Interview met Bob Bowman



'In tegenstelling tot wat onze achtereenvolgende presidenten beweren, worden we niet gehaat omdat we overal ter wereld de democratie, de vrijheid en de mensenrechten bevorderen, maar juist omdat we anderen de democratie, de vrijheid en de mensenrechten ontzeggen, zeker in de derde wereld. Al geruime tijd probeer ik te laten zien dat de huidige strijd tegen het terrorisme uiteindelijk contraproductief zal zijn. Alle maatregelen die nu worden getroffen zijn korte termijn oplossingen, bijvoorbeeld deuren die een cockpit hermetisch moeten afsluiten, betere controle aan de grenzen enzovoorts om ons te beschermen tegen de terroristen die we al gecreŽerd hebben. Dat is natuurlijk nuttig maar geen oplossing voor het lange termijn probleem, te weten: onze buitenlandse politiek die alleen maar nog meer terrorisme uitlokt. De enige juiste aanpak is het beleid van onze regering fundamenteel te veranderen zodat we niet miljarden mensen de wanhoop en dus het terrorisme indrijven.

Het geld dat momenteel wordt uitgegeven aan zogenaamde defensie is geld dat gebruikt wordt om de financiŽle belangen van multinationals te beschermen en te vergroten. Het is een offensieve en verwerpelijke politiek die niets te maken heeft met veiligheid of bescherming van het Amerikaanse volk. Het heeft niets te maken met defensie. Het is net als met een massavernietigingswapen als de kernbom, die niets met de bescherming van de burgerbevolking heeft te maken. Toen ik bij de luchtmacht diende, geloofde ik nog in de doctrine van de afschrikking. Ik geloofde dat de dreiging van kernwapens hielp bij het bewaren van de vrede. Maar sinds de val van het communisme bestaat een dergelijk excuus niet meer. Er is geen enkel excuus om grote aantallen kernwapens in gereedheid te houden. Ze zijn militair gezien waardeloos. Men kan er geen haalbaar militair doel mee bereiken. Men kan een kernoorlog net zo min winnen als men van een aardbeving kan winnen. Bovendien staan we niet langer tegenover een andere supermacht met kernwapens. Er is geen enkele noodzaak om te dreigen met wederzijds verzekerde vernietiging. Uit directe ervaring weet ik dat de rest allemaal propaganda is, het zoeken naar een vijand.

Al voor ik naar Vietnam vertrok had ik een vaag vermoeden dat er iets niet klopte, maar ik was jong en had niet de ervaring of de wijsheid die ik later kreeg en dus nam ik aan dat er ergens boven mij iemand was die iets wist wat ik niet wist waardoor ons militair optreden gerechtvaardigd werd. Later, toen ik toegang kreeg tot documenten, die topgeheim waren en tot degenen wier namen zelfs geheim zijn, kwam ik erachter dat er niets was. Alles leek krankzinnig omdat het domweg krankzinnig was. We hadden daar niet moeten zijn, de oorlog was verkeerd. De pers kwam uiteindelijk tot de slotsom dat de oorlog niet te winnen was en we onze verliezen moesten nemen en we zo snel mogelijk moesten wegwezen, maar de media zijn nooit eerlijk genoeg geweest om te zeggen: deze oorlog was fout, we vochten tegen de mensen die daar leefden, we hadden daar helemaal niet moeten zijn. En dat gebrek aan eerlijkheid komt door het feit dat de Amerikaanse massamedia niet echt vrij zijn. Ze zijn allemaal in handen van een klein groepje multinationals, dezelfde concerns die profiteren van alle oorlogen. Hun belang is de macht over het systeem te behouden, macht over het politieke proces, en dat doen ze door het publiek te manipuleren. Over bepaalde zaken wordt door de pers niet gesproken. Een illustrerend voorbeeld is de grote discussie ten tijde van Reagens presidentschap -in de jaren tachtig- over de levensvatbaarheid van het zogenaamde Star Wars programma. Breed uitgemeten in de Amerikaanse massamedia, waarbij wetenschappers uitgebreid geciteerd werden of het al dan niet haalbaar was. Iedereen kwam aan het woord, elk argument kreeg de volle aandacht, behalve dan ťťn. Toen ik als voormalig directeur van het Star Wars programma onder Carter schreef dat ook al zou men kunnen bewijzen dat een ruimteschild effectief werkt, het toch niet gebouwd moest worden omdat het de kans op een kernoorlog vergroot, weigerden de kranten dit af te drukken. Zodra ik schreef dat de discussie over de technische haalbaarheid van een verdedigingsscherm irrelevant is, omdat Star Wars niks te maken heeft met verdediging, maar alles met de absolute militaire superioriteit in de ruimte door de inzet van nieuwe aanvalswapens, drukten ze mijn artikel niet af. En ook de grote netwerken lieten me dan niet aan het woord. Er is een mate van zelfcensuur in de media waar men gewoonweg niet doorheen komt. Weliswaar had ik onder de presidenten Ford en Carter de leiding over alle toen nog geheime Star Wars programma's, maar desalniettemin werd mijn kritiek niet gepubliceerd. Mijn visie was onaanvaardbaar. Dat geldt ook voor 11 september. Op dit moment is het wel acceptabel om te zeggen dat de FBI en de CIA hun werk niet goed deden en men kan openlijk speculeren over de vraag waarom we 11 september niet hebben voorkomen. Maar wat in Amerika zeker niet door de beugel kan, is om in de media te stellen dat de FBI en de CIA wel degelijk hun werk hebben gedaan, dat ze wisten dat de aanslagen van 11 september eraan zaten te komen, dat onze regering het opzettelijk liet gebeuren. Dat drukken ze niet af. Ik denk dat de betrokken autoriteiten wisten dat die aanslagen zouden plaatsvinden. De 'nieuwe Pearl Harbour,' die volgens hen zelf nodig was om door te kunnen gaan met hun plannen om Irak en Afghanistan aan te vallen en de militaire macht te grijpen in het Midden-Oosten. De inlichtingendiensten van elf verschillende landen hebben onze regering vooraf gewaarschuwd. Een FBI agent meldde aan het FBI hoofdkwartier dat de zogeheten twintigste kaper Zacarias Moussaoui van plan was een vliegtuig te kapen om het in een van de torens van het World Trade Center te vliegen. Tot in de details had hij informatie verstrekt, er werd niets mee gedaan. Even opmerkelijk is het volgende. Toen op 25 oktober 1999 het vliegtuig van de bekende golfspeler Paine Stewart boven South Dakato radiocontact verloor, vlogen er binnen zestien minuten gevechtsvliegtuigen vleugel aan vleugel met dat toestel. Maar toen er op 11 september 2001 vier vliegtuigen bijna tegelijkertijd waren gekaapt, werd bijna anderhalf uur lang niets ondernomen. Standaardprocedure is dat als een vliegtuig radiocontact verliest of van zijn voorgenomen koers afwijkt, er dan onmiddellijk jachtvliegtuigen de lucht ingaan om te kijken wat er aan de hand is. Dat schrijft de wet voor, daar is geen presidentiele goedkeuring voor nodig. Waarom gebeurde dat wel boven een geÔsoleerde staat als South Dakato in het Westen, en niet boven het centrum van de macht aan de Oostkust, terwijl toch al die tijd de vier gekaapte vliegtuigen op het federale radar gevolgd werden en er genoeg jachtvliegtuigen in de omgeving klaarstaan? Het lijkt alsof er een bevel was dat het toepassen van die standaardprocedure tegenhield. Als de regels waren uitgevoerd dan zou het World Trade Centrum er nog staan en zouden die duizenden dode Amerikanen nog leven.

Omdat de grote concerns beide politieke partijen in de Verenigde Staten in hun macht hebben, ondermijnen ze het democratisch proces in ons land. Dat is al een lange tijd zo, het maakt daarbij niet uit of de president een Democraat of een Republikein is. Het enige wat anders is onder George W. Bush is dat de arrogantie van de macht een nieuw hoogtepunt heeft bereikt zodat dat het beleid voor iemand die nadenkt en zijn ogen openhoudt overduidelijk zichtbaar is. Zijn voorgangers probeerden het nog te verbergen. Maar dat is dan ook het enige wezenlijke verschil. Wat we momenteel zien is op vele manieren een voortzetting van de politiek die gevoerd werd toen dit land nog in de kinderschoenen stond. Om dit te begrijpen moeten we allereerst niet vergeten dat de manier waarop dit land is opgebouwd een significante stap vooruit leek ten opzichte van de cultuur waar het uit voortkwam. De Britse adel zette in 1215 een belangrijke stap vooruit met de Magna Carta, die het almachtige koningschap aan banden legde en de adellijke heren aan de macht liet deelnemen. Maar dat gold alleen voor hen, het gewone volk bleef ook met de Magna Carta machteloos. Welnu, toen de Verenigde Staten werd gesticht werd het gezien als de wedergeboorte van de vrijheid. Nu niet alleen voor de adel, maar ook voor het gewone volk, dat wil zeggen: zolang het mannen waren en blank en vermogend. Vrouwen, zwarten en indianen bleven rechteloos en dat gold ook voor alle arme blanken. Sindsdien zijn we een stap vooruit gegaan. We hebben nu wel een bepaalde mate van vrijheid en gelijkheid voor vrouwen, indianen en zwarten. De enige groep die nog gelijkheid moet bereiken is die van de bezitlozen: de mensen zonder vermogen, de arbeidende klasse. Degenen die aandelen in bedrijven bezitten strijken de voordelen op, degenen die zwoegen op de werkvloer niet. Dat is de grote ongelijkheid in dit land, een onrecht dat de grote ondernemingen in stand proberen te houden, vanwege de eisen die het kapitalisme aan hen stelt: het maken van maximale winst ten koste van al het andere. Zo is nu een volstrekt scheef gegroeide situatie ontstaan. De verhouding in salaris tussen een directeur en een arbeider was vroeger 20 tegen 1, nu is dat opgelopen tot meer dan 600 tegen 1. Er gaapt een enorm gat tussen wat de mensen in Amerika betaald krijgen en wat ze eigenlijk zouden moeten krijgen. En dat komt door de ethiek van het bedrijfsleven, die bepaalt dat wat men werknemers betaalt, kosten zijn en die zijn natuurlijk slecht, en wat men aan aandeelhouders geeft winst is en dat is vanzelfsprekend goed. Zolang dit zo is verdwijnt steeds meer macht in steeds minder handen, waardoor ons systeem, inclusief de strijdkrachten en de buitenlandse politiek door een hele kleine elite bestuurd wordt. Die elite bepaalt waar en wanneer oorlogen worden gevoerd. En van de belastingbetaler wordt verwacht dat hij de rekening betaalt. Ik ben van mening dat als de multinationals, de roofbaronnen, erop staan met geweld de bevolking van de derde wereld te onderwerpen, om hun grondstoffen te kunnen stelen, ze dan toch op zijn minst de kosten daarvoor zelf zouden moeten betalen. Laten ze de geroofde rijkdommen gebruiken om hun eigen huurmoordenaars te bekostigen. Waarom moet de Amerikaanse belastingbetaler zijn zonen en dochters als kanonnenvoer voor die concerns leveren om vervolgens ook nog eens de rekening te moeten betalen? Dat is verkeerd en het directe resultaat van de totale overheersing van onze samenleving door de grote concerns.

Geweld en hebzucht zijn diep in onze samenleving ingebouwd, zijn zo verweven met het dagelijks leven dat niemand ervan opkijkt dat het er al bij peuters wordt ingeprent door televisie en computerspelletjes. Ik bedoel de omvang en het niveau van geweld in computerspelletjes en films is gewoon absurd. En dan het beroep dat op de begeerte wordt gedaan, de hebzucht die via reclame wordt opgewekt, ook dat is verbijsterend. De reclameboodschappen zijn de meest onderhoudende stukjes televisie; ze zijn heel goed gemaakt, ze zijn vaak grappig en effectief. En als de reclamemakers de mensen ervan kunnen overtuigen dat ze geen goed seksleven kunnen hebben als ze niet hun merk deodorant opdoen of in hun automerk rijden, kunnen ze ook presidenten en beleid en oorlogen aan de mensen verkopen. En dat doen ze ook, en dat hebben ze ook in het verleden gedaan! Alles is erop gericht om van burgers consumenten te maken, om ze te manipuleren voor allerlei commerciŽle of politieke doeleinden. Men tracht zoveel mogelijk mensen te mobiliseren om een gewelddadig beleid te steunen, terwijl het militair industrieel complex, met vooraan de wapenfabrikanten, het meest daarvan profiteert. Ik heb het over de concerns die uit de trog van het Pentagon meeslurpen, die met miljarden aan belastinggeld gesubsidieerd worden en die vervolgens hun winsten doorsluizen naar hun schatrijke aandeelhouders. Zij en niet de gewone Amerikanen bepalen het beleid en hebben de macht in onze democratie in handen. Het industriŽle deel van dat complex was altijd al het machtigst, de militairen waren slechts als het ware het gereedschap waarmee het industriŽle deel zijn wil kon opleggen. Ik heb zelf aan beide kanten gewerkt, heb van nabij gezien hoe het werkte en daardoor weet ik ook dat er de afgelopen jaren een verandering heeft plaatsgevonden. De wapenfabrikanten zijn een partnerschap aangegaan met de oliebedrijven en de grote agro-industrie. Zodoende is er nu sprake van ťťn gigantisch complex van roofbaronnen, die overal ter wereld de lakens uitdelen, daarbij gesteund door onze politici en militairen. Al in 1961 waarschuwde president Eisenhower in zijn afscheidsrede voor de groeiende macht van het militair industrieel complex. Maar wat we nu zien gaat nog veel verder. Er is sprake van een nagenoeg onbeperkte macht van een rijke elite over de staat en dus ook over de strijdkrachten. Een kleine elite, die haar politiek zowel in binnenland als buitenland desnoods met geweld kan opleggen en daarbij ook gebruik maakt van internationale instellingen als de Wereld Handels Organisatie die de mogelijkheid bezit om wetten van individuele staten teniet te doen door ze gewoonweg in strijd met de vrijhandel te verklaren. We hebben nu een nieuwe wereldorde waarin de macht niet in handen is van de Verenigde Naties, maar in handen van een aantal mega concerns die op dit moment machtiger zijn dan welke natie dan ook. Duidelijk is dat de overheid niet meer de behoeften van de mensen dient, maar de handelsbelangen, de grote financiŽle belangen.

De eerste Golfoorlog leek hoofdzakelijk te zijn bedoeld als excuus om na de val van de Berlijnse muur en het ineenstorten van de Sovjet Unie door te gaan met het spenderen van veel geld aan defensie. Iedereen verwachtte een zogeheten vredesdividend, een forse bezuiniging op bewapening, maar dat gebeurde niet. In een rapport van het Witte Huis over onze militaire toekomst was destijds meteen de centrale vraag: wat te doen nu de Sovjet Unie wegviel als boeman om de Amerikaanse bevolking mee bang te maken. En daaraan gekoppeld de vraag wie de nieuwe vijand moest worden om zo ons defensiebudget te verantwoorden. Toen al, maanden voordat Saddam Koeweit binnenviel, werd bepaald dat hij de nieuwe vijand moest zijn. Wanneer je kijkt naar hoe de Amerikaanse regering destijds manoeuvreerde dan is er maar een conclusie mogelijk: de Amerikaanse regering heeft Saddam Hoessein in de val laten lopen. Washington heeft de invasie van Koeweit als het ware uitgelokt om de eerste Golfoorlog te rechtvaardigen. Die oorlog heeft veel gedaan voor de regering Bush, het rekende af met onder andere het imago van slappe sukkels en met het Vietnam syndroom. Maar de grootste winst was dat de enorme militaire uitgaven weer gelegitimeerd werden en daarmee werden de financiŽle belangen van de grote concerns opnieuw veilig gesteld. Ze hadden weer een bad guy en hij heette Saddam. Die oorlog tegen Irak was gerepeteerd, nog voordat het Irakese leger Koeweit binnenviel. Het was allemaal van tevoren bekokstoofd en werd met leugens gerechtvaardigd. Net als de tweede Golfoorlog. Het gaat om het beschermen van onze economische belangen, om het handhaven van het Amerikaanse rijk. Dat overzeese imperium van ons is enigszins anders georganiseerd dan vroegere imperia. We gebruiken niet dezelfde formuleringen, we hebben geen kolonies in juridische zin. Maar in de praktijk kan men ze net zo goed zo noemen, het is een moderne vorm van kolonialisme. Dat we in de allereerste plaats een imperium zijn en geen ware democratie zien we ook aan de Patriot Act en het knoeien met onze verkiezingen en de overheersing van de twee grootste politieke partijen zodat de mensen niet echt iets te kiezen hebben. Het zijn allemaal de onvermijdelijke consequenties van wat in de negentiende eeuw officieel 'Manifest Destiny' heette, het geloof dat de Verenigde Staten recht had op het territorium van anderen, aangezien de blanke protestantse kolonisten een beschavingsmissie te vervullen hadden. Een ideologie dus die neerkwam op de rotsvaste overtuiging dat wij de nieuwe heersers van de wereld moesten worden, domweg omdat dit onze manifeste bestemming was. Het ware probleem daarbij is niet dat we overgeleverd zijn aan een groepje kwaadwillende mensen, maar dat het systeem niet deugt. Het is gebaseerd op roofbouw, op begeerte, op uitbuiting. Ons systeem functioneert zo dat mensen met macht geen andere keus lijken te hebben dan het toepassen van geweld om nog meer rijkdom te vergaren.'

terug