Hij zal ons armzalig lichaam veranderen en het gelijkvormig maken aan zijn verheerlijkt lichaam met dezelfde kracht die hem ook in staat stelt alles aan zich te onderwerpen.

Een andere 3^e overweging + lied: (+ leestekst voor het gelovigenboekje)
Leven in de Geest van Jezus Christus. Wat is dat?
Bij ons dopen zijn we -letterlijk vertaald- 'van omhoog' geboren. Jezus zegt tegen Nicodemus: "Waarachtig, ik verzeker u: alleen wie geboren wordt uit water en geest, kan het koninkrijk binnengaan. Wat uit vlees geboren wordt, is vlees; en wat uit geest geboren wordt is geest..." We leven dus niet alleen gewoon als mens maar ook als geestelijk wezen, van boven af. We hebben niet alleen een lichaam, verstandelijke vermogens, gevoel enz. maar we hebben ook een ziel, een geest waarmee we met God verbonden zijn. Je laat je in je leven dan niet leiden door het gewoon menselijke maar door de Geest, die je met God verbindt, die jouw ziel met God verbonden houdt. Misschien denken we aan een navelstreng waardoor God Zijn woord ademt tot in de ziel. Want daarin heeft God zijn Woord gelegd: het is jouw woord, je hebt het van Hem gekregen en als je luistert, herkent jouw woord Zijn Woord. Mensen kunnen leven in die Geest.

Horen we wat Paulus schrijft aan de Romeinen:

L Zij die hun leven zélf bepalen, zetten hun zinnen op wat zij zelf willen. Die geleid worden door de Geest, zetten hun zinnen op wat de Geest wil. Het streven van iemand die zelf zijn leven bepaalt, loopt uit op de dood, het streven van de Geest op leven en vrede. Uw leven wordt niet door u zelf bepaald maar door de Geest omdat de Geest van God in u woont. Iemand die de Geest van Christus niet heeft, behoort Hem niet toe. Als Christus in u is, blijft uw lichaam wel aan de dood gewijd maar uw geest leeft dankzij de gerechtigheid. Als de Geest van Hem die Jezus van de doden heeft opgewekt, in u woont, zal Hij die Christus Jezus van de doden heeft doen opstaan, ook uw sterfelijk lichaam eenmaal levend maken door de kracht van zij Geest, die in u verblijft. U hebt een geest van kindsschap ontvangen die ons doet uitroepen 'Abba', 'Vader'.

Na de stilte zingen
'Geest, Geest van God in mij verweven lied

bijbehorende leestekst voor het gelovigenboekje :
Leven in de Geest van Jezus. Wat is dat ?
De Geest van Jezus die hij bij zijn kruisdood heeft doorgegeven aan ons, zet ons op een hoger plan dan het gewoon menselijke.
Horen we wat Paulus aan de Romeinen schrijft:
L "Zij die hun leven zélf bepalen, zetten hun zinnen op wat zij zelf willen. Die geleid worden door de Geest, zetten hun zinnen op wat de Geest wil. Het streven van iemand die zelf zijn leven bepaalt, loopt uit op de dood, het streven van de Geest op leven en vrede. Uw leven wordt niet door u zelf bepaald maar door de Geest omdat de Geest van God in u woont. Iemand die de Geest van Christus niet heeft, behoort Hem niet toe. Als Christus in u is, blijft uw lichaam wel aan de dood gewijd maar uw geest leeft dankzij de gerechtigheid. Als de Geest van Hem die Jezus van de doden heeft opgewekt, in u woont, zal Hij die Christus Jezus van de doden heeft doen opstaan, ook uw sterfelijk lichaam eenmaal levend maken door de kracht van zijn Geest, die in u verblijft. U hebt een geest van kindschap ontvangen die ons doet uitroepen 'Abba', 'Vader'.

Lezing i.p.v. de lofzang van Simeon:
Uit Openbaring (22)
L "De troon van God en van het Lam zal daar staan en zijn dienstknechten zullen Hem vereren. Zij zullen zijn gelaat aanschouwen en zijn Naam op hun voorhoofd dragen. Er zal geen nacht meer zijn en zij hebben geen licht meer nodig van lamp of zon, want God de Heer zal over hen lichten, en zij zullen heersen in eeuwigheid."

(desgewenst bij het voorbereidingsbezoek uitleggen dat de Joden het kokertje van hun gebedsriem waarin het 'Luister Israël' zit, op hun voorhoofd bonden.)

psalm 23 gesproken

(mogelijk na de dienst:)

My love, my life (Abba)

I 've seen it on your face.
it Tells me more than any run-out old phrase;
so now we 'll go separate ways:
never again we two, never again - nothing I can do,.
Like an image passing by - My love, My life.
In the mirror of your eyes - My love, My life -
I can see it all so claerly. Answer me sincerely: was it a dream, a lie ?

Like reflections of your mind - My love, My life
are the words you try to find - My love, My life.
But I know I don't possess you
so go away, God bless you.

You are still my love and my life, still my one and only.

I've watched you look away,
tell me is it really hard to say.
This have been my longest day
sitting here close to you
knowing that maybe tonight we're through

Like an image passing by …

Gedichten
(Mogelijk bij de opening of misschien het beste als afsluiting van de lichtceremonie. Let er op of de tekst aansluit bij de situatie. Het hoeft eventueel niet helemaal gelezen te worden.)

Er moet iemand zijn

(uit 'Zaaien in tranen')

Van de ene minuut op de andere
ben je er niet meer
weggerukt
weggedragen
nooit meer te roepen
nooit meer te zien.
Van de ene minuut op de andere
bestaan wij niet meer uiteengeslagen
doorgesneden
nooit meer een groeten
nooit meer een lieven.
Van de ene minuut op de andere
alleen nog herinnering vervagend
verleden
nooit meer mijn zorgen
niets meer te geven.

Wie zal jou koesteren ?
Wie zal jou wiegen
wie zal jou helen
jouw toevlucht zijn
nu ik hier blijf staan
met handen vol pijn ?

Er moet Iemand zijn
groter dan ons leven
die mijn handen,
jouw thuis wil zijn.

Alles heeft zijn tijd (vrij naar Prediker)

(uit 'Zaaien in tranen')

Alles heeft zijn tijd.
Alles heeft zijn uur.
Alles heeft zin
op zijn eigen tijd

Tussen geboorte en dood
is een mens geworden vrucht
van zijn zwoegen in de gegeven tijden.

Er is een tijd om leven te schenken
en een tijd om de dood te aanvaarden.
Er is en tijd van ontvangen
en een tijd om afstand te doen.
Tijden van zaaien en tijden van oogsten
tijden van breken en tijden van bouwen
tijden van huilen en tijden van lachen
tijden van rouwen en tijden van dansen
tijden van lijden en tijden van genezen
tijden van zwijgen en tijden van spreken
tijden van barsten en tijden van buigen
tijden van loslaten en tijden van omhelzen
tijden van woede en tijden van vergeven
tijden van zoeken en tijden van vinden
tijden van haat en tijden van liefde
tijden van oorlog en tijden van vrede
tijden van losscheuren en tijden van helen.

Eeuwige Voortgang van krijgen en geven,
eb en vloed van het dagelijkse leven
niet te doorgronden Geheim -
Adem der schepping in de tijd
Adem van God in de eeuwigheid

Wat is was tevoren, wat komt is geweest
niets gaat verloren: wees niet bevreesd.

terug naar "Geborgen in mijn God"

verder naar "Gezegend Gij die mij hoort"

verder naar Johan

Naar U gaat mijn verlangen, Heer

WOORDDIENST-AVONDWAKE

voor
(naam)

(figuur)

(spreuk)

(datum)

...... parochie ...

Ten geleide. Om van te voren te lezen

De betekenis van een bijbels getal moet men uit de context afleiden. De meest in het oog springende context voor 7 is het aantal scheppingsdagen én het gebod van de rustdag: "In zeven dagen immers schiep God hemel en aarde". M.a.w. door de weekcyclus aan te houden -zeven dagen- honoreert men de schepping, houdt men haar in ere. O.a. in die geest zal de Jood zijn Menora beschouwen. Het gebruik ervan bij de avondwake moge dus verwijzen naar de schepping als basis-gegeven voor ons leven en dus ook ons sterven, die beide nu zo actueel zijn.

Dat 'zijn' is niet een soort vage energie in de kosmos; het is zelfs meer dan alleen universaliteit: je neemt er persoonlijk aan deel. Dat mogen we geloven op grond van onze inzet en is zodoende eigen onze hoop. We kunnen dat niet bewijzen; het is een overtuiging, een inzicht dat groeit als we ons goed-zijn, hier op aarde, serieus nemen, de hoogst mogelijke waarde toekennen. Een onverwoestbare hoop.

De avondwake is opgebouwd uit twee hoofddelen: gedachten en gebed. De gedachten worden aangereikt via psalmen (die eigenlijk al gebeden zijn) en teksten; zij leiden inhoudelijk naar de lichtceremonie. Het gedicht "Vriendelijk Licht" is de rituele rode draad die naar de lichtceremonie leidt.

De meeste teksten zijn bijbels, heel oud en bieden nog steeds troost. Jezus heeft ze ook gebeden. Bidden we samen met hem.

Opening

Wij zijn bijeen onder het teken van het kruis: +
Deze avondwake zij een bezinning, rond het woord.
De paaskaars brandt; er staat nog een kaars, als 7e kaars voor voltooide Schepping.
Na ons stil persoonlijk gebed om de verenigende kracht van de H.Geest kunnen ook wij teken zijn.

De Schriften

Twee kaarsen worden aangestoken.

Vriendelijk Licht dat heel de dag
aan de hemel hebt geblonken,
laat niet eenzaam in het donker

wie Uw glorie stralen zag.

ik leg mijn leven in Uw Hand

voor variant zie ps71+ lezing

uit psalm 31:
L Bij U Heer, kom ik schuilen,
beschaam mij nooit ofte nimmer,
bevrijd mij zowaar Gij gerechtigheid zijt.
A Leg Uw oor te luisteren naar mij en kom mij ijlings te hulp;
wees Gij mijn machtige rots,
de burcht die mij zal beschermen.
L Ja, mijn rots en mijn vesting zijt gij.
Omwille van de naam die Gij draagt,
wees mij tot gids en begeleider.
A Ik leg mijn leven in Uw hand:
red mij Heer, Gij échte God.
L Ik zal verheugd om Uw liefde juichen
omdat Gij mijn ellende aanschouwt,
bespeurt hoezeer ik in nood verkeer.
A Ontferm U Heer, ik verkeer in nood;
mijn keel, mijn lijf, mijn ogen,
zij moeten in droefheid verkwijnen.
L Heer, ik stel mijn vertrouwen op U;
ik houd er aan vast: Gij zijt mijn God.
A Mijn levenslot ligt in Uw hand;
maak mij los uit de greep van mijn vijand en vervolger.
L Laat Uw lichtend gelaat over Uw dienaar schijnen,
red mij want Gij hebt mij lief.
A Beschaam mij niet als ik U roep Heer,
beschaam de bozen, breng ze tot zwijgen in het dodenrijk.
L Hoe talrijke weldaden Heer,
houdt Gij gereed voor die U vrezen,
bereid voor wie op Uw bescherming bouwt -
ieder die het wil kan het zien.
A Uw aanschijn maakt Gij tot een scherm
tegen lasterpraat van de mensen;
uw tent maakt Gij tot een veilig dak
tegen het schelden van boze tongen.
L Geprezen, geprezen de Heer
die wonderen van liefde aan mij verricht
binnen zijn stad en zijn sterkte.
A En ik in mijn angst maar denken:
verbannen ben ik uit Uw ogen -
toch luisterde Gij naar mijn bidden en smeken,
naar mijn luid roepen om U.

Uit de brief van Paulus aan de Philippenzen:
L Óns vaderland is de hemel, vanwaar wij ook onze Redder verwachten, de Heer Jezus Christus. Hij zal ons armzalig lichaam veranderen en het gelijkvormig maken aan zijn verheerlijkt lichaam met dezelfde Kracht die hem ook in staat stelt alles aan zich te onderwerpen.

- stilte

Twee kaarsen worden aangestoken:

Vriendelijk Licht, blijf in mijn hart.
dat Uw gloed niet kan ontberen
nu de nacht gaat wederkeren
en al wat er leeft verstart.

Ik vraag om vrijspraak.

uit psalm 17
L Luister, Heer, ik vraag om vrijspraak;
luister aandachtig, ik roep om U.
Hoor mijn gebed, mijn lippen liegen niet.
A Doe Gij over mij een uitspraak,
heb open oog voor mijn rechten.
L Doorzoek mijn hart, doorpeil het 's nachts,
laat het Uw vuurproef doorstaan:
A Gij zult bij mij niets laakbaars vinden,
mijn mond is zich niet te buiten gegaan.
L Ik richtte mij niet naar het doen der mensen,
maar naar de woorden van úw mond.
A Niet aan het pad van bruut geweld
maar aan úw heerbaan hield zich mijn voet
en weifeling kende ik niet.
L Ik riep U aan; o God, geef mij antwoord,
leg Uw oor te luisteren en hoor wat ik zeg.
A Verricht Uw wonderen van liefde, Gij Redder,
machtige hand waarnaar ik voor mijn vijand vlucht.
L Bewaar mij als de appel van Uw ogen,
berg mij in de schaduw van Uw vleugels.
A En ik, vrijgesproken door U,
ik mag Uw aanschijn aanschouwen,
bij mijn ontwaken van Uw aanblik genieten.

uit de 2e brief van Paulus aan Timoteüs:
L Houd Jezus Christus in gedachten, Davids nazaat, die uit de doden is opgestaan. Zo luidt mijn evangelie dat ik verkondig en waarvoor ik als een misdadiger gevangen moet zitten. Maar het woord van God zit niet gevangen. Daarom ben ik bereid alles te verdragen ter wille van de uitverkorenen opdat ook zij redding verwerven in Christus Jezus en eeuwige heerlijkheid. Dit woord is betrouwbaar: want als wij met hem gestorven zijn in de doop, zullen wij met hem leven. Als wij volharden, zullen wij met hem heersen. Als wij hem verloochenen, zal hij ons verloochenen. Als wij ontrouw zijn, blijft hij zichzelf trouw: zich zelf verloochenen kan hij niet.

- stilte

Twee kaarsen worden aangestoken:

Vriendelijk Licht dat leven schenkt
en het duister hebt verdreven,
geef me warmte om te leven
als de koude dood mij wenkt.

Hoe dierbaar is mij Uw huis

uit psalm 84
L Hoe dierbaar is mij Uw huis,
Heer van de machten.
A Van heimwee word ik verteerd
naar Is Heren voorhof en tempel.
Met heel mijn wezen schreeuw ik het uit
van heimwee naar de lévende God.
L Zelfs een vogeltje vindt zijn onderdak,
zelfs de zwaluw een nest voor haar jongen
bij Uw altaar, Heer van de machten,
Heer, mijn koning, mijn God.
A Gelukkig de mens die woont in úw huis:
zonder ophouden kan hij U prijzen.
L Gelukkig de mens die zijn kracht vindt bij u:
hij droomt van opgaan naar U;
A en trekt hij door een dorre vallei,
ze wordt een groene oase met lenteregens gezegend.
L Bij elke stap groeit zijn kracht
God gaat hij schouwen op de Sion.
A Ach, hoor mijn smeken, Gij Jacobs God,
luister, Heer van de machten.
L Vestig Uw ogen, God, op Uw gezalfde,
zie liefdevol neer op hem, Gij ons schild.
A Ja, liever één dag ín Uw huis
dan duizend dagen daarbuiten;
wachten, liever op de stoep van Gods huis
dan wonen ín de tent der bozen.
L De Heer is een zon, de Heer is een schild
God is liefde en luister:
geen enkel goed zal de Heer onthouden
aan hen die eerlijk zijn wegen gaan.
A Heer van de machten,
gelukkig de mens die vertrouwt op U.

variant keuzelezing + lied

uit het evangelie van Johannes:
L Vader, diegenen die u mij heeft toevertrouwd, zou ik graag bij mij hebben waar ik ben zodat ze de heerlijkheid zien waarin U mij heeft laten delen, want vòòr de grondvesting der wereld al had U mij lief. Rechtvaardige Vader, hoewel de wereld U niet heeft gekend -ik hen U gekend- zijn zij het die hebben erkend dat U mij heeft gezonden. Uw Naam heb ik hun bekend gemaakt en zal dat blijven doen opdat de liefde die U mij heeft toegedragen, in hen mag zijn - opdat ík in hen mag zijn.

- stilte ; eventueel keuzepsalm/lied

Lichtceremonie

Vriendelijk Licht, dat eeuwig brandt,
wil de dood in mij verteren.
Licht der zondaars, licht des Heren,
Licht van 't eeuwig Vaderland.

De kaars van (naam) wordt aangestoken aan de Paaskaars, het teken van de Verrezen Heer, van de Nieuwe Schepping, de achtste dag.

Allen:   Heer, geef dan Uw eeuwige rust aan (naam)
            en Uw eeuwig licht verlichte hem/haar
            dat hij/zij leve in Uw Vrede.

Bewieroking nu ?

Muzikaal intermezzo nu ?

Lofzang van Simeon (Voor variant zie Openb.22)

L Bidden we de lofzang die Simeon bad toen hij in de tempel het kind in zijn armen hield:
"Nu, meester, laat u -zoals u heeft gezegd- uw knecht in vréde gaan;
A want mijn ogen hebben uw heil gezien dat u ten aanschouwen van alle volken heeft toebereid,
L een licht dat een openbaring zal zijn voor de heidenen en een glorie voor uw volk Israël ".
A Eer aan de Vader en de Zoon en de Heilige Geest, zoals het was in het begin en nu en altijd en in de eeuwen der eeuwen. Amen.

(In memoriam

en bewieroking en intermezzo?)

Gebeden

Voorbeden
(Zo mogelijk helemaal weergeven)

Afsluiting

Persoonlijk woord

Slotlied
(zo mogelijk helemaal weergeven)

Zegenbede
A Geef ons, Heer, Uw zegen, bescherm ons tegen alle kwaad en geleid ons tot eeuwig Leven.
Dat de zielen van álle overleden gelovigen door de barmhartigheid van God in vrede rusten.

"Vriendelijk Licht" is uit 'Getijdenboek', M.Vermaasdonk.

VOOR DE (BEGELEIDER/STER

Vooraf: Zie vooraf (voor de Martinusparochie)

Bij opening in telegram stijl: (desgewenst tekst uitschrijven: zie ook meditatieve avondwake.)
* het is goed dat we hier nu bij elkaar kunnen zijn - elkaar nodig en het kruis
* kruis: bedoeld als ondergang - tot teken van overwinning voor Jezus en teken van hoop voor ons - ons betekenen met het kruisteken: +
* een avondwake is bedoeld als bezinning. Even de golf van gevoelens, onrust en activiteiten die ons nu omspoelt - even buiten die golf gaan neerzitten, anders hebben we de tijd niet om dit alles mee te maken en is straks alles ineens voorbij. Het gaat immers om leven en dood.

* keuze voor woorddienst: er ís verdriet, maar ook hoop, berusting en belofte - zonder het verdriet weg te poetsen ook zien naar beleving van de belofte, het verlangen.
* paaskaars: teken van de verrezen Heer - als Jezus niet verrezen was, waren wij niet hier - kaars voor (naam) als 7e kaars betekenis al wel gelezen in ten geleide - Jezus is de garantie voor zijn nieuwe schepping
* als pers. teken van (naam) hebben wij …. neer gezet
* ook wij teken van Jezus' aanwezigheid - als zijn volgelingen één in zijn naam: persoonlijk gebed in stilte om de H.Geest
* na stil gebed 2 kaarsen (laten) aansteken

voorbeden:
(kijk of het klopt en vul desgewenst aan!)
L Als de Kerk bidt, bidt Jezus Christus mee. Vragen wij samen met Hem aan de Vader:
L God, U wil het leven, niet de dood. Heb medelijden met allen die (naam) het meeste missen: keer hun droefheid ten goede en wees hun Kracht. - even stilte: laat ons bidden A: Heer, onze God wij bidden U verhoor ons.
L Vader, dat wij zorgzaam zijn voor elkaar, dat wij waken voor slechte woorden, elkaar geen pijn doen maar elkaar ten goede houden. - l.o.b.   A: Heer, onze God …
L Vader, wij bidden U voor de zieken die naar de dood uitzien als   verlossing uit hun ellende zonder hoop; die veel te jong hun kinderen alleen moeten achter laten. Wees bij hen Heer, met Uw levenskracht. - l.o.b. A: Heer, onze God ….
L Vader, wij   bidden U voor hen die eenzaam moeten sterven, die niemand hebben die om hen treurt: voor hen die onschuldig sterven. nodeloos door honger, geweld en onrecht. Heer, wees hun Vader voor zover wij niets meer kunnen doen. - l.o.b. A: Heer, onze God ….
L bidden we voor elkaar, onze parochie, degenen die we liefhebben, voor andere eigen intenties - l.o.b. A: Heer, onze God ...
Gebed: God, onze Vader, zend ons Uw Geest, Uw Goede Geest die ons vasthoudt aan U en aan elkaar opdat wij met (naam) de gemeenschap van de heiligen mogen ervaren. Dat vragen wij U samen met onze Heer Jezus Christus die met u leeft in de eenheid van de H.Geest. A: Amen.

keuzepsalm i.p.v. psalm 31 + lezing als bijv. ziekte meespeelt:

werp mij niet weg op mijn oude dag

uit psalm 71
L Ik zoek mijn toevlucht bij U Heer,
beschaam mi nooit of te nimmer.
A Zowaar Gij gerecht zijt, verlos mij, bevrijd mij,
leg Uw oor te luisteren en maak mij vrij.
L Wees Gij de rots waarop ik woon,
waar ik heen kan spoeden altijd.
A Ja Gij o Heer, zijt mijn hoop,
vanaf mijn jeugd mijn toevlucht, Heer.
L Ik steun al op U vanaf vòòr mijn geboorte,
Gij zijt mijn beschermer van de moederschoot af:
u geldt mijn loflied voor immer.
A Was ik voor velen een heel veeg teken,
Gij zijt mijn toevlucht, mijn burcht.
L Werp mij niet weg op mijn oude dag,
verlaat mij niet, als mijn krachten bezwijken.
A Houd U niet verre van mij, o God,
mijn God, kom mij spoedig helpen.
L Mijn mond zal spreken van Uw gerechtigheid,
heel de dag van Uw redding verhalen.
Ik wil van geen ophouden weten.
A Al ben ik oud en grijs, o God,
laat mij toch niet in de steek
tot ik het komend geslacht heb verkondigd
uw sterkte en Uw machtige arm.
L Uw gerechtigheid God, reikt zo hoog
zo grote dingen hebt Gij gedaan. Wie is o God, als Gij?
A Al hebt Gij ons veel kwelling doen zien,
veel kwelling en meer dan dat -
gij doet ons telkens weer herleven.
L Schenk m mij Uw gunsten ongeteld,
trek Uw troostende kring om mij heen.
A Mijn tong zal prevelen, zal bidden
Van Uw gerechtigheid, heel de dag.

Voor keuzeliederen

keuzepsalm (gesproken; mogelijk voor de voorbeden)

psalm 23

L De Heer is mijn herder, het ontbreekt mij aan niets
A Hij legert mij in grazige weiden,
Hij voert mij naar vredig water;
daar geeft Hij mij nieuwe kracht.
L Hij leidt mij op het rechte spoor
omwille van de Naam die Hij draagt.
A Al moet ik door dalen van duister en dood,
ik ben voor geen onheil beducht, want Gij zijt bij mij:
Uw knots en Uw staf, zij geven mij nieuwe moed.
L Voor mijn ogen dekt Gij de tafel, dat ook mijn belagers het zien;
met olie zalft Gij mijn hoofd, tot de rand is mijn beker gevuld.
A Ja, uw vriendschap en liefde blijven mij volgen
alle dagen van mijn leven.
Zo mag ik wonen in het huis van de Heer tot in lengte van dagen.

terug naar "Geborgen in mijn God"

terug naar "Naar U gaat mijn verlangen, Heer"

verder naar Johan

Gezegend, Gij die mij hoort

WOORDDIENST- AVONDWAKE
voor
(naam)

(Figuur)

(spreuk)

(datum)

.... parochie

Ten geleide Om van te voren te lezen

Daar 'overheen' komt voor Christenen het begrip 'de 8e dag': "Juist op de 1e dag van de nieuwe week" heeft Jezus zich laten zien aan de Emmausgangers als de Verrezene. De 8e kaars, de paaskaars, die ontstoken is in de Paaswaake, staat voor Jezus als de Verrezene. Daaraan wordt de kaars voor (naam) aangestoken. Zijn/haar leven loopt niet dood omdat het voltooid is en Jezus hem/haar optilt naar de eeuwigheid volgens zijn belofte. Hij is garant voor het eeuwig onbeperkt 'zijn' van hen die doen als hij. Hij ontsteke dus die kaars voor (naam).

Dat 'zijn' is niet een soort vage energie in de kosmos; het is zelfs meer dan alleen universaliteit: je neemt er persoonlijk aan deel. Dat mogen we geloven op grond van eigen inzet en is zodoende onze eigen hoop. Dat is niet te bewijzen; het lijkt een strohalm, het zij een inzicht dat groeit als aan we ons goed-zijn, hier op aarde, serieus een reële waarde toekennen. Strohalm én onverwoestbare hoop, tegen verdriet in.

De avondwake is opgebouwd uit twee hoofddelen: gedachten en gebed. De inhoud van het 1e deel, gedachten, 'golft' heen en weer tussen troost/bemoediging (die telkens weer spreekt in het gedicht "Gezegend Gij') en het proces van woede/verdriet, smeking en hoop, die alle in de psalmen en lezingen te horen zijn. Die golf mondt uit in de licht-ceremonie. Het gedicht is de rituele rode draad daar naar toe.

De meeste teksten zijn bijbels, heel oud en bieden nog steeds troost. Jezus heeft ze ook gebeden. Bidden we samen met hem.

Opening

Wij zijn hier bijeen onder het teken van het kruis. +
Deze avondwake zij een bezinning, bij het Woord van verdriet en hoop.
De paaskaars brandt; er staat nog een kaars, als 7e kaars, voor voltooide schepping.
Na ons persoonlijk, stil gebed om de verenigende Kracht van de H.Geest kunnen ook wij teken zijn.

De Schriften

Twee kaarsen worden aangestoken.
Wenden wij ons dan samen tot de Schepper:

Gezegend die de wereld bouwt,
die alle leven onderhoudt,
die 't uitspansel heeft uitgelegd,
de aarde zegen toegezegd.

Gezegend die Zelf, in eigen hand,
de mens houdt in 't bestand
van open liefde - welbewust
van 't leven dat in Hem berust.

voor varianten zie i.p.v. ps 42

uit psalm 42: God, waar ben Je?

overspoeld door verdriet, opstandigheid

L Zoals in een dorre bedding het hert om water schreeuwt,
zo schreeuwt mijn ziel naar U, o God.
A Naar God dorst mijn ziel, naar de lévende God.
Wanneer mag ik opgaan naar God,
wanneer Zijn aanschijn aanschouwen ?
L Dag noch nacht eet ik brood, tenzij alleen mijn tranen; heel de dag door hoor ik alsmaar zeggen: "Waar is die god van jou?"
A Ik ben zo zielsbedroefd,
en alsmaar moet ik denken aan U vanuit dit land van neergang.
L Van afgrond naar afgrond weergalmt het luide bruisen van Uw watervallen
en al Uw springvloeden en Uw golven - zij storten over mij heen.
A En zo zeg ik tot God: "Mijn rots, waarom vergeet Ge mij?"
Waarom moet ik zitten in zak en as, door mijn vijanden afgemat?"
L Terwijl heimwee mijn hart verteert,
sarren mijn wederstrevers mij:
A heel de dag door hoor ik alsmaar zeggen:
"Waar is die god van jou?"

Uit het boek Job (6 en 7)

Ook Job klaagde, kroop het liefste weg.

L Werd mijn lijden maar eens gewogen, mijn leed op de weegschaal gelegd; zwaarder zou het blijken dan al het zand aan het strand van de zee.
Waar vind ik kracht om staande te blijven, uitzicht om dit alles te ver-duren? Ik ben niet van steen; van vlees ben ik, niet van ijzer. Volkomen hulpeloos ben ik, ik zie geen uitkomst meer.
's Avonds denk ik: "Wanneer wordt het morgen?" 's Morgens: "Wanneer wordt het avond?" en zolang het licht is, ben ik ziek van onrust. God, bedenk toch: niet meer dan een zucht is mijn leven, ik zal nooit meer geluk zien.
Wie mij zoekt, ziet mij niet meer; zelfs úw oog kan mij niet vinden. Daarom: ik kan mijn mond niet houden, uitspreken zal ik mijn verdriet, uitschreeuwen mijn ergernis.
Denk ik: op bed vind ik rust, slaap zal mij verlichten, dan schrikt Gij mij op, spookt Gij in mijn angstige dromen. Kijkt Ge nooit eens de andere kant op? Al wás ik zondig wat kan U dat schelen, cipier van mensen? Waarom houdt Gij mij in het vizier; ben ik U soms tot last, Allerhoogste?
Ach, lag ik maar onder de grond: als Ge mij zocht, was ik er tenminste niet meer.

- stilte

Twee kaarsen worden aangestoken:

Gezegend Gij, die ons met trouw
omringt als wij in rouw,
opstandigheid en droef verwijt
slechts zien dat 'dood' ons van U scheidt.

Gezegend Gij, die om ons staat
bij onze dode en ruimte laat
voor diep verdriet, voor eenzaamheid.
Gij, God-met-ons, die mede lijdt.

(voor varianten zie i.p.v. ps 86)

uit psalm 86: Wees Gij dan mijn beschermer

dus toch bidden?

L Neig Uw oor naar mij Heer, en geef mij antwoord;
arm ben ik en hulpeloos.
A Waak over mij, ik ben U toch trouw !
Red mij, ik ben toch Uw dienaar: ik vertrouw op U, mijn God.
L Heer heb medelijden met mij, ik blijf U roepen heel de dag.
Aan U geef ik mij over: schenk mij weer vreugde in het leven.
A U is goed, U vergeeft; groot is Uw liefde voor wie een beroep op U doet.
Luister naar mijn smeken Heer, luister aandachtig.
L Als ik geen uitweg meer zie, dan roep ik U,
want U geeft mij antwoord.
A Ik weet Heer, U is een milde God, vol medelijden;
U is geduldig, vol liefde, altijd trouw.
L Ga niet aan mij voorbij, heb medelijden met mij!
Geef mij, Uw dienaar, kracht, bevrijd mij, ik behoor U toe.
A Geef mij een teken van Uw goedheid:
dat U mij te hulp komt, dat U Zich over mij ontfermt.

Een heel oude liefdesverklaring

in Jesaja 43:
L Zo spreekt de Heer die u geschapen heeft, o Jacob, en die u, Israël, heeft gevormd:
"Wees nu niet bevreesd want Ik heb u verlost, u geroepen bij uw naam:

Gij zijt van Mij.
Trekt Gij door het water, Ik ben bij u.
Gaat Gij door rivieren, zij overspoelen u niet.
Moet Gij door vuur heen, Gij zult u niet branden
en de vlammen deren u niet.
Want,
Ik ben de Heer uw God, de Heilige van Israël, uw Redder;
Ik geef Egypte om u los te kopen, Kus en Seba geef ik in uw plaats:
zo kostbaar zijt Gij in Mijn ogen, zó waardevol: Ik heb u lief.
Andere mensen geef Ik in uw plaats en volken in ruil voor úw leven.
Wees niet bevreesd want Ik ben bij u.
Van het Oosten breng Ik uw kroost bijeen en van het Westen verzamel Ik u. Ik zeg tot het Noorden: geef hier en tot het Zuiden: houd hen niet vast;
breng Mijn zonen uit de verte en Mijn dochters vanuit de hoeken der aarde, allen
die naar Mijn Naam zijn genoemd
die Ik tot Mijn Glorie heb geschapen heb gevormd en gemaakt. "
- stilte

Twee kaarsen worden aangestoken

Gezegend zijt Gij om Uw Woord:
'Mijn vrede' hebben we gehoord,
'Ik ken uw lijden' is waar gemaakt,
dove oren aangeraakt.

Gezegend zijt Gij om de Geest
Uw Levenskracht naar 't eeuwig feest,
die ons be-ademt, gaande houdt,
ten einde toe in U behoudt.

(voor varianten zie i.p.v. 1 Pe)

uit de 1e brief van Petrus:

dan gaat het nu om ons heil, om een geheim.

L Gezegend is God, de Vader van onze Heer Jezus Christus, die ons in Zijn grote barmhartigheid deed herboren worden tot een leven van hoop door de opstanding van Jezus Christus uit de doden. Een onvergankelijke, onbederfelijke, onaantastbare erfenis is voor u weggelegd in de hemel.
In Gods kracht geborgen door het geloof wacht gij op het heil dat al gereed ligt om op het einde van de tijd geopenbaard te worden. Dan zult gij juichen ook al hebt gij nu, als het zo moet zijn, voor een korte tijd te lijden onder allerlei beproevingen. Dan zal, wanneer Jezus Christus zich openbaart, lof, heerlijkheid en eer uw deel zijn. Hem hebt gij lief zonder Hem ooit gezien te hebben.
In Hem gelooft gij ofschoon gij Hem ook nu niet ziet. Hoe onuitsprekelijk, hoe hemels zal uw vreugde zijn als gij het einddoel van uw geloof, uw redding, bereikt. Naar dat heil hebben profeten reeds gezocht en gevorst toen zij profeteerden over de genade die voor u bestemd was. En nu is die boodschap bij monde van de evangelie-predikers openlijk aan u verkondigd, in de kracht van de H. Geest, die van de hemel is neergezonden. Dit zijn geheimen waarin zelfs de engelen verlangen door te dringen.

Mogelijk keuzelied of -psalm

Lichtceremonie

Gezegend Gij, opgaande Zon,
die door Uw leven overwon
de duist're dood en warm verlicht
die in U zoekt naar blijvend Licht.

Gezegend Gij, brandend Vuur
van liefde, dat in 't waarheidsuur
dit godskind vrij spreekt en vermag
doen opstaan voor de lichtste dag.

De kaars van (naam) wordt aangestoken aan de paaskaars, het teken van de Verrezen Heer, de Nieuwe Schepping, de achtste dag.

A Heer, geef dan Uw eeuwige rust aan (naam)
en Uw eeuwige Licht verlichte hem/haar
dat hij/zij leve in Uw vrede.

bewieroking (nu ?)

muzikaal intermezzo (nu?)

(voor variant zie Openb. 22)

De lofzang van Simeon
in de tempel met het kind van belofte in zijn armen: (Lc 2)
L "Nu, meester, laat U, zoals U gezegd heeft, Uw knecht in vréde gaan,
A want mijn ogen hebben Uw heil gezien,
L dat U ten aanschouwen van álle volken heeft toebereid,
een licht dat een openbaring zal zijn voor de heidenen
en een glorie voor Uw volk Israël."
A Eer aan de Vader en de Zoon en de Heilige Geest zoals het was in het begin en nu en altijd en in de eeuwen der eeuwen; amen

(In memoriam

en bewieroking en intermezzo?)

Gebeden

Voorbeden

Het Onze Vader
A Onze Vader .... (volledige tekst)

L Verlos ons Heer, van alle kwaad. Geef vrede in onze dagen opdat wij gesteund door Uw barmhartigheid altijd vrij mogen zijn van zonde en beveiligd tegen alle onrust hoopvol verwachtend de komst van Jezus Messias Uw Zoon
A want van U is het koninkrijk en de kracht en de heerlijkheid in eeuwigheid; amen.

Gebed
L Heer Jezus, geef aan allen die in U ontslapen zijn,
de rust in een plaats van licht, een plaats van koelte, een plaats van verkwikking, waar geen pijn meer is verdriet of tranen.
A Vergeef hun als een goede en menslievende God alle zonden die zij gedaan hebben.
L Bij u is geen zonde, geen bedrog want uw gerechtigheid is een gerechtigheid van eeuwigheid en uw woord is waarheid:
A dat Gij, Christus, onze God, de verrijzenis en het leven zijt, het leven en de rust van degenen die in u ontslapen zijn.
L U brengen wij eer zoals aan uw eeuwige Vader en uw heilige, goede en levendmakende Geest, nu en altijd en in de eeuwen der eeuwen.
A Amen.

Afsluiting

Persoonlijk woord

Slotlied
(zo mogelijk helemaal weergeven)

Zegenbede
A Geef ons, Heer, Uw zegen, bescherm ons tegen alle kwaad en geleid ons tot eeuwig Leven.
Dat de zielen van álle overleden gelovigen door de barmhartigheid van God in vrede rusten.

Het kruis nu als teken van onze hoop:
+

(voor 6e couplet "Gezegend Gij …" zie Getijdenboek)

VOOR BEGELEIDER/STER :

Vooraf : zie aldaar

bij opening: (in telegramstijl; desgewenst tekst uitschrijven; zie meditatieve avondwake)
* het is goed dat we hier nu bij elkaar kunnen zijn, elkaar nodig en het kruis - het kruis als teken van ons verdriet
ons be-tekenen met dat kruisteken (bij afsluiting: kruis: bedoeld als ondergang - tot teken van overwinning en hoop)
* Een avondwake is bedoeld als bezinning. Even de golf van gevoelens, onrust en activiteiten die ons nu omspoelt - even buiten die golf gaan neerzitten, anders hebben we de tijd niet om dit alles mee te maken en is straks alles ineens voorbij. Het gaat om leven en dood.

* keuze voor woorddienst: er ís verdriet, opstandigheid, boosheid, klacht (heel bijbels: God waar ben je ?) maar ook hoop en belofte - als we opstandigheid én hoop durven erkennen, is er kans op authentieke hoop en beleving van de belofte - twee lijnen in de opbouw naar Licht - ieder keer een stapje.
* paaskaars: teken van de verrezen Heer - als Jezus niet verrezen was, waren wij niet hier - kaars voor (naam) als 7e kaars betekenis al wel gelezen in ten geleide - Jezus is de garantie voor zijn nieuwe schepping
* als pers. teken van (naam) hebben we ....
* ook wij teken van Jezus' aanwezigheid - als zijn volgelingen één in zijn naam: persoonlijk gebed in stilte om de H.Geest - niet gek als we dat ook aan (naam) vroegen …

*Twee kaarsen aansteken:
wenden wij ons samen tot de Schepper: Gezegend ...

enz.

voorbeden: (voorbeeld!) Als de Kerk bidt, bidt Jezus Christus mee. Vragen wij samen met Hem aan de Vader:
L God, U wil het leven, niet de dood. Heb medelijden met allen die (naam) het meeste missen; keer hun droefheid ten goede en wees hun Kracht. - even stilte Laat ons bidden A: Heer ,onze God, wij bidden U verhoor ons.
L dat wij zorgzaam zijn voor elkaar, dat wij waken voor slechte woorden, elkaar geen pijn doen maar elkaar ten goede houden. - l.o.b. A: Heer, onze God ….
L Vader, wij bidden U voor de zieken die naar de dood uitzien als verlossing uit hun ellende zonder hoop; die veel te jong hun kinderen alleen moeten achter laten. Wees bij hen Heer, met Uw levenskracht. - l.o.b. A: Heer, onze God, ….
L Vader, wij bidden U voor hen die eenzaam moeten sterven die niemand hebben die om hen treurt; voor hen die onschuldig sterven, nodeloos door honger, geweld en onrecht. Heer, wees hun Vader voor zover wij niets meer kunnen doen. - l.o.b. A: Heer, onze God, …
L bidden we voor elkaar, onze parochie, degenen die we liefhebben, andere eigen intenties - meer stilte l.o.b. A: Heer, onze God...
L Gebed: Vader, Heer van leven en dood, als Uw eigen Zoon, Uw lieveling niet had geleden, zouden we U aanklagen voor heel veel ellende en verdriet in de wereld. Maar U heeft mee geleden in Jezus en hem door de dood heen gehaald. Daarom durven we naar U toe te komen en vragen we U vol vertrouwen: blijf ons trouw, wees onze Vader zoals U heeft betoond aan Jezus. Amen.

KEUZEPSALMEN

i.p.v. psalm 42:

Waarom toch ?

uit psalm 22

L God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten?
Waarom houdt Gij U ver van mijn hulpgeroep,
van mijn hartverscheurend geschrei?
A Ik roep bij dag, mijn God en Gij antwoordt niet,
bij nacht, en ik vind geen rust.
L Gij zijt de Heilige, hoog op Uw troon, en Israël zingt Uw lof:
A onze vaderen vertrouwden op U, op U, en Gij hebt hen gered;
zij riepen U aan en werden bevrijd:
hun vertrouwen op U werd nimmer beschaamd.
L Maar ik ben een worm, ik tel niet mee,
veracht bij het volk, verguisd bij de mensen.
A Al wie mij ziet lacht en spot met mij,
gaat grijnzen en schudt zijn hoofd:
"Hij bouwt op de Heer, die zal hem redden,
die zal hem bevrijden, Hij houdt toch van hem" …

of:

is het gedaan met zijn liefde ?

uit psalm 77:
L Tot God roep ik met luider stem,
met luider stem tot Hij luistert.
A Ik zoek bij dag de Heer in mijn nood,
strek mijn handen naar Hem uit bij nacht:
ik laat af, ik kan niet berusten.
L Denk ik aan God, dan moet ik versmachten;
denk ik aan Hem, dan verlies ik de moed.
A Gij houdt mijn wimpers weerloos open,
ik kan van ontsteltenis niet meer spreken.
L Ik denk aan de tijd van weleer, de jaren van het eerste begin.
A Denk ik weer 's nachts aan mijn citerspel,
dan klaag ik en vraagt mijn geest:
L Zal de Heer voor altíjd Zijn afkeer doen blijken
en zal Hij nimmer genadig meer zijn ?
A Is het gedaan met Zijn liefde, voorgoed ? -
gedaan met Zijn woord voor alle geslachten ?
L Is God verleerd barmhartig te zijn ?
Ligt Zijn erbarmen in woede gevangen ?
A Dan zou je zeggen: mijn ongeluk is:
de Hoogste staat niet langer aan mijn zijde.

i.p.v. Ps 86:

red mij; ik wil vertrouwen

uit psalm 143
L Hoor mijn gebed, Heer, luister naar mijn smeken;
antwoord mij, Gij die trouw zijt en gerecht.
A Dagvaard Uw dienaar niet:
geen sterveling staat in zijn recht voor Uw aanschijn.
L Bijna verlies ik de moed,
in mijn binnenste verstijft mijn hart.
A En ik maar denken aan vroeger dagen,
van Uw daden prevelen - stil voor mij uit,
indachtig het werk van Uw handen.
L Naar U strek ik mijn handen uit
als een land dat hunkert naar regen.
A Antwoord mij spoedig, Heer, ik bezwijk;
wend toch Uw aanschijn niet van mijn af,
of ik ben als dood en begraven.
L Laat vroeg in de morgen mij Uw liefde vernemen,
want ik stel mijn vertrouwen op U.
A Wijs mij de weg die ik moet gaan:
naar U gaat mijn verlangen uit.
L Doe mij mijn vijand ontkomen, Heer,
ik zoek een schuilplaats bij U.
A Leer mij te handelen naar Uw welbehagen,
Gíj zijt toch immers mijn God.
L Uw geest, Uw goedheid zij mijn geleide
in een land met geëffende wegen.
A Heer, houd mij in leven omwille van Uw Naam.
Gerecht zijt gij, verlos mij uit de nood.

KEUZELEZINGEN

Uit de 2e brief van Paulus aan de Korintiërs
L Gezegend is God, de vader van onze Heer Jezus Christus, de vader vol ontferming en de God van alle vertroosting, die ons troost in onze tegenspoed, zodat wij in staat zijn anderen te troosten in alle nood dankzij de troost die wij van God ontvangen. Want zoals wij volop delen in het lijden van Christus, zo krijgen wij ook door Christus overvloedige vertroosting.

i.p.v. de 3e lezing uit 1Pe:

ons levensdoel

Uit de brief van Paulus aan de Philippenzen:
L Óns vaderland is in de hemel, vanwaar wij ook onze redder verwachten, de Heer Jezus Christus. Hij zal ons armzalig lichaam veranderen en het gelijkvormig maken aan zijn verheerlijkt lichaam met dezelfde kracht die hem ook in staat stelt alles aan zich te onderwerpen.

Of:

Uit de brief van Paulus aan de Romeinen:
L Zij die hun leven zélf bepalen, zetten hun zinnen op wat ze zelf willen. Die geleid worden door de Géest, zetten hun zinnen op wat de Geest wil. Het streven van iemand die zelf zijn leven bepaalt, loopt uit op de dood, het streven van de Geest op Leven en Vrede. Uw leven wordt niet door uzelf bepaald maar door de Geest omdat de Geest van God in U woont.
Als de Geest van Hem die Jezus heeft opgewekt van de doden, in U woont, zal Hij die Christus Jezus van de doden heeft doen opstaan, ook uw sterfelijk lichaam levend maken door de kracht van zijn Geest die in U verblijft.
Allen die zich laten leiden door de Geest van God, zijn kinderen van God. De geest die U ontvangen hebt is er niet een van slaafsheid, die U opnieuw vrees zou aanjagen. U hebt een geest van kindschap ontvangen, die ons doet uitroepen: "Abba!", Vader. De Geest zelf bevestigt het getuigenis van onze geest dat wij kinderen van God zijn. Maar als wij kinderen zijn, dan ook erfgenamen, en wel erfgenamen van God, samen met Christus, daar we delen in zijn lijden om ook te delen in zijn verheerlijking.
(mogelijk lied 'Geest van God' zingen)

Of:

Uit het evangelie van Johannes (14^e hoofdstuk; bij het Laatste Avondmaal)
L "Jullie moeten je niet zo laten verontrusten. Je gelooft in God; geloof zo ook in mij ! In het huis van mijn vader kunnen velen verblijf houden. Zou ik anders gezegd hebben dat ik wegga om voor jullie een plaats gereed te maken? Ja, ik moet weggaan en voor jullie een plaats gereedmaken, maar ik kom terug en dan neem ik jullie bij me op zodat daar waar ik ben, ook jullie zullen zijn. En waar ik heen ga - de weg daarheen is jullie bekend."
"Maar Heer," zei Thomas, "we weten niet eens waar U heen gaat; hoe zou de weg ons dan bekend kunnen zijn?" Jezus antwoordde: "Ik ben de weg en de waarheid en het leven. Alleen door mij heeft men toegang tot de vader. Als jullie mij hebben leren kennen, zul je ook de Vader leren kennen. Sterker, nu al kennen jullie Hem en heb je Hem gezien."

KEUZELIEDEREN