WETENSWAARDIGHEDEN
VAN DE KOP VAN SCHOUWEN
Travalje in Haamstede
Travaljes kwamen op veel plaatsen in Zeeland voor en waren een belangrijk hulpmiddel voor een hoefsmid om een paard veilig en makkelijk te beslaan.
Ze werden ook wel ‘travaljes’ genoemd en stonden op enkele plaatsen, zoals in Haamstede, in een dubbele uitvoering en meestal van hout gemaakt met enkele ijzeren onderdelen.
Het woord ‘travalje’ is een verbastering van ‘travaille’ van het Franse werkwoord ‘travailler’ = arbeiden. Lees verder...
meer
info...........
Kaart
foto: Jacques Krekelaar
Kasteel Crayenstein
in Burgh
Het kasteel stamde vermoedelijk uit het midden van de vijftiende eeuw en is waarschijnlijk de oudste van Zeeland geweest.
Wanneer het kasteel precies gebouwd is, weet men niet. In 1890 werd het kasteel afgebroken. Aan de oostzijde is nog de brug over de binnengracht en een gedeelte van buitengracht te zien.
Een stukje geschiedenis :
Op 24 en 25 februari 1788 vinden in het westen van Schouwen uitgebreide plunderingen plaats..
...Op 24 febr. 1788, vertrok die menigte vanuit Haamstede, de oranjevlag voorop en telkens schreeuwend: "Oranje boven, de patriotten na den donder". Voorop reden Tromp, Vis en de Fouw te paard terwijl de rest te voet volgde. In Renesse werden zeven huizen volledig geplunderd ,waaronder het huis van de patriotse ambachtsheer Van der Zijpe. Dan ging het naar Noordwijk waar zes huizen het moesten ontgelden, en in Serooskerken waren het er acht. Vervolgens trok men naar Burg waar het slot Crayenstein van de weduwe van Nicolaas Jan van Hoorn geplunderd werd....
Bron: " Plunderingen op het platte land van Schouwen Duivenland 1788 " meer info.... Kaart
De Filippenburg
in Haamstede
..Vroeger stond langs de weg van Haamstede naar Burgh een klein kasteel, dat de naam Filippenburg droeg. (voor de streekbewoners "Flisburg")
Het gebouw bestond slechts uit een ronde toren omringd door een gracht.
Wanneer het werd gesticht is niet bekend, al zou de vorm ervan wel eens op een vroege tijd kunnen wijzen.
In de "Zelandia Illustrata" staat vermeld dat het kasteeltje waarschijnlijk werd gebouwd op last van een jongere zoon uit het geslacht Haamstede.
Omstreeks 1760 werd het kasteeltje afgebroken. Met de afkomende puin werd de gracht gedempt.
Langs de weg naar Burgh tussen de Brouwerij en de uiterste bebouwing van Haamstede staat een muur van grote rode moppen, waarachter het kasteeltje Filippenburg
moet hebben gestaan.....
Bron: Middeleeuwse Kastelen in Zeeland/J.P.vandenBroecke meer info......... Kaart
De Plompe toren van Koudekerke
De toren (de aangrenzende kerk is in 1583 afgebroken) is het laatste restant van het dorp Koudekerke, dat eind 16de eeuw aan het water van de Oosterschelde moest worden prijsgegeven.
De idyllische bebouwing aan de voet van de toren van voor de 2e wereldoorlog werd in 1943 op last van de bezetter met grond gelijk gemaakt.. De toren is gerestaureerd en is nu een informatiecentrum van de streek.
De toren biedt een weids uitzicht over het omringende natuurgebied, waar veel watervogels te zien zijn.
Een stukje
geschiedenis.......In de uitgave "Schouwens
Westhoek zoals het was", verhaalt
W.P.de Vrieze over het feit dat in de
vorige eeuw, de in de nabijheid van de Plompe Toren wonende landbouwer J. den Glopper, bij het gemeentebestuur een verzoek tot afbraak
van de toren indiende. De Glopper had last van de in
de toren nestelende kauwen en vond afbraak daarom wel een gerechtvaardigde
oplossing voor zijn probleem. Zijn verzoek werd gelukkig afgewezen
!.
meer info......
Kaart
foto...
Het kasteel van Haamstede
De thans nog bestaande donjon of woontoren is nog altijd goed te onderscheiden.
Jacob van den Eynde maakt in 1608 door middel van twee aangebouwde torens en een poortgebouw van de oude donjon een bewoonbaar kasteel.
In 1963
volgt een restauratie. Gereed in 1973. In 1981 wordt Natuurmonumenten
eigenaresse. (met dank aan
de Nederlandse Kastelen Stichting)
meer
info......... Kaart 
foto:Jacques
Krekelaar
Ned. Herv. kerk van Haamstede
Gothische kruiskerk(Oostzijde)
foto:Jacques
Krekelaar
De laat- gothische kruiskerk, met een pseudo- basikaal schip, is gebouwd in 1506.
Het koor aan de oostzijde is omstreeks 1605 (na brand) gesloopt.
Onderdelen ervan werden gebruikt bij de herbouw van het slot Haamstede in vrijwel de zelfde tijd en aanvulling van het talud van de huidige Noordstraat.
Nog zijn aan de oostzijde van het dwarsschip de vensterdagkanten van het koor te herkennen in de steunberen.
n de zuidwestelijke hoek van de kerk bevind
zich een Romaanse doopvont, die in
bron: Schouwens Westhoek, zoals het was...(Cor Pols ea ) meer info.......
Onze Lieve Vrouwe op Zee
Middeleeuwse bedevaartkapel in de Verklikkerduinen Een stukje geschiedenis.....
.....Op 1 april veroverden de watergeuzen De Briel en die hele maand werden er roofovervallen gepleegd op Flakkee, Duiveland en Schouwen. Kerken werden geplunderd en dorpen gebrandschat.
Op 17 april 1572 moest de bedevaartkapel 'Onze Lieve Vrouwe op Zee' er aan geloven.
Wij hebben daarvan een verslag van Bruynink van Wijngaerden, rentmeester van Zeeland beoosten de Schelde.
Hij schrijft dat de 'piraten' met een boot geland waren bij de duinen en de kapel 'die zeer eentelick staet' hadden berooft. In Haamstede werd dit vernomen en de klok geluid. Met een menigte werden de geuzen achtervolgd. Hun boot was droog komen te liggen, maar ze vonden nog een ander scheepje en zijn 'metten roof gesalveert' en de geplunderde kapel bleef verwoest achter.
De kapel is na 1572 vermoedelijk snel een bouwval geworden, waar de bevolking stenen -voor hergebruik- weghaalde.
Wanneer eeuwen later in 1833, er fundamenten 'omtrent te midden in het duin' bloot gestoven zijn, blijkt dat de stenen opbouw er niet meer is.
De stenen moeten dus weggehaald vóór het zand over de resten waaide.
In 1907 zijn de fundamenten opnieuw gezien ''achter de eerste heuvelrij van zee af in een door de wind gevormde kuil'.
Architect Joh. Hoogenboom uit Renesse deed toen enige opmetingen :
De inwendige breedte van het
gebouw was
Deze locatie is een belangrijk richtpunt bij reconstructies. (Inmiddels is ter plekke t.g.v. het 25 jarig bestaan van de gelijknamige parochie in Haamstede een bronzen plaat aangebracht)
Gelet op het bovenstaande is het niet onmogelijk dat bij een eventuele toekomstige opgraving onder de resten van de stenen kapel nog resten van een houten voorganger worden gevonden...
bron: "De kop van
Schouwen onder het zand":/ 2007Frans Beekman p/a
uitgeverij Matrijs;
Oude Veldnamen deel lII - Westelijk Schouwen/Ver.
Stad en Lande van Schouwen Duiveland-1989.
De Tempelput in Haamstede.
Een langwerpige poel, gelegen links aan het einde van de Moolweg.
Vroeger gelegen aan de voet van een hoge - maar in de laatste 100 jaar afgegraven- Paasheuvel.('Paesen'il') .
Volgens de overlevering zou Willibrordes hier tegen het einde van de 7e eeuw hebben gepredikt. In de veldboeken van 1667 is nog sprake van een tempelruïne op deze plaats.
Er is ook sprake van het bestaan van een Romeins tempeltje gewijd aan de godin Ariane op deze plaats.
In het begin van de vorige eeuw spraken oude inwoonsters van Haamstede nog van een "Laantje van Ariane" ter plekke.
Tot in de 20e eeuw vonden hier de activiteiten van Palmpasen en het Paasfeest plaats.
Strâopaarden dronken volgens overlevering altijd uit het gewijde water de Tempelput, toen de oude Straô- route van Burgh naar Haamstede via Moolweg en Slotlaan liep.
De tempelput
aan
de Moolweg
bron: Burgh-Haamstede
in vroeger tijden/W.P.de Vrieze.
kaart.....
.
meer info..
Perenverkoop in
Burgh
Al meer dan 150 jaar worden de peren van de bomen op de Ring van Burgh door een veilingmeester bij opbod verkocht.
Dit gebeurt traditiegetrouw op de 3de zaterdag in september.
De perenbomen zijn het visitekaartje van het dorp.
De perenverkoop is een oude traditie, ontstaan door geldgebrek van de gemeente.
Tegenwoordig
worden de peren geveild voor een goed doel.
foto:Jacques Krekelaar
Op onze< Agenda> vindt U de juiste datum !!!!
Kaart
Straô-rieën Burgh-Haamstede
Een jaarlijks terugkerend(traditioneel 7 weken voor Pasen) folklorisch dorpsfeest met versierde paarden.
De straôvieringen komen alleen in de Westhoek van Schouwen voor. Ze dateren uit de middeleeuwen.
Jonge boeren en knechts reden met hun paard de zee in om de voeten van deze dieren te wassen.
Na deze rituele wassing reed men terug naar het dorp om verschillen malen rond het dorp te rijden.
Het Schouwse "Straô-feest was een "Lente-voorfeest" dat men vierde als de dagen gingen lengen.
Ook geloofde men in de reinigende en genezende kracht van het zeewater voor de voeten van de paarden.
Oudere boeren weten dit nog heel goed, want als de voeten van de paarden onder schurft zaten of jeukerig waren kon
zeewater helpen, door ze elke dag met vers zeewater af te spoelen.
bron: Badkoerier Schouwen-Duiveland,3e jaargang 2007
Op onze< Agenda> vindt U de juiste datum !!!!
foto:Jacques Krekelaar
Huize" 't Oude Anker " in Haamstede,
Sluispad 2. Dit karakteristieke woonhuis dateert uit 1617.
Volgens overlevering zou het in de Middeleeuwen sluiswachterswoning zijn geweest.
In 1916 werd bij restauratie de trapgevel aangebracht en de ingang en vensters weer op de oorspronkelijke plaats .
Voor de restauratie werd het huis bewoond door 2 landarbeidersgezinnen.
Dit monument is particulier bezit en regelmatig tijdens
Monumentendag te bezichtigen.
foto:Jacques Krekelaar kaart.....
bron: Schouwens
Westhoek, zoals het was...(Cor Pols ea )
Ned.Herv.kerk van Burgh
foto:Jacques Krekelaar
Op de fundamenten van een ingestorte, aan de Heilige Maagd gewijde kerk, werd van 1671 - 1674, de huidige kerk van Burgh gebouwd, als eerste protestants kerkgebouw in Zeeland.
In die tijd was Pieter de Huybert, raadspensionaris van Zeeland, eigenaar van het slot Crayenstein en dus ambachtsheer van Burgh.
Op 24 september 1924 werd de Ned. Hervormde kerk door brand verwoest.
Het kerkdak ging in vlammen op. Ook kwamen de torenspits en de luidklok omlaag. Preekstoel, orgel en marmeren grafmonumenten werden vernield door de vlammen.
Het orgel was in 1794 gebouwd door de Friese orgelmaker Albertus van Gruisen uit Leeuwarden.
Op 5 januari 1945 kwamen de torenspits en luidklok opnieuw naar beneden. Nu door het toedoen van een Engelse bommenwerper.
Door de bom werden ook helaas het orgel en het gehele meubilair
vernield. In 1948 werd de kerk in de huidige staat hersteld.
bron: Schouwens
Westhoek,J.F.J.v.d.Berge/1970
Burghse Dag
foto:Jacques Krekelaar
Op
onze< Agenda> vindt U de juiste datum !!!!
De v.m. Brouwerij in Haamstede "De Witte Gekroonde Leeuw"
foto:Jacques Krekelaar
Hier woonden eeuwen lang leden van het bierbrouwers-landbouwers-geslacht Bolle, onder meer Cornelis Bolle,schout van 1713 tot 1753.
Een paar eeuwen lang is hier bier gebrouwen (1675 tot 1830)
.Het bier werd in 2 ketels bereid met een totale inhoud
bron: Haamstede in oude
ansichten(Cor Pols ea )
kaart....
Oude trapgevel
'Zwarten Hoek" in Burgh
Ring 12.
foto :Jacques Krekelaar