Sportmedisch advies

vraag het de professional

ACHILLESPEESKLACHTEN


INLEIDING

Achillespeesklachten ontstaan meestal door overbelasting en meestal zeer geleidelijk. Opsporen en elimineren van de oorzaak in een vroeg stadium is de beste oplossing. Hoe verder het proces is gevorderd, des te resoluter en langduriger zal de behandeling moeten zijn. Dan zal ook de belasting verregaand moeten worden aangepast.

VOORGESCHIEDENIS
Er zal sprake zijn van herhaalde of erger wordende klachten van pijn in en rond de achillespees (tendinopathie), soms ook op de aanhechting aan het hielbeen (insertietendinopathie, zie figuur).
Pijn treedt op bij in beweging komen en wordt aanvankelijk minder in de warming-up. Specifiek is het optreden van ochtendstijfheid als teken van overbelasting op de vorige dag.
Eenzijdige klachten treden op na (herhaalde) enkelverzwikking, (tijdelijke) immobilisatie (gips of tape), andere eenzijdige afwijkingen, asymmetrie in bouw of functie (beenlengte, spierlengte).
Tweezijdige klachten treden op door trainingstechnische invloeden: abrupte stijging van de trainingsbelasting, abrupte verandering van trainingsmethoden en trainingsbodem, loop- en springoefeningen op te harde, te zachte of gladde ondergrond, te grote trainingsomvang, onvoldoende warming-up, onvoldoende compensatie (rekkingsoefeningen en krachttraining).
Sportmedische invloeden, die van belang zijn bij het ontstaan van achillespeesklachten zijn: instabiliteit van enkel en/voet door slappe banden of zwakke spieren, een kraakbenige uitwas achter op het hielbeen, overbelasting door training en wedstrijd, het negeren van beginnende klachten, of het optreden van plaatselijke ontstekingen.
Sporthygiënische invloeden zijn: afkoeling, inadequaat schoeisel (versleten, te hard, drukkende hielkap, gebogen leest bij platvoet)
Meestal zijn er bij fietsen en langlaufen geen of minder klachten.

ONDERZOEK
Er is bij acute overbelasting in meer of mindere mate sprake van zwelling langs de achillespees, eventueel met roodheid, lokaal verhoogde temperatuur, knobbeltjes, soms ook met kraken van het omgevende weefsel (para- of peritendovaginitis).
Specifiek is de drukpijn op 35 cm boven het hielbeen (met name de buitenzijde), dan wel op het hielbeen, waar de pees aanhecht.
Vaak is er enige verkorting van de kuitspieren.
Eventueel vindt men eenzijdig: instabiliteit van de enkel (actief of passief) met sterke kanteling naar binnen, een holvoet met verminderde rotatie van het onderbeen, verminderde rotatie van de heup, kanteling naar buiten bij klachten van de grote teen.
Eventueel vindt men tweezijdig: Beperkte beweeglijkheid van enkel en/of voetwortel; versterkte kanteling naar binnen of buiten (zowel bij platvoet als bij holvoet), dysbalans in de spierkracht van onderbeenspieren.
Aanvullende diagnostiek is mogelijk met echografie.

OPMERKINGEN
Interne oorzaken (zoals tandwortelontsteking, andere ontstekingen, bloedarmoede, suikerziekte, chronische nierbekkenontsteking, verhoogd cholesterolgehalte, alcoholmisbruik) kunnen een ontsteking van de achillespees uitlokken.

BEHANDELINGSADVIES
Gedoseerde rust, ijspakkingen gedurende 20 min. meerdere malen per dag (bij heftige ontstekingsverschijnselen en ook in de herstelfase na trainingsbelasting), onbelast oefenen.
Fysiotherapie (3 maal per week)
met name bij zwelling en licht kraken van het omgevende weefsel:
o.a. ijsmassage, 35 maal daags thuis gedurende 20 min.;
mobilisatie, ontlastend bandageren, tijdelijk hak verhogen (om de achillespees en kuitspier te ontspannen), schoenaanpassing.
Oefentherapie (3 maal per week en dagelijks thuis)
Rekkingsoefeningen voor de kuitspieren tot de pijngrens.
Spierversterkende oefeningen van voetboogspieren en kuitspieren, aanvankelijk onbelast, geleidelijk opvoeren tot kuitenwip (met de voorvoet op een traptrede staande intensief op en neer bewegen). Er kunnen eventueel ook excentrische oefeningen worden gedaan, maar toepassing daarvan vergt goede instructie en begeleiding.
Coördinatieoefeningen, algemeen (op een been staan op vlakke grond en wiebelplank) en sportspecifiek vormen de derde stap in het herstel, voordat sportspecifieke belasting kan worden hervat.

TRAININGSADVIEZEN
Staken of reduceren van de training tot onder de pijngrens, alternatieve training door zwemmen, fietsen (midvoetbelasting) en roeien, alsmede lokale krachttraining (kuitenwip, calf raises).
Geleidelijke hervatting van de looptraining na uitgebreide warming-up, verbetering looptechniek, lopen op zachte ondergrond.
Uitlokkende momenten vermijden: loopschoenen in plaats van spikes, geen heuveltraining, geen sprint of snelheidstraining, geen sprongvormen.
Het (blijvend) effect van schokabsorberende inlegzolen is twijfelachtig, als niet de stabiliteit en sturing van de sportschoen is gewaarborgd.

Belangrijk
Als maat voor het herstel kan men de tijdsduur en de ernst van de ochtendstijfheid aanhouden. Zowel ochtend als startstijfheid moeten geleidelijk minder ernstig worden en verminderen in tijdsduur. Het is dus zinvol dit op papier bij te houden.

.