Omstreeks 1145 werd op initiatief van de bischop van Utrecht halverwege Donderen en Peize te Bunne een burcht met een bierbrouwerij en een kapel gebouwd. Het geheel werd omringd door een brede gracht.
In 1272 werd de burcht aan de Duitse Orde geschonken, een geestelijke ridderorde, die zich inzette voor het houden van kruistochten naar het Heilige Land en voor het bekeren van de heidenen in Pruisen en Lijfland. De ridders waren vaak afwezig, waardoor de burcht - ook wel de "11e Kommanderij van het Duitsche Huis van de Heilige Maria" genoemd - in verval raakte. In 1560 lieten de edelen de burcht wegens aanzienlijke schulden zelfs onbeheerd achter. Daarna werd de Kommanderij het "Huis te Bunne" genoemd.
In de 18e eeuw werd het een boerenwoning. In 1750 was Jan Wolters, de schulte van Vries, eigenaar van het huis, "een olde getimmerde beneden en opkamer, keuken, agterhuis en hoyvakken". In 1780 kocht Abel Jans (nr 76 in de kwartierstaat Hartlief) het Huis te Bunne. Daarna was het eigendom van diens zoon Hendrik Abels Ebels. Het huis is 154 jaar in het bezit van de familie gebleven; in 1934 werd het verkocht aan de familie Hofstee.
Over het huis bestaan diverse mondelinge overleveringen. Zo zou zich onder de gedempte gracht nog steeds een "loden schip" bevinden, dat in de middeleeuwen als windwijzer op de burcht moet hebben gestaan. Op 28 april 1646 zou in het Huis te Bunne een zekere Hendrick Huysinge uit Bonnen bij Gieten zijn beroofd en vermoord. Zijn bloed was tegen de muur gespat en wilde niet verdwijnen, zelfs als men een nieuwe laag kalk aanbracht. Daarom durfde later niemand meer in deze spookkamer te slapen.
Omstreeks 1832 heeft de archivaris van Drenthe, J.S. Magnin, het Huis te Bunne bezichtigd. Daarbij heeft hij Hendrik Abels Ebels (nr 38) ontmoet. Magnin schrijft later dat de eigenaar, een man van bijna 80 jaar oud, hem pas na lang aandringen toestond een paar akten slechts voor een ogenblik in te zien. "De man was tot het vertonen van oudere of meer stukken niet te bewegen, uit vrees voor nadeel of, zoals hij zeide, omdat er misschien iets achter stak".
In 1846 schreef Magnin over het huis: " zijnde veranderd in eene bouwmanswoning, welke, voor korten tijd nog, vooral van binnen, vele merktekenen droeg van iets anders dan een gewoon boerenhuis te zijn geweest. In ééne der kamers vond men nog twee schilderijen in olijverf, waarvan de ééne, zijnde een schoorsteenstuk, de opstanding van den Heiland, en het andere een landschap ten onderwerp had. Een derde schilderstuk, mede in olijverf en op hout, op eene kelderkamer geplaatst en aldaar in den wand vastgemaakt, verbeeldde eene Jonkvrouw, welke zich van hare wereldlijke kleederen en sieraden ontdoet en dezelve voor het geestelijke gewaad verwisselt. De glasramen waren bijna alle zeer oud en de ruiten in lood gevat en versierd met adellijke wapens, waarvan enige nog ongeschonden waren. In de loop dezes jaars (1846) is het huis opnieuw geheel vertimmerd en heeft daardoor alle versierselen van vroegeren tijd, alle voorwerpen welke deszelfs vorige bestemming herinnerden, verloren. Voor ruim vijftig jaren werden er twee verdiepingen van het gebouw afgebroken. Ook lag er toen nog over de gracht, welke het huis en den daarbij behoord hebbende tuin (thans in een stuk hooiland veranderd) omringt, een sterke brug van twee gebindten, welke ten zelfden tijde is vernietigd geworden, terwijl de gracht, voor den ingang van het huis, bijna geheel is gedemt. Vooraane in eene laan van eikenboomen, welke tot de huisplaats leidde, heeft zich eene zware poort bevonden, welke alsmede in het laatst der vorige eeuw is gesloopt".
Bron: W.T. Vleer - Rond terpen en brinken. Uit de historie van Westerkwartier en Noordenveld
Het Huis te Bunne wordt uitvoerig beschreven in "Huizen van Stand - J. Bos e.a." op blz 456 t/m 469.
Een fragment hieruit:
"(De schulte van Vries) Harm Jans Wolters overleed in het begin van 1781. Zijn weduwe, Anna Christina Ketel, liet daarna alle bezittingen te Bunne openbaar verkopen. De boerenbehuizing zoals hiervoor beschreven, werd gekocht door Abel Jans. Hij en zijn broer Jan Jans waren, in navolging van hun vader Jan Ebels, reeds pachters van de familie Wolters op een andere eveneens te Bunne gelegen boerderij. Om de aankoop te kunnen financieren verkochten de beide broers enkele onroerende goederen te Norg.
Abel Jans overleed in begin 1797. De eerste jaren daarna bleef zijn weduwe nog als hoofdbewoonster op de boerderij te Bunne wonen. Abel Jans en Hindrikje Timens, die in 1752 te Vries in het huwelijk waren getreden, kregen in de periode 1753 - 1766 zes kinderen; drie zonen, van wie er één op jonge leeftijd overleed, en drie dochters. In 1807 waren de twee zonen, Jan en Hendrik Abels (na 1811: Ebels), hoofdbewoners van de boerderij. In 1832 waren zij beiden nog steeds daar woonachtig. De oudste van hen, Jan Ebels, was toen hoofdbewoner van het ouderlijk huis. Deze overleed ongehuwd te Vries op 28 december 1835. Hendrik Ebels was reeds op 27 maart 1832 te Bunne overleden. Vervolgens werd diens zoon Abel Ebels, die in 1833 te Vries was gehuwd met Grietien Niemeyer, eigenaar van de boerderij.
In hun tijd herinnerden nog verschillende kentekenen aan de vroegere bestemming van de boerderij. Zo bevond zich in het woongedeelte een tweetal pre-reformatorische schilderijen: boven de schouw een schilderstuk voorstellende de opstanding van Christus, terwijl aan één der wanden van de kelderkamer een schilderstuk was bevestigd, voorstellende een jonkvrouw die zich van haar wereldlijke kleding en sieraden ontdeed en deze voor het geestelijk gewaad verwisselde. Bovendien was toen nog een aantal ongeschonden glas-in-lood ramen met wapenafbeelding aanwezig. De tachtigjarige Jan Ebels wist zich in 1834 te herinneren dat omstreeks 1795 twee verdiepingen van de boerderij waren afgebroken, terwijl in dezelfde tijd de zware houten brug die voor de ingang van de boerderij over de gracht lag, werd verwijderd. Ter plaatse werd de gracht toen gedempt. Aan het begin van de laan naar de boerderij stond een stenen poort, die eveneens werd afgebroken. Door een grondige verbouwing in 1846 verdwenen alle tot dan nog bewaard gebleven historische overblijfselen."
Abel Jans, overleden te Bunne op 6 februari 1800 (of begin 1797?), zoon van Jan Ebels.
Hij is getrouwd te Vries op 11 juni 1752 met Hendrikje Tymes, overleden te Bunne (?) op 6 april 1806, dochter van Tyme Arents Odding en Grietje Hendricks.
Uit dit huwelijk:
1 Jan, geboren te Bunne, gedoopt te Vries op 28 maart 1753, overleden op 28 december 1835.
2 Geesje, geboren te Bunne, gedoopt te Vries op 12 december 1756, overleden na 27 mei 1835. Zij is getrouwd te Vries op 24 mei 1781 met Geert Does, geboren te Winde, gedoopt te Vries op 14 januari 1759, overleden na 27 mei 1835, zoon van Doede (=Douwe) Geerts en Geertje Jans.
3 Timen, geboren te Bunne, gedoopt te Vries op 13 mei 1759.
4 Hendrik, geboren te Bunne, gedoopt te Vries op 16 november 1760, overleden te Bunne op 27 maart 1832. Hij is getrouwd te Vries op 19 mei 1799 met Berentien Jans Struik, geboren te Winde, gedoopt te Vries op 19 december 1779, overleden te Bunne op 31 december 1811, dochter van Jan Jans Struik en Jantien Willems.
5 Annegje, geboren te Bunne, gedoopt te Vries op 4 november 1763.
6 Timen, geboren te Bunne, gedoopt te Vries op 13 juli 1766, overleden voor 1807.
Hendrik Abels Ebels, geboren te Bunne, gedoopt te Vries op 16 november 1760, overleden te Bunne op 27 maart 1832, zoon van Abel Jans en Hendrikje Tymes.
Hij is getrouwd te Vries op 19 mei 1799 met Berentien Jans Struik, geboren te Winde, gedoopt te Vries op 19 december 1779, overleden te Bunne op 31 december 1811, dochter van Jan Jans Struik en Jantien Willems.
Uit dit huwelijk:
1 Abel, geboren te Winde op 13 maart 1800, gedoopt te Vries in maart 1800, overleden te Bunne op 25 mei 1880. Hij trouwde in 1833 te Vries met Grietien Niemeyer.
2 Jantien, geboren te Winde op 28 februari 1802, gedoopt te Vries op 7 maart 1802, overleden op 6 april 1886.
3 Hendrikje, geboren te Bunne, gedoopt te Vries op 24 mei 1806, overleden te Donderen op 24 december 1848. Zij is getrouwd te Vries op 24 april 1834 met Willem Hendriks Baving, geboren te Donderen, gedoopt te Vries op 6 januari 1805, overleden in het jaar 1867, zoon van Hendrik Willems Baving en Roelfien Roelofs.
4 Marchien, geboren te Bunne, gedoopt te Vries op 11 december 1808.
TERUG NAAR DE KWARTIERSTAAT HARTLIEF
TERUG NAAR DE GENEALOGIE-PAGINA