Mystiek Umbrië voor fijnproevers, vrijdag 29 april tot en met zondag 8 mei
Ach, wie over Umbrië spreekt, denkt meteen aan Assisi en Perugia. Deze boeiende steden zullen we zeker niet overslaan, maar tijdens deze reis zullen we wel de plat getreden paden verlaten en ook een programma bieden dat zich richt op plaatsen die bij een eerste of tweede bezoek veelal buiten beeld blijven, maar die wij tijdens onze zwerftochten door Umbrië zeer de moeite waard vonden. Juist deze plaatsen zijn een verademing, omdat door hun betrekkelijke rust de kunstschatten veel beter tot hun recht komen. Achter elke heuvel ligt bij wijze van spreken de kunst voor het oprapen. Daarom is het ook een reis, die zowel geschikt is voor diegene die Umbrië al eerder hebben bezocht, als voor degene die er voor het eerst komt. We hebben geen haast en al zwervend door de heuvels laten we ons verrassen door oude stadjes en dorpen met schitterende uitzichten, kunstschatten en archeologische opgravingen.
Anghiari, Città di Castello,
Sansepolcro
De stad Sansepolcro strekt zich uit in het hogere deel van het dal van de Tiber,
aan de voet van de Apennijnen, op de plaats waar Toscane aan de streken Emilia-Romagna,
Umbrië en Marche grenst. Het historisch centrum van de geboortestad van
Piero della Francesca is een mooi voorbeeld van de middeleeuwse beschaving en
renaissancecultuur. In het museum zijn enkele van zijn belangrijkste werken
te zien. In de omgeving van Sansepolcro ligt het middeleeuwse burchtstadje Anghiari
omsloten door olijfboomgaarden.
In Citta di Castello, de geboorteplaats van de schilder en beeldhouwer Alberto
Burri bezoeken we het aan zijn werk gewijde museum. Burri geldt als een voorloper
van de Arte Povera en zijn stijl wordt gerekend tot de art informel. Ook buiten
staan diverse sculpturen die hij heeft gemaakt opgesteld.
Assisi
Deze
dag staat geheel in het teken van St. Franciscus die in de kleine middeleeuwse
stad Assisi geboren is. In zijn geboortestad bezoeken we de Basilica di San
Francesco die boven heel de stad uit torent. De basiliek werd in 1228 gebouwd
op een heuvel als laatste rustplaats van de heilige Franciscus die 2 jaar eerder
gestorven was. In de 14de eeuw werden zowel de Bovenkerk als de Benedenkerk
versierd door beroemde kunstenaars als Cimabue, Martini, Giotto en Lorenzetti.
Met name de schitterende fresco's van Giotto over het Leven van Franciscus zijn
erg bekend. De Benedenkerk bevindt zich onder aan de heuvel. In de 13de eeuw
bouwde men al zijkapellen vanwege de almaar groeiende stroom pelgrims. De bovenkerk
ligt boven aan de heuvel. De kerk wordt voorafgegaan door een terras met een
schitterend uitzicht op het Umbrische landschap. Het middeleeuwse karakter is
goed bewaard gebleven. Er komen veel pelgrims in Assisi ter nagedachtenis van
St.-Franciscus, die hier geboren is. Reeds jong schonk hij zijn bezittingen
aan de armen en trok zich als kluizenaar terug. Later ging hij prediken en schreef
een levensregel, de basis voor de franciscanenorde. Clara die zich bij hem aansloot
stichtte de orde van de clarissen. We bezoeken de Santa Clarakerk. De basiliek
van de heilige Clara is een gotische kerk uit de 13e eeuw. De voorgevel is van
roze en witte steen en versierd met een roosvenster. Boven het hoofdaltaar bevinden
zich fresco's. In de San Giorgokapel zijn relikwieën van de heilige Clara.
Hier hangt ook het kruis dat in San Damiano tot St.-Franciscus sprak.
Vlakbij Assisi liggen De Convento San Damiano, waar Santa Chiara is gestorven
en de basiliek Santa Maria degli Angeli met de Porziunculakapel. Rechts in de
Santa Maria degli Angeli bevindt zich de Transito kapel, "de oude ziekenboeg",
waar de Heilige Franciscus in 1226 overleed. Het klooster San Damiano, eenzaam
tussen de cipressen en de olijfbomen, overheerst de vlakte.
Citta della Pieve, Panicale, Chiusi
Trasimeno, de regio op de grens van Umbrië en Toscane ontleent zijn naam
aan het meer. De zachte groene heuvels - zo typerend voor het Toscaanse en Umbrische
landschap harmoniëren prachtig met het meer en de oude historische stadjes.
Rond de helft van de vijftiende eeuw maakte de (landschap) schilderkunst in
Trasimeno, een ware bloeiperiode door. Dit landschap vinden we terug op de schilderijen
van o.a. Perugino, Pintoricchio en de nog jonge Raffaello. Voor deze schilders
was het landschap niet zomaar een achtergrond maar een echte verfraaiing geworden.
In het bergstadje Chiusi dat net over de grens van Umbrië in Toscane ligt
bezoeken we een van de belangrijkste archeologische musea van Toscane. Het Museo
Nazionale Etrusco bezit een interessante verzameling Etruskische, maar ook Griekse
en Romeinse kunstvoorwerpen, die uit opgravingen in de omgeving van Chiusi en
privé-schenkingen afkomstig zijn. Rond Chiusi is een Etruskische necropolis
blootgelegd die bestaat uit enkele tientallen in de rotsen uitgehakte grafkamers,
vaak gedecoreerd met muurschilderingen. Door hun kwetsbaarheid zijn slechts
enkele ervan onder begeleiding van een gids te bezoeken.
Perugia
Perugia, de hoofdstad van Umbrië bezit een historisch centrum tot de grootste
van Italië behoort. Het gaat terug tot de Middeleeuwen en de Renaissance.
Overigens zijn er ook belangrijke resten uit de Etruskische periode te bezichtigen.
Op het "Piazza IV Novembre", het voornaamste plein van de stad, staat
een gebeeldhouwde fontein uit de 13de eeuw, de "Fontana Maggiore",
voorzien van een schitterende reeks reliëfs en beelden. Op hetzelfde plein
bezoeken we de gotische San Lorenzokathedraal en het Palazzo dei Priori met
de prachtige Sala dei notari. We bezoeken ook het Collegio del Cambio met de
bekende zaal 'sala dell' udienza del Cambio', welke geheel gedecoreerd is met
fresco's van Perugino en zijn leerlingen en de twee voornaamste musea van de
stad de "Galleria Nazionale dell'Umbria" met werken van Fra Angelico,
Perugino en Pinturicchio en het "Museo Archeologico Nazionale dell'Umbria",
dat zowel Etruskische als Romeinse objecten. 7 km. ten zuidoosten van Perugia
bezoeken we een Etruskische begraafplaats met een Etruskisch praalgraf, de Ipogeo
dei Volumni (Hypogeum van de familie Volumnus)
Spoleto, Montefalco
en Foligno
Spoleto is voor
velen de mooiste stad van Umbrië. Het stadsbeeld van Spoleto wordt bepaald
door de dom, het domplein en de Romaanse kerken. De middeleeuwse Il Ponte delle
Torri is het beroemdste bouwwerk van de stad Spoleto. Fra Filippo Lippi (c.1406-1469),
een van de belangrijkste schilders van de Florentijnse vroege renaissance heeft
aan het einde van zijn leven voor de kathedraal van Spoleto, de Duomo Santa
Maria Assunta een fresco cyclus met Scènes uit het leven van de H. Maria
geschilderd.
Ook bezoeken we De San Pietro buiten de muren. Deze middeleeuwse kerk heeft
prachtige romaanse reliëfbeelden uit de 12e eeuw aan de buitenmuren, die
als de mooiste van heel Umbrië beschouwd worden. Ze zijn onlangs helemaal
gerestaureerd. Deze beroemde reliëfs stellen Bijbelse scènes voor
en hebben dierenmotieven
Montefalco, de balustrade van Umbria, domineert het Umbrisch dal met een schitterend
panorama op Spoleto, Trevi, Foligno, Spello en Assisi, ingeklemd tussen het
Martani gebergte en de Subasio. Het stadje van Montefalco is beroemd om zijn
wijn, de vermaarde Sagratino di Montefalco DOCG en voor de frescoschilderijen
van Benozzo Gozzoli die taferelen voorstellen van het leven van San Francesco
d'Assisi die zich in de voormalige kerk van San Francesco nu stadsmuseum bevinden.
Foligno is één van de drie grootste steden in Umbrië (Aantal
inw.: 27000). Het is één van de weinige oude centra op vlakke
grond. In 1472 verscheen hier als het eerste gedrukte werk in de Italiaanse
taal Dante's 'Goddelijke Komedie'. Economische ontwikkelingen, bombardementen
en aardbevingen hebben veel sporen uit het verleden uitgewist. Toch is het zeker
de moeite waard om rond te kijken in de bezienswaardige oude stadskern. De Duomo
met zijn witroodgestreepte stenen en het Palazzo Trinci zijn intact gebleven.
Het Palazzo Trinci is één van de interessantste gotische residenties
in Midden-Italië. Vlakbij de dom bevindt zich in een klein zijstraatje
het voormalige Oratorio della Nunziatella (15de eeuw) met een fresco van Perugino,
de 'Doop van Christus.
Tolentino, Archeologisch Park
Urbs Salvia, Abbazia Fiastra
De kleine middeleeuwse stad Tolentino ligt verscholen te midden van bossen en
wijngaarden in de Marche en is ook een bedevaartsoord. Sint Nicolaas van Tolentino
(gestorven 1305), een van de grote predikers en wonderdoeners van zijn tijd
heeft de laatste dertig jaar van zijn leven in Tolentino doorgebracht. Hoewel
de basiliek in de loop der tijden is aangepast, is de Cappellone di San Nicola,
waar de heilige begraven ligt, en de prachtige aangrenzende klooster in hun
oorspronkelijke vorm behouden gebleven. De huidige Basiliek van San Nicola dateert
uit de 16de eeuw en bestaat uit een enkele brede schip. Het interieur is overdekt
door een prachtige verguld plafond, een van de mooiste voorbeelden van zijn
soort in Italië, gebeeldhouwd door Filippo da Firenze tussen 1605 en 1628.
De Cappellone di San Nicola herbergt een cyclus van fresco's uit rond 1325,
die de grootste en mooiste in de Marche zijn en die een grote invloed op de
opeenvolgende generaties van Marche schilders hebben gehad. Overigens weten
we niet wie de schitterende fresco's heeft geschilderd.
We bezoeken de overblijfselen van de Romeinse stad Urbs Salvia, gesticht rond
de 1e eeuw voor Christus. Deze liggen op korte afstand van het hedendaagse Urbisaglia,
15 kilometer ten zuid-westen van Macerata. Het amfitheater, gebouwd in 75-76
AD, heeft de jaren opmerkelijk intact overleefd en wordt in de zomer nog steeds
gebruikt, net als het theater dat gebouwd is vóór 23 AD op de
helling onder de middeleeuwse stad Urbisaglia. Vlakbij ligt de schitterende
Abbazia Fiastra, een van de grote cisterciënzer abdijen opgericht onder
de vleugels van Clairvaux in Frankrijk. Ze ligt in een schitterend landschap
dat als Riserva Naturale (natuurreservaat) geldt. De abdij is versierd met prachtige
fresco's van de broers Salimbeni. De vele archeologische opgegraven vondsten
van Urbs Salvia zijn nu ondergebracht in een deel van het gebouw van de Abdij,
waaronder portretten en sculpturen gevonden tijdens opgravingen op de site van
het theater.
Wij verblijven in een ***+hotel
in de groene heuvels van Umbrië in Trevi. Het hotel heeft airco, een bar
/ cafë, een zwembad en een prachtige tuin met terras waar het 's avonds
goed toeven is. Op heen - en terugweg overnachten we in Zuid-Duitsland
Kosten: € 1019,- Inclusief bus, verblijf op basis van halfpension, alle
entrees, reserveringskosten, rondleidingen, stadswandelingen en reader, kunsthistorische
begeleiding, voorbereidingsdag op zaterdag 16 april (toeslag eenpersoonskamer
€ 135,- )