OOGMERKEN VAN DE WEBSITE


De website  athosvrienden.info (daterend van 2005) kan worden beschouwd als de Nederlandse tegenhanger van de websites Athosfriends en Athosfreunde maar is ook informatief in religieus en godsdienstig  opzicht. Die orthodoxie hoort er gewoon bij en daarmee wordt ook het pad geëffend van  de nieuwbakken  Athos-pelgrim. Elseviers Magazine van 9/10/2010 legt uit dat het idee van een religieuze marktplaats nog zo gek niet is en enkele jonge priesters doen daar op andere sites aan mee. Het Secretariaat van deze website is politiek en kerkelijk afstandelijk en onthoudt zich verder ook van commercie.

Op Athos blijkt ons koninkrijk in het algemeen prettig in het gehoor te liggen: vooral toe te schrijven aan de serieuze  voorbereiding van de meeste van onze pelgrims die in het algemeen afwijkingen in godsdienst, traditie, codes en regels ten volle respecteren. Om een voorbeeld te noemen : in op zijn minst drie kloosters is het niet toegestaan dat niet-orthodoxe pelgrims tegelijkertijd de maaltijd gebruiken tezamen met de monniken. Zij die hierop niet zijn voorbereid kijken daar vreemd van op, vooral wanneer niemand hen verteld heeft dat op Athos de eetzaal deel uitmaakt van de Kerk. Ook voor dit soort weetjes kan een website zijn nut hebben. Keer op keer krijgen wij te horen dat de website uiterst informatief is en  nog niet kan worden gemist.

In geval op de site  een persoonlijk tintje om de hoek komt kijken of wanneer het heilige huisjes voor insiders betreft is dit kenbaar gemaakt door gebruik van een kleine letter. Daarin komen tussen de regels door onder andere de paus, de Joden, Europees rekenende Grieken, ex-premier Balkenende , Geert Mak, Mladic en Deense cartoonschrijvers allemaal even aan de beurt. 

 Globale inhoudelijke samenstelling

De website begint met een schetsmatige historische inleiding plus actualiteiten en enige uitleg over de ter plekke dominerende godsdienst  : de Griekse orthodoxie. Literatuur met boekbesprekingen is merendeel samengevat opgenomen onder"meer lezen". Natuurlijk ontbreekt ook de contactparagraaf niet (onderverdeeld in Reacties van lezers, Links, Agenda en Secretariaat).Verder onder de gele streep nog enkele bijlagen die niet helemaal in het betoog passen. Een Engelstalige samenvatting en een summiere landkaart sluiten de rij.

De aloude christelijke mystiek speelt nog steeds op Athos een hoofdrol, niet te verwarren met de gnostiek. Duidelijkheidshalve is daarom met die gnostiek apart afgerekend en daarbij tevens blijk gegeven van respect voor de grote psycholoog Jung.

Uit curiositeit blijven tenslotte  ook nog enkele oudere concepten en reisnotities op de pagina Archief bewaard : zij maakten destijds deel uit van mijn Athos- dagboek. Nu is daar nog bijgekomen het Griekse financieel debacle : op deze site reeds zomer 2005 voorspeld ( subparagraaf Europees appendix )  Pas na uiteenlopende Europese en IJslandse avonturen rijpt nu eindelijk in de financiële wereld het besef dat toezicht  zonder controle en sancties weinig voorstelt.

Opvallend is het grote aantal weblogs over Athos onder allerlei trefwoorden, die vaak van goede kwaliteit zijn : vooral ook reisverhalen met bijbehorend fotomateriaal en video's. Met name sinds de totstandkoming van een grote ringweg op Athos is de Heilige Berg Athos echter niet meer wat deze ooit was. Dat is een drama en vreet  velen aan de ziel. Landschappelijk bezien overtreffen bepaalde delen van Italie (bijvoorbeeld Toscane en de Ligurische kust) in schoonheid verre die van Halkidiki inclusief Athos.Veel pelgrimage-verhalen worden aangedikt en vaak zit er nogal wat parafrasering en/of overschrijfwerk tussen.

Gaat de pelgrim nu op pad met een orthodoxe of met een liberale visie op het christelijk evangelie ? In een lezenswaardig boekje heeft de Amerikaanse hoogleraar Marcus Borg bijbehorende wegwijzers voorzien van lichtgevende verf (Het hart van het christendom, Modern geloof en de traditie, Kok 2010) Hij beschrijft de kern die zijns inziens overblijft. Recente Nederlandse geschriften van Erik Borgman, Manenschijn, Hendrikse,Offringa, Mechteld Jansen, Antoine Bodar enz. verbleken hierbij. Hierbij sluit ik niet uit dat voornoemde Borg bij zijn paradigma's gespiekt heeft in het oeuvre van de Zwitserse priester Hans Küng, waarover straks meer.

Bodar bundelt  periodiek zijn preken en columns, neemt daarbij geen risico en blijft helemaal bij zijn kerkelijke les. Dit in tegenstelling tot voornoemde Küng (81) aan wie het Vaticaan zelfs het kerkelijk hoogleraarschap heeft ontnomen. Küng bepleit bijvoorbeeld afschaffing van het celibaat en heeft bovendien in een openbare brief suggesties aangedragen voor een beter functionerend pausschap. Buiten kijf acht ik dat Küng's meest recente boek " Wat ik geloof" een goede voorbereiding vormt voor hen die tot nu toe tamelijk blanco tegen godsdienst aankeken. Mocht Küng vroeg of laat heengaan dan zal het ook in het Vaticaan natuurlijk loftuitingen regenen. Bij leven moet hij echter zwaar tegen de stroom oproeien maar houdt hij zich niettemin willens en wetens buiten elke kongsi.

Motivatie van pelgrims

De meeste Athos-pelgrims  zijn de jongste niet meer. Zi j zijn inmiddels de tweede helft  of het laatste kwart van hun levensweg ingeslagen. Mochten gebed en/of meditatie hen ook op Athos geen effekt opleveren dan kan het niettemin de moeite waard zijn enkele dagen afstand te nemen van eigen ontwikkelingspatroon  en te proberen in  eigen biografie alsnog hier en daar wat bij te spijkeren of te repareren. Vanuit deze gezichtshoek genieten daarom speciaal op deze website onze belangstelling biografieën  met een (al dan niet aanvullend) pelgrimage-hoofdstuk. Om met Karl Jaspers te spreken : Existenz-Erhellung op het resterend levenspad. Zie ook de paragraaf meer lezen

Ordening in twee rijstebrijbergen

De belangstelling voor Athos wereldwijd valt voor het grote publiek met name toe te schrijven aan kerkelijke kunst, nog overgebleven stille natuur alsook ambiance met gelijkgestemden. Daarbij kunnen ook andere alternatieven in beeld komen zoals de Santiagoroute of in wintertijd het nog steeds ongehavende orthodoxe Sinaï-klooster. In eigen land kennen we het Pieterpad en misschien heeft iedereen wel zo zijn persoonlijke bedevaartplaatsen. Op Athos kan het te doen zijn om herijking van levensbestemming in het voetspoor der apostelen volgens beproefd byzantijns recept, de traditie. Wat is daarvan inhoud en wat is franje. Daarbij dus geleidelijk afstand nemend van gnostiek, zwarte magie, valse codes, neurotische twijfelzucht, (zelf)agressie, broedertwist, ridicularisering enz. Ingebakken medische zielszorg in een woestijn van stilte en inkeer.Troost biedend  aan de pelgrim in zijn streven naar duurzaam christelijk geluk (religie, al dan niet met bijbehorende godsdienst)

Een ratjetoe aan impressies dient zich hierbij aan zoals opgeklopte gnostiek, fundamentalisme, lichamelijk geweld , zwak management,  bouwactiviteiten, pelgrimages, fotografie, taalgebruik, allerlei codes, communicatie met gelijkgestemden, literatuur enz. Na ordening hiervan komt dan wonder boven wonder een residu bovendrijven waarvan op deze website een proeve.

Ook de Russen willen delen : sinds Poetin het Russische klooster Panteleimon met een bezoek vereerde is het aantal Russische pelgrims op Athos verveelvoudigd.Twee van de drie Russen claimen trouwens orthodox te zijn, hetgeen niet betekent dat zij elke zondag ter kerke trekken. Bush senior wilde niet achterblijven en deed op zijn beurt het Athosklooster Vatopediou aan. Ook Prins Charles laat zich een enkele keer zien.

Eenzelfde behoefte aan ordening spreidt Mireille Madou ten toon in haar in 2010 verschenen boek : Onderweg  naar Santiago. Ook hier beschrijving van een overvloed aan kunstschatten, gotiek en Renaissance, tal van legenden , Maria-verering, het Thaborgebeuren,  de apostel Jacobus en het eindpunt Finisterre. Thema's die alsmaar weer overal terugkomen en  zo men wil evenzovele "godsbewijzen"  vormen. De natuur en de bouw van het menselijk lichaam zijn dat in zekere zin ook al.

Toegang

Het aantal Nederlandse pelgrims bedroeg tot voor kort niet meer dan twee personen per week, welk aantal  in de zomermaanden intussen verdubbeld is tot vier dat wil dus zeggen 6 % van het totaal aantal toegelaten niet-orthodoxen.Toeristische promotie van Athos valt overigens buiten de doelstelling van deze website : in de seizoentijd overtreft de vraag naar logies steeds de schaarse beschikbaarheid ervan. Om toegang te krijgen vraagt het Pelgrimsburo te Thessaloniki (tel. 0030 2310 252578, fax( helaas vaak uit de lucht) 0030 2310 222424) onderbouwde motivatie. Mondjesmaat en een half jaar tevoren lukt dit meestal wel : afwijzingen kunnen echter ontstaan speciaal in geval van pogingen tot plaatsreservering door niet- orthodoxen en niet- Grieks sprekenden die in groepsverband bepaalde kloosters willen aandoen. Sommige kloosters zijn dusdanig populair dat zij soms drie honderd gasten op een dag verwelkomen en in ploegendienst  moet worden gegeten.

Terugkoppeling

Heeft U opmerkingen of ideeën over deze website of wilt u uw ervaringen met Athos delen, dan kunt u mailen naar vanderlecq@planet.nl

 

Wat lijkt verder nog haalbaar ?

Mogelijk zou als sluitstuk met vereende krachten gewerkt kunnen worden aan een digitaal religieus werkstuk op internet speciaal ook voor onderwijsdoeleinden. Godsdienstonderwijs op openbare scholen, psychologische projectiemechanismen, vergelijkende godsdienstsociologie kunnen daartoe ook worden gerekend : het gaat  daarbij niet alleen om bekende Bijbelverhalen. Zolang hoge kerkelijke autoriteiten dit niet promoten blijft dit nog even toekomstmuziek.

Noot 12/10/2010 Tot voldoening kan strekken dat intussen op honderden scholen het vak gelukskunde als leervak is ingevoerd (bron : Bres oktober 2010).

Andere stromingen  en religies

Zoals gezegd ontkwamen we er niet aan hier ook iets te zeggen over de psycholoog Jung en de Da Vinci Code. De Da Vinci Code roept associaties op met gnostiek, Dode Zeerollen, Maria Magdalena en bijbehorende vrouwvriendelijkheid. Behandeling van de gnostiek willen we echter liever overlaten aan schrijvers van het kaliber Quispel (met een knipoog naar Rudolf Steiner), Slavenburg, Moerland, Stufkens, Roukema en Freek van Leeuwen (www.geestkunde.net)  Maar in twee zojuist bij het Boekencentrum te Zoetermeer verschenen boekwerken over het evangelie van Judas resp. het oorspronkelijk Christendom rekenen de Engelse bisschop Tom Wright en Martie Dieperink ongenadig af met de neognostiek en met de evangeliën van Thomas, Filippus en Judas. Beide auteurs leggen uit waarom de gnostiek naar hun mening   bovendien ook nog anti-joodse trekken vertoont. (Noot 10/2010 :  lezenswaard  zijn in dit verband verder ook de recente boeken van Slavenburg/VanSchaik : Westerse esoterie en Oosterse wijsheid en van Bernd Kollmann : Het Jezus Mysterie o.a. wat klopt er van de Da Vinci Code )

Vanzelfsprekend zou het meer voor de hand liggen op deze site in de eerste plaats ruime aandacht te besteden aan de wortels van de orthodoxie (te weten de Joodse godsdienst) maar dit gebeurde elders al door de hooggeleerde heren F.W.Marquardt en in de jaren veertig van de vorige eeuw door Miskotte. Ook is er dan nog het boeiende standaardwerk van rabbijn S.Ph.de Vries : Joodse riten en symbolen (1968/2008) en de 2e druk van  Rene Süess  :  Luthers theologisch testament over de Joden en hun leugens met een nieuw essay (2010) ,waarover hierna straks meer.

Andere grote wereldreligies ( Islam en Boeddhisme) worden op de site ook alleen maar even aangetipt : bij de  universele Soefi zijn zij in goede handen en daarnaar kan  ook hier eenvoudshalve verder worden verwezen. De Groene Amsterdammer van 18/11/2010 wijdt ten overvloede nog maar weer eens een heel nummer aan de Islam. Van groot belang hierbij lijkt mij dus zoals gezegd vergelijkend multireligieus onderwijs met bijbehorende bijscholing van betrokken leraren. Websites als deze kunnen daar deel van uitmaken maar ook bijv. www.Bijbelenkoran.nl

Boekhandels puilen verder uit met Boeddhistische lektuur en haar (broze) verbindingen met het Christendom.  Bijvoorbeeld : het boekje van Katharina Ceming : wees niet bezorgd, een Boeddhistische lezing van de Bergrede. Marielle Hageman verbrandde alle schepen in Nederland achter zich en moest daarna een heleboel verdriet van zich afschrijven, speciaal vanwege allerlei menselijke intriges en gebrek aan leiderschap nota bene bij een door haar zorgvuldig uitgekozen goeroe ergens in Azïë. Om maar te zwijgen over allerlei andere boekwerken die bijna linea recta richting De Slegte gaan.

Discrete en genuanceerde benadering van de Turkse problematiek en Europese Unie hebben bij het koninklijk bezoek in februari 2007 aan Turkije ruime aandacht gekregen : veel conflictstof lijkt even te zijn gesust. Eerder meenden Mak en een Deense tekenaar moslimgeweld met geweld resp. scherpe humor te moeten bestrijden.

Noot 1 mei 2011 : In afwijking hiervan bepleit  Rabbijn Abraham Soetendorp juist extra respect en vertrouwen richting moslims en toont hij zich allerminst geschokt wanneer bijvoorbeeld in Den Haag een synagoge moet worden omgebouwd tot moskee. De duif uit de ark van Noach geldt in bijbehorende heilige en op dit punt welhaast identieke geschriften als teken van Goddelijke Geest en verzoening. In de jaren dertig vorige eeuw schetste vooral de Nederlandse theoloog Noordmans in zijn boek "Herschepping" welk een vertroosting schuil kan gaan achter uitwerking van hierbedoelde trinitarische Godheid. De Koran moet het zonder deze theologische Bijbelse doctrine stellen, maar uitweiding van het verband tussen Thora, Evangelie en Koran laten we verder graag aan expert Prof. Anton Wessels over.