Samenwerking - gemeentelijke herindeling


Vooraf
De ervaring leert dat in een discussie zo'n onderwerp verschillende aspecten en functies door elkaar lopen, daarnaast wordt er op verschillende abstractie niveaus met elkaar van gedachte gewisseld. Op basis kleine rekensom kan je concluderen dat wanneer een discussie goed inzet wordt het resultaat beter zal zijn.
Een discussie over uitgangspunten is tevens een handig hulpmiddel om de kwestie inzichtelijk te maken.

1. Functies onderscheiden:

  • gemeente als verlener van producten en diensten
  • gemeente als democratisch instrument; publiekrechtelijke organisatie

2. Mate van deelneming in het democratische instrumenten

  • mate van participatie
    schaal: niets  ßà raadslid/fractie assistent
  • mate van betrokkenheid
    schaal: zuiver afnemers ßà co-makership
  • mate van belang
    schaal: eigen belang ßà algemeen belang

3. Ter overdenking

  • Grens van lokale gemeenschap valt samen met gemeente grens. Hoe  functioneren gemeenten met, van oudsher, een vijftal kernen? Is daar sprake van lokale gemeenschappen?

  • 95% van de taakvelden van een gemeenten zijn 'going concern'. Zo'n  5% is 'eigen beleid' veroorzaakt door hogere bestuursorganen. Een vraag kan zijn: hoe uniek wordt de overgebleven 5% lokaal ingevuld.

  • In hoeverre wijkt de besluitvorming qua resultaat/inhoud af van omliggende gemeenten bijvoorbeeld op het gebied van: ouderen, minimafonds, subsidies in het welzijnstraject. Zijn er significante beleidsafwijkingen te constateren bij een analyse.

  • Samenwerking van organisatie van gelijke grote en gelijk taakveld leidt tot meer van hetzelfde.  

  • Is er bij samenwerking een brainhausse te verwachten?

  • In welke mate zit het bestuurlijk apparaat en politiek apparaat te doubleren?

  • In welke mate zijn er hiaten te constateren in het bestuurlijk en politiek apparaat wegens gebrek aan capaciteit?

4. Feiten

  • Samenwerking is nimmer vrijblijvend; de toevoeging van 'niet vrijblijvend' is eigenlijk overbodig, het heeft namelijk de neiging van medebewind en wordt van een hoger bestuurlijk orgaan
  • Met samenwerking (WGR) creëer je een bestuurlijke laag en is minder transparant,democratische controleerbaar en bestuurbaar
  • Er zijn voldoende voorbeelden van geslaagde herindelingen als niet geslaagde herindelingen
  • Er zijn legio voorbeelden van kleine gemeenten met een grote afstand van burger richting overheid, politiek
  • Er zijn legio voorbeelden van grote gemeenten met een kleine afstand van de burger richting bestuur / politiek

5. Mythen

  • Grens gemeenschap valt samen met de bestuurlijke grens
  • Smal is beautiful / big is best
  • Omvang gemeente bepalend is voor betrokkenheid van de burger bij het openbaar bestuur; afstand burger bestuur


6. Uitgangspunt:

  • 90% van de gemeentelijke taken zelfstandig uitvoeren
  • toepassen van procesmanagement technieken om de taken bevoegdheden en verantwoordelijkheden goed in te passen in de organisatie en ter voorkoming van bureaucratie

  • vaststellen van protocollen mbt. het service niveau - o.a. toegankelijkheid (bereikbaarheid)
  • vaststellen van protocollen mbt participatie van burgers en maatschappelijk organisaties (actief en passieve vormen inspraak, opinieren)
  • Arbeidsdeling bevordert de productiviteit.

A.J. Haaksma
maart 2003
(! U.S.notatie)