Openbare Bibliotheek vernieuwing

Een tijdje geleden nam ik het boek '  Republiek van rivaliteiten, Nederland sinds 1813' van Piet de Rooy ter hand om mijn algemene kennis bij te wat bij te spijkeren.  In hoofdstuk I stuitte ik op een beschrijving waarmee een parallel te leggen is naar de huidige ontwikkelingen binnen de bibliotheek sector. Het gaat als volgt:

mist
'Macht was in de Nederlanden zoiets als in de deze streken veel voorkomende mist: onmiskenbaar aanwezig maar, maar nauwelijks tastbaar. Het was een uitgewogen systeem van 'republikeinse veelheid' (de verschillende autoriteiten, organen, met verschillende grootheden - AJH), van checks en balances, waarin op ieder niveau een grote hindermacht ontwikkeld kon worden en waarin eigenlijk alleen tot iets besloten kon worden na langdurige vergaderingen. Omdat dit leidde tot een sterke onderlinge afhankelijkheid, werd voortdurend de nadruk gelegd op de noodzaak om vrijwillig samen te werken voor 'het gemene goed'.

Deze archipel van eigenwijze verscheidenheden was aanvankelijk heel succesvol. In de loop van de achttiende eeuw kon de concurrentie strijd met de nieuwe monarchieën op het wereldtoneel echter niet langer worden volgehouden. ....  Dit groeiend verlies aan macht en invloed voor een goed deel overigens meer in relatieve dan in absolute zin, zagen de tijdgenoten als het resultaat van 'verval'. Maar pleidooien om dit verval te keren door over te gaan naar meer eenheid en centralisatie konden niet voldoende kracht ontwikkelen om ook maar daadwerkelijk iets te veranderen aan het corporatieve systeem.'
En toen kwamen de Fransen, en voeren een sterk centralistisch beleid en gezag in(A.JH)  

water
Om een analogie  te schetsen naar onze sector bleek na een inventarisatie de openbare bibliotheeksector en de betrokken overheidsorganen elk over zo'n 12 gremia te beschikken die betrokken zijn bij het bibliotheekvernieuwingsproces.
Daarnaast is te constateren dat verschillende 'autoriteiten' geen formele macht en directe invloed hebben. Zij meten zich een bepaalde autoriteit aan door (in)direct middelen  te verdelen. De partijen  willen wat maar niet beschikken over de sturingmogelijkheden want het primaat ligt lokaal.
De Rijksoverheid wil bestuurlijke slagvaardigheid, kwaliteit en schaalvergroting,  maar heeft geen directe invloed op de lokale overheid, paait de provincie met incidenteel geld en geeft ze een regiefunctie. De provincie doet hetzelfde richting de gemeenten en meet zich de rol aan om: gemeenten aansturen om te komen tot grote eenheden, een kenniscentrum en een provinciaal netwerk.
De gemeenten: accepteren met genoegen de Euro’s voor de herstructurering en gaan daarom met de lokale bibliotheek in conclaaf om te kijken wat mogelijk zijn. De bibliotheken verzanden in details en blijven halverwege het werkelijke proces hangen in nota’s
 Water meandert, een ongeleide waterstroom vindt haar eigenweg wel. Een waterstroom kan je beďnvloedenden: bij  bron, halverwege of aan het eindpunt. Het is maar net wat in ons geval de bibliotheeksector en samenleving wil met het water.

  kanaliseren
Dit alles overdenkende kom ik een andere aanpak van de herstructurering van het openbaar bibliotheekwerk. Voorgestelde vernieuwingen elementen terugbrengen naar:
 

• Doen wat je moet doen
Heroriëntatie op de bestaande merites van het Openbaar Bibliotheek werk op basis van brondocumenten als: Unesco Manifest, Grondwet:

• Analyse maken van de merites van het Openbaar Bibliotheek, op basis van brondocumenten werk en dit vertalen in taken.

Hiervoor gebruik je uitdrukkelijk geen herleide documenten voor en voer een fundamentele discussie. Benoemd dit tot 'wettelijke taken'.
• Isoleer de wettelijke taakgebieden in het huidige Openbaar Bibliotheekwerk, en benoem de overgebleven taken/ werkzaamheden totmarkttaken.

Effectiever en doelmatiger werken

• Het werk organiseren werken vanuit de bibliotheek processen.
  
• Toepassen procesmanagementvoor het totale bibliotheekwerk
• Splitsing front-office en back-office, servicebedrijf, facilitair bedrijf, innovatie centra, organisatie en omvang plaats laten vinden op basis van organisatorische en bedrijfseconomische redenen.
• Extra aandacht voor zelfmanagement van de individuele medewerker. Het is gebruikelijk dat dit element in veel organisaties wordt "vergeten".

Financiering
Ieder bestuursorgaan neemt zijn verantwoordelijkheid voor het bibliotheekwerk: inhoudelijk en financieel. Financiering van markttaken spreekt voor zich, dit kan worden gesubsidieerd door de verschillende bestuurslagen.  

• Nationaal: uitvoering van wettelijke taken
• Nationaal: accentsubsidie,
• Regionaal: accentsubsidie
• Lokaal : huisvesting
• Lokaal: accentsubsidie

  Wondermiddel
Het bovenstaande aanpak schept duidelijkheid  met het geen er gedaan moet worden en de financiering.
Bij deze benadering kan ieder overheidsorgaan een behoorlijke inbreng leveren . De rol van de provincie wordt teruggebracht, netwerken en tweedelijns organisatie dienen voort te komen vanuit de eerste lijn. Vergis je van het feit dat er momenteel gebouwt wordt op oude fundamenten. Maar belangrijker is dat het aanzet tot een fundamentele discussie over het Openbaar Bibliotheekwerk.

Verder
Dit moet allemaal niet te lang duren, we staan nog voor een grotere vernieuwingsslag dat alles te maken heeft met nu nog  termen als: bezieling, bevlogenheid, eruditie, en beroepseer.