Op deze pagina:
|
||
|
Op deze pagina: |
||
|
Hygiène Algemeen | |
|
Plagen in de volière | |
|
Ziekte Preventie en Medicatie | |
|
Artikelen | |
| Een heleboel ziekten kunnen we voorkomen als we aandacht schenken aan hygiëne en voldoende zorg besteden aan onze vogels. Het begint al met het ontwerp van de volière. Wanneer de volière niet goed is ontworpen en geconstrueerd, ontstaan er vroeg of laat problemen. Ziekten zullen zich dan vrij snel in de volière manifesteren en ook kunnen er allerlei andere plagen ontstaan. Omdat doorgaans de volière klein van afmeting is, is de infectiedruk veel groter dan in de vrije natuur. Als de volière zodanig is geconstrueerd dat ze niet goed is te reinigen en te desinfecteren, dan zullen vroeg of laat micro-organismen (bacteriën, parasieten) een dramatische effect hebben op het vogelbestand. Een goede hygiène is van essentieel belang bij het kweken van Europese cultuurvogels Er zijn een paar vuistregels, die wanneer ze worden nageleefd, al een heleboel problemen kunnen voorkomen. In de eerste plaats moeten we er voor zorgen dat we voorkomen dat er in de volière plaatsen ontstaan die vochtig blijven. Vochtige plekken zijn namelijk een bron van infectie. Daarom moeten we de volière altijd beschermen tegen de regen. Als je het natuurlijk wilt houden kan het plaatsen van struiken aan de buitenkant van de volière kan al een heleboel schelen. Het aanbrengen van policarbonaat (persplex) platen op die plaatsen waar de wind vandaan komt is ook heel effectief. Een volière MOET een dak hebben en dit dak dient waterdicht en goed afwaterend te zijn. Het materiaal op de bodem van de volière moet ook gemakkelijk drogen. Houtsnippers zijn bijvoorbeeld veel beter dan zand of grond. Wanneer we vogels houden die erg gevoelig zijn voor ziekten (bijvoorbeeld goudvinken) dan kan de bodem beter worden bedekt met een speciale vloerkorrel, die sterk absorberend is. De voederplank moet altijd zeer schoon worden gehouden. Indien hout wordt gebruikt, moet dit zijn voorzien van een goede lak- of beitslaag. Beter is het om niet absorberend materiaal te gebruiken bijvoorbeeld Trespa. Zaadbakjes en drinkflesjes heb ik dubbel en gebruik elke dag schone. De gebruikte gaan in de afwasautomaat. Eenmaal per week worden de kweeboxen gereinigd. Onder de zitstokken waar het meeste vuil zich heeft verzameld, vewijder ik de bovenlaag. Dit doe ik ook onder de voederschaaltjes. Ik gebruik een stofzuiger om de vloerkorrels of de beukensnippers te verwijderen. Dit gaat snel en grondig en de vogels hebben hier geen last van. Reinigen van de wanden de roestvrijstalen schaalhouders, doe ik met een normale zeepoplossing. Voor desinfecteren gebruik ik halamid tabletten volgens de voorgeschreven dosering. Alle zitstokken heb ik dubbel zodat ik snel een zitstok kan vervangen door schone. De zitstokken die ik verwijder reinig en desinfecteer ik en bewaar ze op een droge plaats. Wanneer de zitstokken zijn gedesinfecteerd met halamid, dan moet wel met schoon water worden nagespoeld om irritatie aan de ogen te voorkomen. Het grit en de maagkiezel wordt wekelijks vervangen. Indien deze werkwijze wordt nageleefd, worden infectie ziektes voor een groot deel voorkomen Het voorkomen van afval Ik hanteer een strikt voerplan. Het doel is om juist zoveel voer te verstrekken als de vogels op een dag kunnen eten. Als je op deze manier voert, moet dit natuurlijk wel met een maatbakje of schepje worden gedaan. Uit de vrije hand voeren is dan niet nauwkeurig genoeg. Deze methode garandeert dat de vogels een gebalanceerd menu krijgen. Bovendien wordt hierdoor de hoeveelheid zaadafval verkleind, waardoor de volière schoner blijft. Het is wel zo dat deze methode geschikter is voor de kweekvolière, waar maar een koppel is in gehuisvest, dan in een gemengde volière. Het gevaar is daar dat de meest dominante vogels de "lekkere" zaden er uit pikken voordat ze andere vogels op de voederplank toelaten.
Ratten muizen, insecten kunnen een hoop ziekten overbrengen. Knaagdieren verstoren de vogels ook wanneer ze in rust zijn. Menige vogelkweker is nesten verspeeld doordat muizen ‘s nachts de volière onveilig maakten en over de zitstokken en nesten liepen. Een paar jaar geleden had ik ontzettend veel oorwurmen in de volière. Op zichzelf hoeft dat niet een probleem te zijn, maar in dit geval huisden ze ook in de nesten met jonge vogels. De pop werd mateloos geïrriteerd door deze inwoning en begon verwoed te pikken om ze te verwijderen. Het resultaat was dat een hoop vogels beschadigingen hadden aan de nagels, die nooit meer goed aangroeiden. Er zijn een aantal zaken van groot belang om plagen in de volière te voorkomen. Ik heb de belangrijkste op een rijtje gezet.
Voorkomen dat vogels elkaar aansteken. Vogels die tekenen van ziekten
vertonen moeten onmiddellijk uit de volière worden verwijderd.
Het is belangrijk om een ziekenkooitje bij de hand te hebben voor het
geval dat een vogel tijdelijk geïsoleerd en behandeld moet worden.
Voor de meeste zieke vogels is het goed ze tijdelijk warmer te zetten
bij ongeveer 30 °C. Dit verhoogt de kans op overleven. De meeste vogelhouders
hebben niet de kennis om een ziekte goed te kunnen diagnosticeren. Zeker
wanneer er meerdere vogels zijn met dezelfde verschijnselen, is het aan
te bevelen een dierenarts te raadplegen. Zelf dokteren is alleen maar
acceptabel wanneer er geen enkele twijfel bestaat over de aard van de
ziekte. In alle andere gevallen dient een dokter te worden geraadpleegd.
Bij het onderwerp het voorkomen van ziekten heb
ik een tabel opgenomen met de meest voorkomende ziekten en hun behandeling.
Dit is uitsluitend bedoeld voor informatie.
|
| Ziekte Preventie en medicatie |
 |
| De kweker kan er zelf een heleboel aan doen om ziekten bij vogels te voorkomen. In de hoofdstukken Volière ontwerp and hygiène zijn de belangrijkste preventieve maatregelen al uitvoerig behandeld. Maar zelfs als we de vogels onder optimale omstandigheden hebben gehuisvest en de verzorging is uitstekend, dan toch kunnen ziekten de kop opsteken. Soms kan een ziekte een hele populatie in de volière aantasten. Het is daarom noodzkelijk om de vogels dagelijks te observeren. Elke verandering in gedrag, ontlasting of verenpak kan een indicatie voor een ziekte zijn. Wanneer dit wordt bemerkt aarzel dan niet en zet de vogel apart om overdracht van de ziekte naar andere vogels te voorkomen en om de vogel in een rustige omgeving te laten herstellen. Een zgn. ziekenkooitje moet elke vogelhouder bij de hand hebben. Door een verwarming in of boven het kooitje moet de vogel bij een temperatuur van ongeveer 30 °C worden gezet. De bodem van het kooitje moet elke dag worden ververst. Ik gebruik hiervoor een stukje krant dat gemakkelijk verwijderd kan worden. Dit dagelijks verversen is nodig om een eventuele infectie cyclus te doorbreken. De vogel moet absoluut blijven eten en drinken. Soms is het noodzakelijk wat zachtvoer aan te bieden als de vogel niet meer goed in staat is om het zaad te pellen. Begin nooit zomaar met het vertrekken van medicijnen als de diagnose niet onomstotelijk vaststaat. Vogelhouders mogen veel ervaring hebben, maar zijn geen dokters. Raadpleeg daarom een in vogels gespecialiseerde dierenarts. Het zomaar vertrekken van medicijnen zal de vogel alleen maar verzwakken en de kansen op herstel minimaal maken. Raadpleeg zeker een dierenarts wannneer meerdere vogels door de ziekte zijn aangetast. Controleer regelmatig de conditie van de vogel. Gaat het bergafwaarts en de vogel lijdt, wees dan moedig en maak er een eind aan door het breken van de nek De meeste mensen hebben niet de juiste achtergrond om een vogel te diagnosticeren. De onderstaande tabel is daarom alleen bedoeld als een leidraad en NIET in plaats van professioneel medisch advies en diagnose. De informatie is voor een groot deel uit de literatuur. In de meeste gevallen heb ik zelf geen practische ervaring met de hieronder beschreven vogelziekten. Vaak geeft alleen mestonderzoek
uitsluitsel over de ziekte. Om de mest op te vangen wordt 's avonds een
stukje aluminumfolie in het ziekenkooitje onder de zitstokken aangebracht.
's morgens wordt dit verwijderd. Mest kan het beste vers worden onderzocht.
In ieder geval verdient het aanbeveling om het monster in de koelkast
te bewaren. Mest wordt meestal door een dierenarts onderzocht. Er zijn
ook niet-dierennartsen die een betrouwbare diagnose aan de hand van het
mestonderzoek kunnen stellen. Jan de Weert is geen dierenarts maar
een professionele analist, die tegen een geringe vergoeding de mest kan
onderzoeken. Zijn telefoonnummer is. 0164-685977 Er zijn veel dierenartsen in Nederland en ze weten alles over poezen, honden, konijnen en cavia's. Slechts een enkeling heeft ook werkelijk verstand van vogels. In negen van de tien gevallen wordt door artsen, die niet in vogels zijn gespecialiseerd een breedspectrum antibioticum voorgeschreven en gelukkig, vaak helpt het nog ook. Tenminste als de ziekte een infectie is die veroorzaakt wordt door bacterien. Wanneer de oorzaak iets anders is bij voorbeeld parasieten, schimmels, gebrekziekten of vergiftiging, dan helpt een antibioticum niet. Sterker nog door het antibioticum zal de vogel verder achteruitgaan en verslechtert de algemene conditie. Ga dus alleen te rade bij een dierenarts die verstand heeft van vogels, de juiste diagnose kan stellen en meteen de goede medicatie kan voorschrijven. Hedwig van der Horst is als dierenarts verbonden aan de Nederlandse Papegaaien Opvang (NOP). Ook heeft zij een grote kennis op het gebied van Europese cultuurvogels. De praktijk is gevestigd in Veldhoven op het terrein van de NOP. Als dit een te grote afstand is, kan zij eventueel ook doorverwijzen naar een andere in vogels gespecialiseerde arts. Hedwig van der Horst |
| MOGELIJKE |
SYMPTOMEN |
| Escherichia coli infectie | Deze ziekte kan optreden bij vogels van 1-8 dagen oud. Het nest voelt nat aan een de veren van de pop zien er zweterig uit. Het nest kan ook vies ruiken. In de meeste gevallen sterven de jonge vogels. Oudere vogels kunnen met een breed spectrum antibioticum bv. tetracycline worden behandeld. |
| Atoxoplasmose (zie ook onder) | Atoxoplasmose is een ware plaag voor vogels in gevangenschap. Geinfecteerde vogels sterven snel. Onderzoek laat een een vergote lever met een onnatuurlijke blauw/paarse kleur zien. Genezing is in de regel niet mogelijk, maar een preventieve medicatie is mogelijk met name vlak voor en tijdens het broedseizoen. |
| Coccidiose (zie ook onder) | Hoofdzakelijk jonge vogels zijn hiervan het slachtoffer. Ze stoppen met (voldoende) eten, de uitwerpselen zijn vloeibaar en de darmen zijn rood en gezwollen. Coccidiose is minder "dodelijk" dan atoxoplasmose en kan worden behandeld Finicoc, Baycocx or Esb3 kan worden gebruikt ter behandeling maar ook preventief . |
| Megabacterien | De infectieziekte die ten onrechte "Megabacterien" wordt genoemd wordt in feite veroorzaakt door een schimmel (Macrorhabdus ornithogaster). Toen de ontlasting van zieke vogels werd onderzocht onder microscoop zag men langgerekte organismen. Omdat ze hierdoor enigszins leken op staafvormige bacterien, maar veel groter waren werden ze Megabacterien genoemd. Wanneer een vogel hiervan last heeft is de ontlasting waterig dun met hierin vaak een bruine rulle substantie. De schimmels die dit veroorzaken vermeerderen zich in de darm. Of een vogel last heeft van Megabacterien kan alleen door microsopisch onderzoek worden vastgesteld. Behandeling kan het best geschieden door een middel uit de humane geneeskunde. Goede resultaten worden bereikt door "Fungizone" een suspensie met als werkzame stof Amfotericine B (100mg/ml), dat gedurende 14 dagen in een concentratie van 0.6 ml/liter wordt toegediend. Een toenemend aantal kwekers geeft preventief enkele dagen per week appelazijn (1 eetlepel/liter) ca 10-15 ml in het drinkwater. Bij de NOP wordt ook het drinkwater aangezuurd hier met citroenzuur. De resultaten hiermee zijn zeer positief. Een andere indicatie voor het besmet zijn met Megabacterien is de aanwezigheid van onverteerde zaden in de ontlasting. Ook wordt vaak de spiermaag naar achteren gedrukt waardoor die als een soort "eitje" in de buik te voelen is. Dit komt omdat de kliermaag ontstoken en dus vergroot is, waardoor de spiermaag naar achteren wordt gedrukt. |
| Kanarie pokken | De naam suggereert dat alleen kanaries hiervan te leiden hebben. Niets is minder waar. Ook onze Europese cultuurvogels zijn hiervoor gevoelig. Pokken komt in twee vormen voor de uitwendige vorm en de inwendige vorm. Bij de uitwendige vorm verschijnen er wratachtig aandoeningen rond de snavel, ogen of oponbevederde huid. Bij de inwendige vorm zitten de aandoeningen in de keel, luchtpijp en longen. De vogel zit duidelijk naar adem te snakken. Het virus komt via de huid naar binnen. Muggen zijn de overbrengers. Er is geen behandeling mogelijk. De meeste vogels komen aan hun eind. Kanaries en vinkachtigen moeten preventief worden geent om de ziekte te voorkomen. Dit is de enige oplossing. Een vogelhouder die te maken heeft gehad met kanarie pokken laat het wel uit zijn/haar hoofd om niet jaarlijks te enten. Vaccinatie gebeurt in juni/juli.. |
| Trichomoniasis | Trichomonas is een infectie aan de luchtwegen. De vogel heeft moeilijkheden met ademen en er kan slijm te zien zijn bij de snavel.. Als de vogel met de kop schud, zie je druppels in het rond vliegen. Behandeling met Tricho plus (Oropharma) |
| Campylobacter infectie | Campylobacter is een bacterie die verantwoordelijk is voor een groot aantal voedselvergiftigingsincidenten bij de mens. Een campylobacter infectie kan echter ook bij vogels voorkomen. De gelige uitwerpselen van de vogels tonen onverteerde zaden. De ziekte kan worden behandeld met erythromycin (5%), dat via het water wordt gedoseerd. Het medicijn heeft wel een afwijkende smaak. Men moet er zich van vergewissen dat de vogels blijven drinken. Baytril is ook een goed preparaat |
| Dermatomycose | Dermatomycose is een infectie die door de pathogene schimmel Trichophyton of microsporum wordt veroorzaakt. De symptomen zijn de aanwezigheid van een wit poeder op de veren. Later kunnen de veren zelfs uitvallen. Uitwendig behandeling van de aangetaste plaatsen kan met Nizoral of Dactarin geschieden. Nizoral kan langdurig wordeb gebruikt zonder bijverschijnselen. De besmetting kan ook over worden gedragen op de mens. Voorzichtigheid en strikte hygiène is daarom essentieel. Andere middelen die goed helpen zijn imaverol (werkzame stof enilconazol) uitwendig en trisporal (intraconazol) inwendig |
| Aspergillose | Aspergillus is een schimmel die we rangschikken onder de opportunistische pathogenen. Vogels worden alleen aangetast als de condities voor groei en besmetting voor de schimmel ideaal zijn. Als vogels in een vochtige omgeving worden gehouden met weinig ventilatie dan zullen de schimmelsporen worden geinhalleerd en ontkiemen in de luchtpijp. De vogels kunnen dan heel moeilijk ademhalen. Onderzoek laat witte vlekjes op het membraam zien. Uitwendige behandeling met Itraconazol of Nizoral. Aspergillose onstaat ook vaak als een gevolg van vitamine A gebrek |
| Veder mijten | Deze parasieten voeden zichzelf met het keratine en veroorzaken veeruitval en een slordig verenpak. Behandeling met Finion of Bird spray (vermijd contact met de neus ingang en de ogen. Vedermijt kan ook worden behandeld met anti-luchtpijpmijt van Bogena. (1 maal per 10 dagen op de kale huid en dit 3 tot 4 maal herhalen). Ook Oramaec (1 dag via het drinkwater 1 keer per 10 dagen en dit 3-4 maal herhalen.) |
| Ectoparasieten (bloed mijten) | Deze parasieten ( Dermanyssus avium) houden zich schuil op donkere plaatsenen vallen aan in de nacht. Deze invasies kunnen massaal zijn. Jonge vogels in het nest kunnen ten onder gaan door bloedarmoede. Om bloedmijten te voorkomen moet bij de buw van de volière of kooi kieren en naden worden vermeden. Houtconstructies kunnen het best worden afgekit met een siliconen kit. Witte verf is beter dan donkere verf. Nest kastjes moeten niet stijf tegen de wand worden ophangen maar op afstand worden gehouden met bv. een paar spijkertjes. Als er bloedmijten "op het hok" zijn dan kan men dit herkennen aan onrustige vogels, die de hele dag door in het verenpak zitten te pikken en te krabben. Plaatsen waar parasieten zich ophouden moeten worden behandeld met een spray. Onder de sisal nestmandjes breng ik altijd een fijn laagje Finion poeder aan. Dit is een natuurlijk insecticide. Er zijn tegenwoordig ook mengsels van gedroogde kruiden te koop die hetzelfde effect zouden hebben. Ik heb hier tot dusver geen positieve ervaringen mee. |
| Atoxoplasmose |
| Ataoxoplasmose is de meest
voorkomende ziekte onder kanaries en vinken. Atoxoplasmose wordt door een
parasiet veroorzaakt. Deze parasiet is healaas moeilijk geheel uit te roeien.
De besmetting vindt al plaats wanneer de jongen nog in het nest verblijven.
De meeste slachtoffers vallen dan ook onder jonge vogels tussen de twee
en zes maanden oud. De algemene syptomen zijn niet actieve vogels die niet
of nauwelijks voedsel tot zich nemen. Wanneer we de veertjes op de buik
opblazen dan zien we een vergrote lever, die blauw/purper is gekleurd. Binnen
een paar dagen zal de vogel sterven. Atoxoplasmose is zeer besmettelijk.
Als er in de volière vogels besmet zijn, dan zullen de anderen snel
volgen. Als de parasiet de populatie heeft gekoloniseerd, dan is volledige
uitroeiing ontzettend moeilijk. Oudere vogels kunnen op deze manier de drager
van de parasiet zijn zonder dat ze zelf de symptomen van de ziekte vertonen.
De meeste houders van Europese cultuurvogels verstrekken preventieve medicatie
gedurende het hele broedseizoen. In algemene zin ben ik tegen het verstrekken
van preventieve medicatie. De vogels worden hiervan volledig afhankelijk.
Ook is het nog maar de vraag of de parasiet zich uiteindelijk niet aan het
medicijn zal aanpassen. Geheel zonder dergelijk middelen zal het in de regel
niet lukken met de kweek. Zelf ben ik door scahde en schande wijs geworden.
Ik geef nu in de aanloop tot het broedseizoen (half maart) drie dagen EsB3
(0.5 gram/l) Twee dagen een vitamine preparaat bv WM-Forte. Dan weer drie
dagen EsB3. De actieve stof in EsB3 is Sulfaclozine-Na-Monohydrate. Wanneer
de jonge vogels uitvliegen geef ik weer EsB3, op de hierboven beschreven
manier en herhaal dit totdat het laatste nest is uitgevlogen en de vogels
in de rui gaan. Deze behandeling is voor mij zeer succesvol gebleken. Er
sterven nu nog nauwelijks jonge vogels. |
| Coccidiose |
| Ook Coccidiose wordt door een parasiet veroorzaakt. De symptomen lijken veel op die van Atoxoplasmose. De uitwerpselen van de vogels zijn heel dun en in ernstige gevallen zit er ook bloed in. Een acute infectie leidt tot en snelle dood. Wanneer de ziekte cronisch verloopt, dan kan het nog een paar weken duren. Ook voor coccidiose kan (moet?) er preventief worden gekuurd. Ook hier gebruik ik EsB3 op de manier zoals hierboven is beschreven. |
Diernklinieken die in vogels zijn gespecialiseerd
