Christendom

Op deze pagina wordt op de volgende onderwerpen ingegaan :

Klik op voor een verwijzing naar een vroeg-christelijke tekst.
Klik op voor een verwijzing naar een verwante opvatting in het padwerk.


Het leven van Jezus

Jezus werd ongeveer in het jaar 4 voor het begin van onze jaartelling geboren in Betlehem in Palestina. Op ongeveer dertigjarige leeftijd verzamelde hij een aantal leerlingen om zich heen en begon door het land te trekken, waarbij hij grote menigten op de been bracht. Hij hield toespraken waarin hij zijn leer uiteenzette, genas vele zieken, en verrichtte een groot aantal wonderen. Door zijn kritische uitspraken raakte hij in conflict met de Joodse religieuze leiders van zijn tijd, die hem gevangen lieten nemen en ter dood veroordeelden. Zijn terechtstelling werd bekrachtigd door de Romeinse gouverneur en op de in die tijd gangbare wijze voltrokken via kruisiging.
Enige dagen later treffen volgelingen zijn graf geopend aan, en zijn lichaam is verdwenen. Engelen vertellen dat Jezus is opgestaan en vanaf dat moment verschijnt hij regelmatig aan zijn volgelingen, totdat hij definitief afscheid van hen neemt.

Familie van Jezus

Jezus was voor de bewoners van het dorp Nazareth, waar hij opgroeide, de zoon van Jozef, de timmerman, en zijn vrouw Maria.
Jezus had broers en zussen, en de namen van vier van zijn broers worden vermeld in het evangelie van Mattheüs (13 : 55).

In het evangelie van Filippus staat vermeld dat een zus van Jezus ook Maria heette en dat Maria Magdalena zijn metgezellin werd genoemd.
Elisabeth, de moeder van Johannes de Doper, was een verwante van zijn moeder.
Meer is niet overgeleverd over de familie van Jezus.
Er wordt niet vermeld of hij wel of niet getrouwd was en of hij wel of geen kinderen had.

Bijbel

In de eerste eeuwen breidt het christendom zich snel uit. Op veel plaatsen in het Romeinse Rijk en ook daarbuiten ontstaan christelijke gemeenschappen. Van een algemene christelijke leer is dan nog geen sprake. Afhankelijk van tijd en plaats worden andere evangeliën gebruikt, en worden verschillende opvattingen aangehangen. Door al dan niet opzettelijke overschrijffouten, toevoegingen, weglatingen of vertaalfouten ontstaan duizenden verschillen in de handschriften. Na verloop van tijd bestrijden verschillende christelijke groepen elkaars ideeën. Deze verscheidenheid wordt versterkt doordat in het Romeinse Rijk in de eerste eeuwen regelmatig vervolgingen plaatsvonden.

Wanneer ten tijde van keizer Constantijn het christendom een erkende religie wordt, vormen de christenen allesbehalve een eenheid. Het christendom en de overheid raken steeds meer met elkaar verstrengeld. Het komt geleidelijk aan tot vervolging van groepen die zich niet achter de door de staat gepropageerde interpretatie van de christelijke leer stellen.

Van alle christelijke geschriften die in omloop waren, wordt slechts een klein gedeelte in de Bijbel opgenomen. Veel teksten raken in vergetelheid en gaan verloren.

Het gnostische christendom was één van de takken van het christendom die in de eerste eeuwen fel bestreden werden. In de laatste twee eeuwen zijn een aantal gnostische teksten herontdekt. Daartoe behoren de Pistis Sofia, het evangelie van Thomas en het evangelie van Filippus. In deze teksten wordt het belang van zichzelf kennen veel meer benadrukt dan in de bijbelse evangeliën.

Hoe kun je je dan nu tegenover de bijbelse teksten opstellen ?
Van elke tekst kun je je afvragen "Ben ik het ermee eens ?"
Ondanks alle verminkingen bevat de Bijbel prachtige en inspirerende teksten.
Ongeacht wie je bent, wat je denkbeelden zijn en wat je religie is kun je kennis van nemen van deze oude teksten en ze overdenken.
Mogelijk kun je de ideeën van Jezus waar je het mee eens bent in je dagelijkse leven een plaats geven.

In het boek 'De verloren erfenis' van Jacob Slavenburg (ISBN 90-202-5597-5) wordt de geschiedenis van de eerste eeuwen van het christendom geschetst. Het boek 'Valsheid in geschrifte' van dezelfde auteur (ISBN 90-6011-926-6) behandelt de verschillen tussen de vele christelijke handschriften.


Het onderricht van Jezus

Gelijkenissen

Jezus werd regelmatig geconfronteerd met religieuze leiders, die hem strikvragen stelden, en hem op onjuistheden probeerden te betrappen. Jezus was dan ook beducht voor misinterpretatie van zijn leerstellingen, en voor verdraaiing en misbruik. Jezus heeft zijn leer daarom uitgelegd in de vorm van gelijkenissen. Dat zijn verhalen of uitspraken, die een parallel geven voor wat bedoeld wordt. Je moet er naar zoeken, maar als je je er serieus voor inzet, kun je bevatten wat er werkelijk bedoeld wordt.

Geheime leer

Jezus legde aan het toegestroomde publiek zijn leer uit aan de hand van gelijkenissen. Aan zijn naaste volgelingen gaf hij een gedetailleerder onderricht. Er is wel gesuggereerd dat er een geheime leer zou hebben bestaan, maar een meer voor de hand liggende interpretatie is dat Jezus zijn onderricht afstemde op de interesse en het bereikte geestelijke niveau van zijn leerlingen.

Wonderen

In de evangeliën worden veel wonderen van Jezus verhaald. Het betreft veel wonderbaarlijke genezingen, maar ook het veranderen van water in wijn, het materialiseren van brood en vis om vele duizenden mensen te voeden, het lopen over water, het stilleggen van de wind, etc. Jezus wilde - mijns inziens - daarmee laten zien wat voor onvoorstelbare, onbegrensde mogelijkheden voor de mens openstaan, als hij zich gaat zuiveren van alle kwaad en onrecht, en zich gaat inzetten voor de medemens en een betere, rechtvaardige wereld.


Normen en waarden

Zelfstandig denken

Jezus stelt dat een mens zelfstandig moet denken en zelf moet oordelen.
Hij veroordeelt het klakkeloos volgen van ideologieën of het zich laten meeslepen door lieden die zeggen het te weten.

Door zijn kritische uitspraken kwam hijzelf herhaaldelijk in conflict met de toenmalige religieuze leiders.

Eigen verantwoordelijkheid

Een mens is zelf verantwoordelijk voor zijn gedrag en de consequenties daarvan. Daarom wijst Jezus ook op de mogelijkheid van mislukking. Vasthouden aan egoïstisch gedrag heeft rampzalige gevolgen .
De mogelijkheid van falen is een direct gevolg van het feit dat de mens vrij is. Een mens kan kiezen om te volharden in een levenswijze die niet in overeenstemming is met morele en ethische regels, maar de natuurwetten werken dusdanig, dat men de confrontatie met de gevolgen van het eigen gedrag niet uit de weg kan gaan. Die gevolgen kunnen een hel vertegenwoordigen. Dat is dan niet de wil van God, maar een zelfgekozen hel.

Veroordelen

Oordelen is iets anders dan veroordelen. Als je oordeelt dat iets niet juist is, kun je liefdevol proberen dat te corrigeren. Maar als je iets, dat onjuist lijkt, gebruikt om iemand te veroordelen, op hem neer te kijken of hem de grond in te trappen, dan zie je je eigen liefdeloosheid over het hoofd. Jezus waarschuwt ervoor om een medemens te veroordelen. Een onterecht oordeel zal zijn weerslag hebben op jezelf.

Oordelen afhankelijk van de omstandigheden

Men moet oordelen naar de relatieve omstandigheden. Wat voor een arm iemand een groot bedrag is, zal een rijke misschien beschouwen als een gering bedrag. Met dergelijke verschillen moet bij het beoordelen van een situatie rekening worden gehouden.

Religie

Niet dogmatisch

Ware religie kan niet gebaseerd zijn op strakke voorschriften en wetten. De geschiedenis kent te veel voorbeelden hoe waarheden werden verdraaid en goed bedoelde uitgangspunten verwerden tot starre dogma's. Bij Jezus staat de persoonlijke zoektocht naar waarheid centraal. Die waarheid zul je vinden in je eigen innerlijk, als je jezelf zuivert van al je egoïstische en liefdeloze karaktereigenschappen. De overtuiging die dan in je groeit, is een levend geloof, dat ver uitgaat boven een geloof in een stelsel van regels dat wordt voorgeschreven door een religieuze overheid en al te gemakkelijk leidt tot starheid.

Religieuze leiders

Jezus waarschuwt dat er vele personen zullen zijn die zichzelf opwerpen als religieuze leider. Hij beveelt aan te vertrouwen op het eigen oordeel en nooit theorieën klakkeloos over te nemen. Ieder voor zich moet en kan beoordelen of een stroming in overeenstemming is met essentiële waarden.

Rituelen

Bij religie draait het om innerlijke waarden. Het vasthouden aan uiterlijke rituelen kan daarbij een hinderpaal zijn. Maar als iemand kiest voor een bepaald uiterlijk ritueel als onderdeel van zijn persoonlijke zoektocht, moet dit gerespecteerd worden.

Zelfonderzoek

Zelfkennis

Zelfkennis is een absolute voorwaarde voor het bereiken van de staat van vrede en geluk, die Jezus het 'Koninkrijk van God' noemt.

Zelfkennis en zelfverbetering vergen een enorme inspanning

Het 'koninkrijk van God' krijg je niet cadeau. Alles je waar je aan gehecht bent, moet je kunnen loslaten.

Het kwaad in jezelf niet verdoezelen, maar juist onder ogen zien

Om een innerlijke staat van vrede en rust te bereiken, moet je niet je ogen sluiten voor je verkeerde neigingen. Je moet toestaan dat het kwaad dat in je leeft, aan het daglicht komt, en voor jezelf zichtbaar wordt. Pas als je je bewust bent van een schadelijke karaktertrek, kun je hem gericht aanpakken en omvormen tot een positieve karaktereigenschap.

Dualiteit overwinnen

Je kunt alleen een innerlijke staat van vrede en geluk bereiken, als je de tegenstrijdigheden, die in je leven, opspoort en gaat onderzoeken, wat de verkeerde conclusies zijn, waaruit die tegenstrijdigheden voortkomen. Pas als je die tegenstrijdigheden weet te overbruggen, kun je het werkelijke geluk bereiken.

Onverbiddelijk

De staat van vrede en geluk, die Jezus het 'Koninkrijk van God' noemt, kan door iedereen bereikt worden, maar alleen als je je er volledig voor inzet.

Kracht

Door het volgen van een weg van zelfonderzoek, waarbij je de waarheid onder ogen wilt zien en waarbij je iedere verkeerde eigenschap die je in jezelf ontdekt probeert te overwinnen, krijg je toegang tot niet vermoede krachten die diep in je verscholen liggen.

Waardevol

De innerlijke staat van vrede en rust, die het 'Koninkrijk van God' wordt genoemd, is van een onschatbare waarde. De beloning voor zoeken naar zelfkennis en waarheid en voor streven naar gerechtigheid is weergaloos.

Uniek

Jezus geeft aan dat elke weg, die leidt tot de staat van innerlijke vrede en geluk, neerkomt op zijn leer. Er is in wezen geen andere weg om die staat, die hij het 'Koninkrijk van God' noemt, te bereiken.

Maatschappelijke verhoudingen

Rijkdom

Jezus wijst op de zinloosheid van excessieve rijkdom. Hij raadt daarom aan wat je meer hebt dan nodig, weg te geven aan wie het wel nodig hebben. Ware rijkdom heeft betrekking op de innerlijke gesteldheid van de mens.

Politiek

Jezus leefde in een tijd van gespannen politieke verhoudingen. Jezus roept op de politieke tegenstellingen te overbruggen. Bij alle politieke groeperingen treft hij mensen aan die zijn leer onderschrijven. In zijn verhalen stelt hij mensen, die om een of andere reden gediscrimineerd werden, ten voorbeeld. De organisatievorm, die nodig is om een land te besturen, moet je, waar die rechtvaardig en billijk is, respecteren.

Leiderschap

Mensen met een hoge positie moeten zich bewust zijn van hun verantwoordelijkheden en mogen hun positie niet misbruiken ten eigen bate.

Geweldloosheid

Jezus veroordeelt het gebruik van geweld. Hij wijst erop dat degene die gewelddadig is, zichzelf geweld aandoet.

Geen discriminatie

Discriminatie op grond van welk onderscheid dan ook wordt veroordeeld.

Beschavingsnormen

Het beschavingsniveau wordt afgemeten aan de mate waarin de samenleving zorgt voor de achterblijvende mens, d.w.z. zorgt voor de ouderen, de zieken, de armen, de gevangenen, de vluchtelingen, enzovoorts.


Het christendom als religie

In het voorgaande heb ik aan de hand van teksten uit de begintijd van het christendom de essentie van de leer van Jezus proberen te bepalen.
In het volgende wil ik mij meer richten op het christendom zoals het binnen de meeste kerkgenootschappen in de huidige tijd beleefd wordt.


Christelijke traditie

Hoewel Jezus benadrukt dat uiterlijk vertoon geen werkelijk belang heeft en dat de innerlijke houding van de mens bepalend is
, zijn er in de christelijke gemeenschappen toch een aantal tradities ontstaan. Ik ben van mening dat meeste van deze tradities geen verplichting mogen zijn. In een apocrief evangelie vraagt Jezus zijn leerlingen juist geen andere bepalingen en voorschriften uit te vaardigen, dan hij gesteld heeft.

Respect voor de natuur

Het voorschrift om lief te hebben is van toepassing op de gehele schepping, en strekt zich ook uit tot het dierenrijk. Mishandeling van dieren wordt afgekeurd. Het christendom kent dan ook niet het offeren van dieren, en geen religieuze plechtigheden waarbij dieren gedood worden.

Huwelijk

In de christelijke wereld wordt ervan uitgegaan dat het huwelijk gebaseerd moet zijn op liefde. Polygamie of polyandrie worden daarmee onverenigbaar geacht. Dat neemt niet weg dat in samenlevingen waar polygamie of polyandrie gangbaar is, men de eigen gewoonten en gebruiken kan blijven volgen. De christelijke visie geeft de voorkeur aan een huwelijk tussen één man en één vrouw, dat in stand blijft gedurende het leven van beide partners.

Zondag

De traditie om op een vaste dag in de week het dagelijks werk neer te leggen (in de meeste christelijke landen kiest men hiervoor de zondag; in sommige kerkgenootschappen geldt de zaterdag als rustdag) is ingesteld door keizer Constantijn in de 4-de eeuw. Deze gewoonte is overgenomen uit het Joodse geloof, waar de zaterdag als rustdag geldt.

Christelijke feestdagen

Op het
kerstfeest wordt de geboorte van Jezus herdacht. Het is het feest van de komst van het goede in de wereld. Het is het feest van de vrede.
Op goede vrijdag wordt de terechtstelling van Jezus herdacht. Op deze dag staat de betekenis van het lijden centraal.
Op het paasfeest wordt de opstanding van Jezus herdacht. Het is het feest van de overwinning op de dood.
Op hemelvaartsdag wordt het definitieve afscheid van Jezus van zijn leerlingen herdacht.
Pinksteren is het feest van de inspiratie. Er wordt herdacht dat de leerlingen van Jezus, na de aanvankelijke verbijstering na zijn terechtstelling, de inspiratie vinden om zijn werk voort te zetten, en om zijn leer verder uit te dragen.

Kerstfeest

In het Midden Oosten zijn in oude kerken prachtige schilderingen te vinden van de grot waarin Jezus geboren zou zijn. Het evangelie van Lucas vertelt dat zijn moeder Maria hem na zijn geboorte in doeken wikkelde en in een voederbak voor dieren legde. In de westerse wereld is daardoor het beeld ontstaan dat Jezus in een stal geboren werd.
Jozef en Maria waren toen op reis van hun huis in Nazaret naar Betlehem, vanwege een volkstelling die op last van keizer Augustus werd gehouden. Juist toen zij aangekomen waren, werd Jezus geboren. In de herberg was er echter geen plaats meer voor hen.
Aan herders in de omgeving verschenen engelen, die hen vertellen dat er een redder is geboren, die zij zullen vinden in een voerbak in doeken gewikkeld.
Het evangelie van Mattheüs verhaalt dat geleerden uit het oosten in Jeruzalem aankwamen en informeerden waar de koning van de Joden geboren was, omdat zij zijn ster hadden gezien. De ster die zij hadden zien opkomen volgden zij, totdat hij boven de plaats was gekomen waar het kind lag.

Goede vrijdag

Jezus wist dat de Joodse religieuze overheid hem wilde laten arresteren. Voorafgaand aan zijn arrestatie heeft hij zijn leerlingen verteld dat hij deze confrontatie niet uit de weg wilde gaan, en dat hij wist dat het tot zijn terechtstelling zou leiden. Tijdens zijn verhoor verdedigde hij zich nauwelijks, waarmee hij leek aan te geven dat het geen zin heeft om je te verdedigen tegenover mensen die niet voor rede vatbaar willen zijn. Misschien is wel één van de moeilijkste vragen van het christendom, waarom dit lijden nodig is geweest, en welke les Jezus daarmee aan de mensheid wilde leren.
Mogelijk wilde hij aangeven, hoever je moet gaan als het er om gaat om trouw te blijven aan je werkelijke principes. Misschien was het om te tonen dat angst voor de dood, in wat voor vorm dan ook, niet nodig is. Misschien was het het om aan te tonen dat het kwaad het goede nooit kan overwinnen, zelfs niet in de dood.
Het kruis is één van de belangrijkste symbolen van het christendom geworden.

Paasfeest

Als volgelingen van Jezus zijn graf komen bezoeken, vinden zij het graf geopend en leeg . Vanaf dat moment verschijnt Jezus regelmatig aan zijn volgelingen. Het geloof aan de opstanding en een voortleven na de dood is essentiëel voor het christelijk geloof .

Hemelvaartsdag

Bij zijn afscheid vertelt Jezus aan zijn volgelingen dat zij de inspiratie en de kracht zullen ontvangen om zijn leer verder uit te dragen.

Pinksteren

Enige tijd nadat Jezus definitief afscheid heeft genomen van zijn leerlingen, ontvangen zij een enorme inspiratie om de leer van Jezus verder door te geven aan wie ervoor openstaat. In bijbelse termen spreekt men van 'vervuld worden van de Heilige Geest'.
Op afbeeldingen wordt deze inspiratie verbeeld door vlammen boven de hoofden van de volgelingen van Jezus.

Christelijke rituelen

De doop

In de meeste kerkgenootschappen worden bij de doop enige druppels water over iemands hoofd of gezicht gesprenkeld. Er zijn ook kerkgenootschappen waar degene die gedoopt wordt, volledig onder water wordt gedompeld. Bij de Katharen - een in de middeleeuwen door de katholieke kerk fel bestreden christelijke richting - bestond de doop uit handoplegging.

De doop staat symbool voor het aannemen van een nieuwe houding van daadwerkelijk streven naar oprechtheid en liefdevolheid.

Maaltijd

De laatste gezamelijke maaltijd die Jezus had met zijn leerlingen voordat hij gearresteerd werd, wordt het laatste avondmaal genoemd. In de meeste kerkgenootschappen wordt deze maaltijd herdacht door middel van een korte rituele plechtigheid waarbij een weinig brood en wijn genuttigd wordt.
In de katholieke kerk spreekt men van eucharistie; in protestantse kerken wordt dit ritueel 'het avondmaal' genoemd.

    Leonardo da Vinci,
Het laatste avondmaal


Benamingen van Jezus

Messias, Christus

In de tijd dat Jezus predikte, verwachtten de Joodse inwoners van Palestina dat er een verlosser zou komen. Deze verlosser gaven zij de titel messias, dat 'gezalfde' betekent. In het oude Israël werden koningen niet gekroond, maar gezalfd. De Griekse vertaling van het Aramese woord messias is christos. Via het Latijn is dit omgezet in christus. Christenen verbonden deze titel met Jezus.

Mensenzoon

Waar Jezus spreekt over de mensenzoon, lijkt hij zichzelf te bedoelen. Wellicht gebruikte hij deze titel om titels als koning of messias te vermijden. Niet overal is duidelijk wie met uitdrukking mensenzoon bedoeld word. De uitdrukking betekent mens of mensenkind.

Lam van God

De wijze waarop Jezus werd terechtgesteld wordt vergeleken met de wijze waarop een (offer)lam geslacht wordt.

Zoon van God

Binnen de gangbare theologie wordt Jezus gezien als de zoon van God in de betekenis dat hij geen menselijke Vader heeft gehad, en zowel mens als God is.
In het gnostische christendom werd Jezus gezien als mens, die door zijn onvoorstelbaar zuiver leven erfgenaam werd van de volheid van Gods schepping. Ieder mens die zo'n zuiver leven nastreeft zal tenslotte ervaren dat hij erfgenaam (zoon) is van de levende Vader.

Licht der wereld

Jezus noemt zichzelf het licht voor de wereld. Jezus noemt tevens de mens die het goede doet, het licht der wereld.


Discussiepunten binnen het christendom

Bijbel

Er is betrekkelijk weinig overgeleverd van wat Jezus gedaan en gezegd heeft.
Wat is overgeleverd, is een inspirerende boodschap.

Wie geraakt is door die boodschap, en Jezus als leermeester wil zien, kijkt naar hoe zijn leven is geweest en welke houding uit zijn manier van leven spreekt.
Dat is een houding waaruit liefde naar voren komt als de essentiële basis voor al het handelen, een houding waarin geen plaats is voor geweld , oneerlijkheid of huichelachtigheid .

In de bijbel staat het leven van Jezus beschreven, en als zodanig is de bijbel een belangrijk boek.

De bijbel bevat een verslag hoe mensen in de loop der eeuwen over religie gedacht hebben, inclusief ideeën die door het latere christendom zijn verworpen.
Het eerste deel van de bijbel, het oude testament, bevat verhalen uit de Joodse religie. Het tweede gedeelte van de bijbel, het nieuwe testament, bevat verslagen van het leven van Jezus en brieven en geschriften die in de vroegste kerkgeschiedenis zijn ontstaan.

In de bijbel staan dus ook verhalen, die niet in overeenstemming zijn met wat Jezus onderwees. Er zijn teksten die lijnrecht ingaan tegen wat Jezus leerde. Mensen die Jezus werkelijk willen navolgen, wijzen die liefdeloze of discriminerende gedeelten uit de Bijbel af.

Wat in de bijbel staat, mag daarom niet zonder meer gezien worden als de absolute waarheid.
En de bijbel is ook geen wetboek, met allerhande regeltjes die nageleefd moeten worden.

De verhalen in de bijbel zijn om over na te denken.
De bijbel wordt gezien als bron van inspiratie.

Tussen de verschillende christelijke stromingen is er altijd discussie geweest over de juiste interpretatie van bijbelteksten, en in hoeverre bepaalde interpretaties juist zijn of afgewezen moeten worden.

God buiten je versus God binnen in je

Veel mensen stellen zich God en de hemel voor buiten henzelf.
Toch spreekt de bijbel erover dat God in de mens te vinden is .
In alle eeuwen zijn er mensen geweest die God in het eigen innerlijk ervoeren. Het volgende gedicht getuigt daarvan :

De Ziele betracht de Nabijheid Gods

Ik meende ook de Godheid woonde verre,
In eenen troon, hoog boven maan en sterre,
En heften menigmaal myn oog,
Met diep versuchten naar om hoog;
Maar toen gy u beliefden te openbaaren,
Toen zag ik niets van boven nedervaaren;
Maar in het grond van myn gemoed,
Daar wierd het lieflyk zoet.
Daar kwaamt gy uit der diepten uitwaarts dringen.
En, als een bron, myn dorstig hert bespringen,
Zo dat ik u, ô God! bevond,
Te zyn den grond van mynen grond,
Dies ben ik bly dat gy myn hoog beminden,
My nader zyt dan al myn naaste vrinden.
Was nu alle ongelykheid voort,
En 't herte rein gelyk het hoord,
Geen hoogte, noch geen diepte zouw ons scheiden,
Ik smolt in God, myn lief; wy wierden beide
Een geest, een hemels vlees en bloed,
De wezentheid van Gods gemoed,
Dat moet geschiên. Och! help getrouwe Heere,
Dat wy ons gants in uwen wille keeren.

(Jan Luyken, 17-de eeuw)

De geboorte van Jezus

Al in de vroegste christelijke gemeenschap bestond er verschil van mening over of Jezus een menselijke vader had of niet.
Het evangelie van Mattheüs verhaalt dat Jozef niet de werkelijke vader van Jezus was, maar dat de geboorte van Jezus tot stand kwam zonder tussenkomst van een man.

In het evangelie volgens Filippus, dat in 1945 bij Nag Hammadi in Egypte werd teruggevonden, wordt dit echter ten stelligste ontkend. Jezus wordt daar gezien als zoon van Jozef en afstammeling van David naar het vlees, en als zoon van God naar de geest.

De meeste kerkgenootschappen gaan uit van het geboorteverhaal zoals bij Mattheüs beschreven is.
De (her)ontdekking van vroeg-christelijke geschriften waarin de conceptie van Jezus volgens de normaal menselijke weg wordt voorgesteld, maakt het evangelie wellicht acceptabeler voor mensen die wel openstaan voor de boodschap van Jezus, maar moeite hebben met de gangbare kerkelijke leerstellingen rond het kerstverhaal.

Ik ben van mening dat de wijze waarop de geboorte van Jezus tot stand kwam, niets afdoet aan de diepgang van zijn boodschap en de betekenis van zijn leer voor de mensheid.

Het laatste oordeel

Er bestaat een interpretatie van de christelijke leer, waarin ervan uitgegaan wordt dat de mens na zijn aardse leven geoordeeld wordt. Heeft iemand als een goed mens geleefd, wordt hij opgenomen in de hemel,heeft iemand daarentegen als slecht mens geleefd, wordt hij veroordeeld tot de eeuwigdurende hel.

Onduidelijk is hoe een dergelijke heel zware straf gecombineerd kan worden met een liefdevolle God.
Daarom ga ik er vanuit dat een eeuwige verdoemenis niet bestaat, en dat één leven hier op aarde niet enkel bepalend is voor iemands toekomst, maar dat er voor ieder mens, hoe diep gezonken ook, altijd de mogelijkheid bestaat om zijn leven te beteren en uiteindelijk het 'Koninkrijk van God' te bereiken.

Vergeving

Er bestaat een interpretatie van het christelijk geloof die samenhangt met het geloof in het 'laatste oordeel'. Als iemand, al is het op het eind van zijn leven, oprecht berouw heeft over al zijn misstappen, worden die hem/haar vergeven, en is voor hem/haar een plaats in de hemel na dit aardse leven weggelegd. De genade van God is dat Hij afziet van de wrede straf van een eeuwigdurende hel.

Zelf denk ik dat deze visie te veel uitgaat van een wrede God. De term vergeving moet geïnterpreteerd worden als een toezegging dat iemands misstappen, hoe groot die ook zijn, nooit zullen leiden tot eeuwige veroordeling, maar dat het voor ieder mens ten alle tijde mogelijk is de toestand van innerlijke vrede en geluk te bereiken, die Jezus het 'Koninkrijk van God' noemt. Het is altijd zinvol de weg van zelfverbetering in te slaan, waarin respect en liefde voor de medemens centraal staan. Als men voor zo'n weg gekozen heeft, zal men nog vele malen stuiten op de consequenties van vroegere fouten, maar er behoeft nooit de wanhoop te bestaan dat deze fouten het uiteindelijke bereiken van die innerlijke toestand van vrede en geluk in de weg kunnen staan.

Erfzonde

In sommige christelijke kerken gaat men uit van erfzonde, wat inhoudt dat mensen gedoemd zijn zonden te begaan tijdens het aardse leven. In deze interpretatie is de mens afhankelijk van de "genade" van een strenge God.

Het begrip erfzonde is een theologische interpretatie die enige eeuwen na haar ontstaan in het christendom werd geïntroduceerd, met name door Augustinus (355-430). In die tijd bestreed bisschop Julianus het idee van erfzonde al door te stellen : "Het wekt de indruk dat de duivel de mens geschapen heeft. Het gaat in tegen de vrijheid van de wil... wanneer men beweert dat de mens zo slecht in staat is het goede te doen, dat hij al in de moederschoot vervuld is van oeroude zonden. U stelt deze zonde als zo machtig voor, dat deze niet alleen de nieuwgeboren onschuld van de natuur vernietigt, maar de mens voor eeuwig dwingt zijn leven lang alle vormen van kwaad te begaan." (Zie J. Slavenburg, De verloren erfenis)

Doordat mensen hun verkeerde eigenschappen onbewust doorgeven aan hun kinderen, lijkt het begaan van zonde inderdaad erfelijk. Als de mens zelfonderzoek serieus aanpakt, zal hij zich geleidelijk aan bewust worden van zijn negatieve patronen. Door die bewustwording kan hij die patronen gaan aanpakken, en ze geleidelijk aan overwinnen. De overdracht van negativiteit in de opvoeding zal daardoor drastisch verminderen. Wellicht zal er een moment in de geschiedenis komen, waarop het inzicht in de menselijke geest zo groot is geworden, dat ouders hun eigen tekortkomingen niet meer projecteren op hun kinderen, en dat kinderen waarlijk in vrijheid en liefde kunnen opgroeien. Daarmee wordt de 'erfzonde' doorbroken, en kan het begrip 'erfzonde' definitief de prullenbak in. Dan is het werkelijk zover dat het 'Koninkrijk van God' op aarde is.

Zonde

In christelijke theologie is het begrip zonde vaak verbonden met straf. Jezus doet dat juist niet. Jezus verbindt zonde met onwetendheid. Het tegenovergestelde van onwetendheid is kennis, en dan met name kennis van het eigen innerlijk. De kennis die ontstaat door nauwgezet de bewegingen van het eigen innerlijk te bestuderen, wordt gnosis genoemd. De tak van het christendom die de nadruk legde op het verkrijgen van inzicht in het eigen zelf, wordt het gnostische christendom genoemd.

Reïncarnatie

In de meeste kerken wordt niet uitgegaan van het bestaan van reïncarnatie.
Toch zijn er een aantal passages in de bijbel die het geloof in reïncarnatie ondersteunen.

In de eerste eeuwen van het christendom waren er al christelijke stromingen die uitgingen van het bestaan van reïncarnatie.

Celibaat

In de katholieke kerk is het voor priesters, monniken en nonnen niet geoorloofd te trouwen.
De protestantse kerken kennen een dergelijk voorschrift niet.
In de oorspronkelijke vroeg-christelijke geschriften is er geen enkele tekst te vinden waarin van enig verbod op het huwelijk sprake is.

In sexualiteit kunnen de meest bestiale neigingen in een mens aan het licht komen. Sexuele misstanden kunnen de reden zijn geweest dat men ooit heeft besloten dat geestelijken terughoudend moeten zijn ten aanzien van sexualiteit.

Ik ben van mening dat de verplichting tot een celibatair leven onnodig onnoemelijk veel schade heeft veroorzaakt voor de betrokkenen, en dat deze traditie zo snel mogelijk moet worden afgeschaft.

Positie van de vrouw

Jezus geeft aan dat aan man en vrouw gelijkwaardig zijn. Toch zijn in de bijbel een aantal passages te vinden waarin de vrouw een ondergeschikte rol wordt toebedeeld. Doordat deze passages in tegenspraak zijn met de leer van Jezus, ben ik van mening dat het hier om latere toevoegingen gaat, die niet tot de christelijke leer gerekend mogen worden.

Binnen een aantal kerkgenootschappen bestaat nog altijd de traditie dat vrouwen niet alle kerkelijke functies mogen bekleden. Deze traditie lijkt mij onchristelijk en moet worden afgeschaft.

De wederkomst van Christus

Jezus spreekt erover dat hij zal terugkeren op aarde . Omdat Jezus' uitspraken vaak symbolisch zijn bedoeld, is het de vraag of deze wederkomst van Christus letterlijk genomen mag worden. Het zou kunnen zijn dat de wederkomst in vrij letterlijke zin zal plaatsvinden, maar ik denk dat iemand zich niet op een dergelijke gebeurtenis moet blindstaren.

Zelf ga ik ervan uit dat de wederkomst van Christus symbool staat voor het loslaten van al je karakterfouten en voor het toelaten van werkelijke liefde en inspiratie. De individu zal ervaren welke enorme majesteit en kracht in dit streven schuilt. Wanneer alle mensen dit christus-bewustzijn nastreven, ontstaat een samenleving die zijn weerga niet kent. De wederkomst van Christus betekent, dat de bedoelingen van Jezus werkelijk gestalte krijgen.

Opdracht om Jezus' leer bekend te maken

De evangelieën van Mattheüs en Marcus eindigen met de opdracht die Jezus aan zijn leerlingen geeft om zijn leer uit te dragen.

Al te gemakkelijk is de kerk in later eeuwen er vanuit gegaan dat dit betekende dat men niet-christenen tot het christendom moest bekeren, en dan vaak nog tot de eigen interpretatie van het christelijke geloof.

Jezus verkondigde zijn leer binnen de Joodse samenleving en nergens blijkt dat hij eropuit was om een nieuwe godsdienst te stichten. Met zijn kritiek op de Farizeeën bestreed Jezus de dogmatische rigide opvattingen van zijn tijd . Met zijn oproep om het eigen zelf te leren kennen, om een eerlijk en oprecht leven te leiden en vanuit een gevoel van liefde oog te hebben voor de medemens, beoogde Jezus een spirituele hervorming van alle godsdiensten en niet alleen van het Jodendom. Jezus constateert dat hij een groter vertrouwen in zijn leer aantreft bij niet-Joden dan bij zijn Joodse tijdgenoten en overduidelijk geeft hij aan dat het er niet op aankomt welke godsdienst je beleidt, maar wat je innerlijke houding is .

Rijkdom

Hoe kan iemand van de bezittende klasse zich in alle ernst christen noemen ?

Toch wordt het christendom beleden door miljoenen mensen, die wonen in de welvarende delen van de wereld.
Misschien geeft die constatering wel het meest aan dat de christenheid bij lange na nog niet het niveau bereikt heeft, wat de stichter van het christendom in zijn enorme eenvoud voor ogen had.

Drie-eenheid

Van God kan men eigenlijk geen beschrijving geven. Zijn kracht en wezen zijn niet in woorden te vatten. Het christendom kent drie belangrijke beelden om aan te geven wie God is. Deze zijn :

Deze drie beelden geven aan hoe God werkzaam is in de wereld. Vanwege deze drie aspecten, dat God zorgzaam is als een liefhebbende vader, dat er een enorme kracht van uitgaat als men leeft naar Gods bedoelingen, en dat het Goddelijke ervaren kan worden in het diepste innerlijk, spreekt men wel over God als drie-eenheid.

Christelijke theologen hebben getheoretiseerd over de aard en betekenis van de begrippen Zoon en Heilige Geest. Zijn het afzonderlijke krachten die van God uitgaan, of zijn het andere benamingen voor God en geven zij verschillende aspecten van God weer? Dit soort theorievorming gaat mijns inziens veelal voorbij aan de werkelijke boodschap van Christus, dat God voor zijn kinderen zorgt als een liefhebbende ouder, en dat de hulp altijd gegeven wordt, als men werkelijk op zoek gaat naar een eerlijke en oprechte levenswandel.


Terug naar begin van deze pagina

Terug naar essentiële waarden van het christelijk geloof

Terug naar navigatie-pagina

Terug naar begin-pagina