Samenvatting
De centrale vraag in deze scriptie luidt: 'In welke mate is sturing van de organisatie op basis van performance management door scholen beschreven in het verplichte - vrij vorm te geven – schoolplan?’
In scholen wordt de laatste jaren de aandacht voor het leerproces steeds meer gecombineerd met de aandacht voor de prestaties en kwaliteit, niet alleen die van de leerlingen, maar ook de prestaties en kwaliteit van de school. Die aandacht kan worden vertaald in sturing op basis van performance management en rechtvaardigt een onderzoek waarin wordt nagegaan of dit gebeurt bij de beschrijving van de beleidsvoornemens in het schoolplan, vanuit de gedachte dat aan daadwerkelijke toepassing de beschrijving van de besturing op basis van performance management voorafgaat.
Performance management is een manier van besturen van organisaties, waarbij het gebruik van een samenhangende set indicatoren uiteindelijk de essentie vormt. Vanuit de strategie kunnen die indicatoren afgeleid worden. Daarbij is het gebruik van een model eigenlijk onontbeerlijk. In deze scriptie worden drie modellen beschreven, het INK model, de balanced scorecard en de organisatiecockpit, die theoretisch alledrie bruikbaar zijn in het voortgezet onderwijs.
Die theoretische geschiktheid maakt nog niet dat het gebruik van performance management al is ingeburgerd in het voortgezet onderwijs. Om na te gaan in hoeverre performance management een ingang heeft gevonden in het voortgezet onderwijs, zijn de schoolplannen van 16 scholen geanalyseerd en vergeleken op kenmerken van performance management.
De veronderstelling is dat sturing op basis van performance management als eerste in de (school)plannen vorm krijgen. Bij dat uitgangspunt sluit de keuze voor bureauonderzoek aan. Dat betekent ook dat het onderzoek geen uitspraak doet over de implementatiegraad van de plannen.
Hoewel de term performance management in onderwijsbladen en literatuur nauwelijks wordt genoemd, was de verwachting bij de start van het onderzoek toch tenminste kenmerken van sturing op basis van performance management en het (voorgenomen) gebruik van modellen aan te treffen in de schoolplannen. Daarbij was de verwachting dat er verschillen zijn tussen de beleidsplannen van verschillende scholen en dat analyse van de plannen inzicht kan geven in de manier waarop scholen vorm willen geven aan de sturing van de organisatie. Dit geeft indirect ook een beeld van de professionalisering van het besturen van scholen.
Uit de vergelijking van de analyse kwam naar voren dat scholen sterk verschillen in de mate waarin kenmerken van performance management zijn verwoord in het schoolplan. De doelstelling en missie zijn vaak duidelijk weergegeven, met name als het gaat om het onderwijsbeleid. Bij de nadere SMART invulling van doelen beginnen de schoolplannen al sterk uiteen te lopen wat betreft de sturing op basis van performance management. Dat geldt ook voor het gebruik van indicatoren, een van de meest onderscheidende kenmerken van performance management. Het gebruik van een samenhangende set indicatoren werd in geen enkel schoolplan teruggevonden. Het gebruik van een evaluatiecyclus krijgt in veel schoolplannen in ieder geval op papier vorm. Geen enkele van de onderzochte scholen paste één van de in de theorie genoemde instrumenten (volledig) toe als besturingsmodel.
Aanvullend is gekeken naar de invulling van het vrij vorm te geven schoolplan. Daarbij lijken er op hoofdlijnen in eerste instantie veel overeenkomsten, maar de uitwerkingen verschillen sterk.
Concluderend kan worden vastgesteld dat scholen sterk verschillen in de mate waarin ze kenmerken van performance management hebben opgenomen in hun schoolplan. Met name doelstellingen en doorvertalingen naar de praktijk zijn duidelijk beschreven, maar lang niet altijd SMART geformuleerd. Het gebruik van indicatoren blijft sterk achter bij wat theoretisch wenselijk is bij sturing op basis van performance management. Vanuit de eisen die gesteld worden aan het schoolplan is het geschikt voor het beschrijven van de sturing op basis van performance management.
Terug naar boven
Home