Wat is essentieel in het leven ?
Wat is werkelijk waardevol ?
Wat maakt een mens werkelijk gelukkig ?

Misschien nauwelijks te beantwoorden vragen. Maar toch raken ze de kern van ons bestaan. Want wie is er niet bezig met de vraag hoe hij/zij gelukkig kan worden ? Bijna alles wat je doet draait erom. Datgene wat je gelukkig maakt, dat is essentieel voor je, dat is werkelijk waardevol, dat zegt iets over wie je zelf bent.

Jezelf leren kennen

Het is daarom van belang uit te gaan zoeken, wat je gelukkig maakt. Het is verbijsterend hoe weinig we ermee bezig zijn, echt op te letten (1) wanneer we genieten, en waardoor dat komt, en (2) wanneer we juist niet genieten, en waardoor dat komt. Door die onoplettendheid, hebben we vaak in de verste verte niet in de gaten, dat we onszelf onnodig in een onprettige positie manoevreren. Bijvoorbeeld door te veeleisend te zijn, waardoor we mensen tegen ons in het harnas jagen, of door overdreven poeslief te zijn, waar anderen zich ook niet gemakkelijk bij voelen. Het ligt voor iedereen anders, maar elk van ons heeft zo zijn persoonlijke fouten. En of die nu groot zijn of klein, voor iedereen zichtbaar of heimelijk verborgen, het is voor ieder mens die werkelijk gelukkig wil zijn, van het grootste belang de eigen tekortkomingen onder de loep te nemen en te onderzoeken.

Maar hoe schrikken we daar niet voor terug ! Geconfronteerd worden met je eigen fouten is niet leuk. Het raakt onze trots. Hoe kun je jezelf nog iets waard achten, als je oog in oog komt te staan met je tekortkomingen ? Misschien geef je er de voorkeur aan om je ogen te sluiten voor je dommigheden, je tevreden te stellen met het leven dat je nu hebt, ook al is het niet helemaal ideaal, en neem je liever klakkeloos aan dat een groter geluk voor jou niet is weggelegd. Maar als je niet bereid bent, werkelijk te onderzoeken wat je geluk in de weg staat, houd je jezelf voor de gek. En echt gelukkig word je daar zeker niet van.

Om echt gelukkig te zijn, moet je dus de bereidheid hebben om werkelijk alles onder ogen te zien wat er in je leeft, je mooie en je lelijke kanten. Want dat je jezelf zou moeten verachten bij het onderkennen van je fouten, is slechts schijn. Het is een illusie te denken dat je niets waard bent omdat je een paar fouten hebt. Die illusie moet je doorprikken. Het vergt nederigheid om aan jezelf en aan anderen te laten zien wat er in je leeft, dat er ook minder fraaie karaktertrekken in je zijn. Maar wil je echt ernst maken met je persoonlijke geluk, dan kun je daar niet omheen, dan moet het.

Meditatie

Als je werkelijk naar geluk streeft, zit er niets anders op om oplettend te zijn, oplettend op wat je voelt, denkt, wilt en doet. Een dergelijke oplettendheid kun je oefenen.
Het is tevens noodzakelijk om alles wat je hebt meegemaakt te overpeinzen, er op terug te kijken, niet als een soort wegdromen in een verleden, maar concreet en constructief op een rijtje zetten wat goed ging, en wat minder fraai was.
Voor beide activiteiten, oplettendheid oefenen en de tijd nemen om je eigen leven te overzien en te overdenken, wordt de term
meditatie gebruikt. Het is niet verwonderlijk dat veel wijsheidsleraren op het belang van meditatie hebben gewezen, want het kan ons dichter bij onze essentie brengen. Het is eenvoudigweg bedoeld om dingen in onszelf te gaan waarnemen die we anders over het hoofd zouden zien.

Persoonlijke ontwikkeling

Hierboven is geschetst wat het doel is van persoonlijke ontwikkeling, en is aangetoond dat het essentieel is om zo'n weg te volgen. Maar er is niet één zo’n weg. Er zijn er talloze. Welke is voor jou het meest geschikt ? Waar voel jij je het meeste thuis ? Op deze homepage heb ik een aantal verschillende wegen uitgewerkt. De beste beschrijving ( die ik ken ) hoe een persoonlijk onderzoek kan worden aangepakt en concreet vorm kan worden gegeven, is te vinden in de
Padwerk-lezingen. Maar ook de traditionele religies zoals het boeddhisme en het christendom herbergen een schat aan aanwijzingen ten aanzien van persoonlijke ontwikkeling.

Contact met je omgeving

Jezelf ontdekken houdt direct verband met hoe jij denkt dat de buitenwereld jou ziet en hoe jij de buitenwereld wilt zien. Want je spiegelt jezelf aan de buitenwereld. Ben je een meeloper, of neig je er meer toe jezelf tegen je omgeving af te zetten ? Of doe je allebei ? En in welke gevallen doe je dat dan ? Als je jezelf beter leert kennen, ga je de buitenwereld minder extreem beoordelen. Je ontdekt dat de fouten die je bij anderen scherp veroordeelde, in een of andere vorm ook bij jezelf voorkomen. En je ontdekt dat mensen met wie je het scherp oneens was, iets onderkennen, wat jij over het hoofd zag. Je kunt je beter inleven in de ander en dat maakt je milder. Omdat je je eigen fouten accepteert, accepteer je makkelijker dat anderen hun tekortkomingen hebben. Jezelf leren kennen is eigenlijk hetzelfde als de ander leren kennen. En jezelf leren waarderen is hetzelfde als de ander leren waarderen. Je leert vrede te hebben met jezelf en je omgeving. Langzaam begint het tot je door te dringen dat het geluk, waar je voor je zelf naar streeft, in hoge mate afhangt van het geluk dat je omgeving uitstraalt. Je streeft niet meer naar geluk voor jezelf, maar naar geluk voor iedereen. Je komt steeds dichter bij het eeuwenoude gebod "Heb je naaste lief als jezelf". Je komt steeds dichter bij iets dat
spiritualiteit genoemd wordt. Dat uit zich onder andere in creativiteit en onderscheidingsvermogen.

Creativiteit

Als je de ontdekkingsreis in je eigen werkelijkheid volhoudt, krijg je steeds meer kijk op wat jij zelf graag doet, wat voldoening geeft ongeacht of je ervoor beloond wordt, waar je goed in bent, waarmee jij jezelf (en de wereld) iets kan schenken, zonder dat je er ook maar iets voor terug hoeft te krijgen. Dat geeft zelfvertrouwen. Het geeft dankbaarheid dat jij mag zijn zoals je bent.

Onderscheidingsvermogen

Naarmate je je ontwikkelt leer je steeds beter onderscheid te maken tussen wat liefde lijkt en wat liefde is. Lief zijn uit onderdanigheid (de lieve vrede bewaren) is geen liefde omdat er ontevredenheid achter schuilt. Schreeuwen dat je van iemand houdt en dat hij of zij daarom iets wel of niet moet doen, is geen liefde, omdat het gepaard gaat met dwang. Niets tegen misstanden ondernemen omdat er toch niets tegen te beginnen valt, kan voortkomen uit realiteitsbesef, maar het kan net zo goed voortkomen uit gemakszucht en inertie. Je ziet in dat een vloek, geuit door een soldaat in een loopgraaf, die de diepe wens in zich draagt dat er een einde moet komen aan alle ellende, gelijk staat aan gebed.
Je ziet in dat de motivatie achter een handeling de waarde van een daad bepaalt, en niet de uiterlijke verschijningsvorm.

Dieper ingaan op wat essentieel is

Bovenstaande geeft in kort bestek weer wat (volgens mij) essentiëel is, wat werkelijk waarde heeft. Op verschillende bladzijden van deze homepage ga ik dieper in op dit thema.
Ik vind de pagina’s die dit thema belichten vanuit de visie van het
padwerk en van (mijn interpretatie van) het christendom het meest geslaagd.
Op het religieuze perspectief borduur ik voort in de pagina’s over spiritualiteit, het boeddhisme en New-Age-opvattingen. De pagina Je beeld van God is een voorzichtige poging verschillende religieuze opvattingen naast elkaar te zetten.
Op de pagina’s over zoeken naar waarheid en ethiek verlaat ik het religieuze kader. Beide pagina’s zijn wat theoretischer van aard. De pagina over ethiek definieert vrijheid, rechtvaardigheid en efficiency als uitgangspunten voor gedragscodes. De pagina zoeken naar houvast door logisch redeneren tracht de werkelijkheid te benaderen vanuit een strict logisch perspectief.

Wat is geluk ?

Geluk is het dienen van het goede.
Geluk is aanvaarding, wat er ook gebeurt.
Aanvaarding betekent niet dat men passief moet afwachten, want afwachten is afhankelijkheid.
In dat geval wacht men op iets dat nog moet komen, terwijl aanvaarding zich in het nu afspeelt.
Men aanvaardt wanneer men deze seconde aanvaardt, wanneer men elk moment waardevol vindt.
Geluk vraagt dus de inzet van de totale persoonlijkheid, want wanneer de mensen vriendelijk zijn, het mooi weer is, de zee blauw glinstert en er geen zorgen of pijn aan de horizon liggen, ja dan weet zelfs de neerwaartse mens een glimlach tevoorschijn te toveren.
Dan kan zelfs hij zeggen : ik voel me gelukkig.
Maar dat is geen geluk, dat is afhankelijk zijn van de omstandigheden.

Geluk is onafhankelijk, of het nu regent of de zon schijnt, of u nu over straat huppelt of ziek in bed ligt, of u nu liefdevol samen bent of in strijd met uw omgeving, of u nu een gezond lijf hebt, of een kreupele uitrusting, geluk is onafhankelijk van al deze aardse omstandigheden, want geluk is vrij.
Geluk is in zichzelf en rond.
Maar hoe kan men gelukkig zijn als er zoveel ellende op uw weg gesmeten wordt ?
De ellende is nooit de ellende, de ellende is een uitdrukking van een boodschap.
Zoek de betekenis van de boodschap en de ellende verdwijnt.

Wie het leven wil leren kennen, ontmoet het geluk.
Want geluk is ook de hunkering naar kennis van het leven.
Welke boodschappen heeft het leven voor mij ?
Waarom gebeuren deze dingen met mij ? Waarom bevind ik me tussen dit groepje mensen, zoals familieleden, vrienden, collega’s ? Wat heb ik met hen te maken ?
Waarom treft mij deze ziekte ?
Waarom dit verlies ?
Waarom moet ik dit verdriet beleven ?
Al deze boodschappen zijn signalen van het geluk.
Want geluk is overal en altijd.
Het is om u heen als u lacht, het gaat door u heen wanneer u ademt, het is uw aardse voedsel voor de geest.
Adem dit geluk in.
Adem het leven in, adem alles in wat u in dit leven tegenkomt, laat het door u heenstromen, ontdek de vele betekenissen, aanvaard het leven onvoorwaardelijk, maar houd deze aanvaarding altijd open, zoals ook uw ademhaling open blijft en doorgaat.
Zet nooit een punt achter een ontdekking, achter een betekenis, wees er altijd van bewust dat de mens geen overzicht heeft en dus geen einde kan bepalen.
Geluk is ook dit aanvaarden, is weten wat uw plaats is en weten dat deze plaats een bescheiden plaats is.
Niet omdat er een grote macht tegenover staat, zoals bij de mensen het geval is en dit is dan ook de verklaring waarom mensen bescheidenheid zo slecht verdragen, dus niet omdat er iets groots tegenover iets kleins wordt geplaatst, maar omdat deze bescheidenheid de voorwaarde is voor een open geest.
Iedere inneming van bezit, iedere toevoeging aan de mens, ziet hij als een zekerheid, als een afbakening, als een afronding en daarmee doodt hij de verdere voortgang voor kennisopname.
Bescheiden mensen leren het snelst.

Geluk is een diep inzicht in de betekenis van het leven.
Geluk is weten dat alle gebeurtenissen in dit leven niet op zichzelf staan, maar een vormgeving van gedachten, van oorzaken en gevolgen.
De gebeurtenissen zelf zijn als het lichaam van de mens.
Ze zijn de verpakking van een boodschap, de omhulsels van een onzichtbare sturing.
Aanvaarding van het leven zijnde een lering aan de ziel, schept geluk, maakt alles lichter, laat het leven toe bij elke ademhaling.

Hoe dit te bereiken ?
Door te aanvaarden dat de werkelijkheid zich achter het zichtbare bevindt.
Door steeds opnieuw en op een steeds dieper niveau te begrijpen, dat wat we meemaken, dat wat we zien en voelen, dat wat er om ons heen gebeurt, kortom al het merkbare en tastbare alleen maar uitdrukkingen zijn van een andere werkelijkheid.
Een werkelijkheid die ons leven bestuurt, aanmoedigt, afremt, hoop geeft, bijstuurt, doet verlangen en doet stil zijn.
Geluk is steeds meer leren inzien dat de wereld in u zich eveneens buiten u afspeelt en dat de wereld om u zich alleen maar in uw hoofd afspeelt.
Geluk is de beleving van de werkelijkheid, een werkelijkheid die al zo lang en zo vele levens bij u is en nog zo lang na dit leven bij u zal zijn.
Wanneer u deze werkelijkheid kunt aanvaarden, dan verlaat u het begin en het einde van de aarde-mens.
Want de aarde-mens denkt dat hij het begin en het einde weet.
De geboorte heeft hij al achter zich en het enige wat hij nu nog weet, is de angst voor de dood die op hem afkomt.
Ontwijking, ontkenning, afleiding, spastisch genieten ’voor het te laat is’, het zijn allemaal geforceerde manieren om gelukkig te zijn.
Maar ze voldoen geen van alle.
Alle manieren lopen dood op angst voor de dood, voor het einde.
Werkelijk geluk overstijgt dit begin- en einde-denken en ziet door deze illusie heen.
Maar de mens die zich aan het zichtbare hecht, die zich met het begin en het einde vereenzelvigt, staat zichzelf niet toe gelukkig te zijn.
Hij veroordeelt zichzelf tot een slaaf van het denken, tot een bangerig wezen dat het einde, de dood zo lang mogelijk wil ontwijken.
Geluk is aanvaarding van alles wat in uw leven gebeurt en het is de aanvaarding van de dood als de poort van een nieuwe fase.
Wie het geluk wil omarmen, omarme dit moment en dankt het leven voor alles wat u daarin ontdekken mag.

(Uit : De belofte van uw Leven, Theije Twijnstra
)

Wat is geluk niet ?

Verlangen naar geluk bestaat al wanneer de mens wordt geboren; het bestaat al in het kleine kind. Het idee van geluk voor een kind is vervulling van alle verlangens, onmiddellijk en precies op de manier waarop het kind het wil. Hoe volwassen een mens ook is, zijn leven lang draagt hij een restant van dat idee met zich mee.

Alle verkeerde opvattingen zijn een misvorming van de juiste opvatting en berusten op een misverstand. De verkeerde opvatting van geluk wordt als volgt uitgedrukt : ’Ik kan alleen gelukkig zijn als ik kan hebben wat ik wil, wanneer ik het wil en op de manier waarop ik het wil. Alle andere omstandigheden maken mij ongelukkig.’ Hierin ligt de eis besloten dat men van iedereen absolute goedkeuring, bewondering en liefde moet krijgen. Op het moment waarop wie dan ook niet aan die eis lijkt te kunnen of willen voldoen, stort de wereld van de persoon in kwestie in. Geluk wordt iets onmogelijks, en niet alleen voor dat moment, maar voor altijd. Dit is natuurlijk nooit de verstandelijke overtuiging van een volwassene, maar een emotionele reactie. Alles lijkt hopeloos en de stemming is min of meer wanhopig.

De onontwikkelde mens voelt zich zwart/wit : hij kent geen tussenweg, is ofwel gelukkig ofwel ongelukkig. Als de dingen gebeuren in overeenstemming met zijn wensen is de wereld licht. Maar als er ook maar iets tegenzit, ziet de wereld er zwart uit.

Wanneer een klein kind maar even honger heeft, lijken minuten een eeuwigheid. Niet alleen omdat het kind geen begrip heeft van tijd, maar ook omdat het niet weet dat de periode van honger heel gauw voorbij zal zijn. Een baby is dus totaal wanhopig, zoals je aan zijn huilen kunt horen. De reden waarom het kind huilt, lijkt niet in verhouding te staan tot zijn boze woede en ongelukkig zijn. Bij een volwassene blijft dit deel van de persoonlijkheid, dat in de kinderjaren vrij werd geuit, verborgen in de psyche en brengt daar nog steeds dezelfde reacties voort. Alleen de redenen voor het verdriet veranderen, het uiterlijk vertoon wordt gematigd of zelfs volledig verhuld door rationeel en acceptabel gedrag. Maar dit bewijst op geen enkele manier dat de innerlijke reactie niet meer bestaat of dat de persoon in kwestie ermee in het reine is gekomen in een proces van rijping en groei.
Een kind beseft al heel vroeg dat dergelijk geluk zoals het dat graag wil, onmogelijk is; het voelt zich afhankelijk van een wrede wereld die hem niet geeft wat hij denkt nodig te hebben en wat hij zou kunnen hebben als de wereld maar minder wreed was. Als je hier logisch over doordenkt, kom je tot de ontdekking dat deze primitieve en verwrongen opvatting van geluk eigenlijk neerkomt op een verlangenn naar alleenheerschappij en onvoorwaardelijke gehoorzaamheid van de omringende wereld. Het kind verwacht een speciale plaats, ver verheven boven alle andere wezens, daar anderen zijn wensen dienen te vervullen. Als hieraan niet kan worden voldaan - en dat kan nooit - wordt de frustratie absoluut.
...
Het is natuurlijk voor wie dan ook onmogelijk je deze vroege emoties te herinneren, want je hebt geen herinnering aan de eerste jaren. Het is een feit dat deze reacties zonder uitzondering in alle mensen blijven voortbestaan en je kunt ze op verschillende manieren vinden door het werk op dit pad. Je kunt ze vinden door enkele van de reacties uit het verleden en het heden te bekijken en ze vanuit dit standpunt te analyseren. Ontdek eerst waar dit kleine kind in jou nog steeds bestaat en dezelfde verlangens en gevoelens en reacties heeft; richt je aandacht op dit bijzondere aspect van je persoonlijkheid. Dan heb je een punt bereikt van waaruit je de onwerkelijke, niet te realiseren opvatting van geluk kunt gaan ontgroeien en de juiste, volwassen, realistische en realiseerbare opvatting kunt opbouwen die oneindig veel bevredigender is. Tot je het kind in je hebt ervaren, kun je niet begrijpen hoe bepaalde innerlijke conflicten als een kettingreactie op deze fundamenteel misvormde opvatting volgen.

(Padwerklezing 58)

Aan uiterlijke omstandigheden is geluk niet af te leiden

Via de geleerde aleviet Fatih al-Moechtaar, die het had van meen ik de judaïst Leron Chamsj, wiens geheugen hem nooit in de steek liet, die het op zijn beurt had vernomen van een kloosterloze hindoe-monnik wiens naam mij even niet te binnen wil schieten maar die zich in ieder geval beriep op de geschriften van de wijze taoïst Lioe An, is mij de volgende parabel ter ore gekomen :
Een oude man en zijn zoon woonden in een verlaten fort op een helling, waar hun enige waardevolle bezit een paard was. Toen dit paard op een dag wegliep, kwamen de buren langs om hun medeleven te betuigen. ”Wat is dat toch erg !” zeiden zij. ”Hoe weten jullie dat ?” vroeg de oude man. De volgende dag kwam het paard terug, met in zijn kielzog een aantal prachtige wilde paarden. Net op het moment dat de oude man en zijn zoon de paarden binnen de omheining zetten, kwamen de buren haastig aangelopen. ”Wat een geluk !” zeiden zij. ”Hoe weten jullie dat ?” vroeg de oude man weer. De volgende dag probeerde de zoon één van de wilde paarden te berijden. Maar hij viel eraf en brak ongelukkigerwijs zijn been. De buren kwamen aangehold zodra ze het nieuws hoorden. ”Wat erg !” zeiden zij. ”Hoe weten jullie dat ?” was opnieuw de wedervraag. De dag erna marcheerde het leger langs, ronselde jonge mannen uit het dorp om te gaan vechten in een verre veldslag tegen de barbaren in het noorden. Velen zouden nooit weerkeren. Maar de zoon, omdat hij zijn been gebroken had, kon niet mee.
Of iets van die strekking.
(Mazjied al-Wahd in de NRC van zaterdag 23 december 2000)

Geld maakt niet gelukkig

Met de stelling ’Geld maakt niet gelukkig’ wordt bedoeld dat ’te veel geld, d.i. geld dat je eigenlijk helemaal niet nodig hebt, nooit gelukkig maakt’. De stelling is al vele malen aangetoond. Hieronder één van de vele voorbeelden.

Maar wie was nou eigenlijk Jan Willem van Galen ? ... Van Galen groeide op tot een selfmade man pur sang. Jong, blond, doorgaans casual gekleed maar toch ’bijzonder good-looking’ en niet gehinderd door ook maar één schooldiploma begon hij zijn zakelijke carrière ... Zijn messcherpe neus voor zaken dwingt tot op de dag van vandaag respect af bij een aantal Passagewinkeliers. De werkwijze van Van Galen was dan ook briljant ... Zijn gevoel voor timing was in meerdere opzichten puntgaaf ...

Hoe briljant Jan Willem van Galen als zakenman ook geweest mag zijn, volgens de Passageondernemers had hij één zwakke plek : zijn persoonlijk leven. Unaniem zijn ze van mening dat hij, ondanks zijn snelle babbel, iets tragisch uitstraalde. Eén van hen : ”Ik had altijd het idee dat hij vriendschap wilde kópen. Maar ja, dat zijn nu eenmaal dingen die juist níet te koop zijn.” Een andere winkelier voegt daaraan toe : ”Volgens mij was hij ongelooflijk eenzaam. Ondanks al z’n miljoenen, z’n prachtige huis aan het Prinsenvinkenpark en zijn antieke Porsche was hij diep in z’n hart een ongelukkig jongetje”. Uiteindelijk blijft het ook voor de winkeliers gissen naar de oorzaak van zijn tragische dood : de ’golden wonder boy’, die zeventig miljoen toucheerde van de Fortisbank, maakte vorig jaar een eind aan zijn leven.

(Haags Straatnieuws, nr. 9, augustus 2001)


Deze pagina bekijken met inhoudsopgave aan de linkerkant

Deze pagina bekijken zonder inhoudsopgave aan de linkerkant

Naar de navigatiepagina

Terug naar de beginpagina