Islam

Inhoudsopgave
islam
  Koran-fragment
Soera 18:95-98

Koefisch schrift op perkament, ca. 900 n.Chr.

Met name door de komst van arbeidsmigranten uit het Middellandse-Zeegebied en van asielzoekers uit alle delen van de wereld heeft de islam een plaats gekregen in de Nederlandse samenleving. Hiermee werd de autochtone nederlanderse bevolking geconfronteerd met een waardenstelsel dat op veel punten verschilt van de opvattingen die in de Nederlandse samenleving gangbaar waren. Hoewel er veel pogingen werden ondernomen om tot een beter wederzijds begrip te komen tussen moslims en niet-moslims, bestaat er nog steeds veel onbegrip, die mede gevoed wordt door negatieve berichtgeving in de media, enerzijds over misstanden binnen de islamitische gemeenschap (achterstelling van de vrouw, ontwortelde jeugd) en anderzijds over de rol van de islam in internationale aangelegenheden (dictatoriale regimes in vrijwel alle islamitische landen, islamitische brandhaarden, terrorisme). Deze actualiteit en het feit dat de islam een wereldgodsdienst is die mensen uitnodigt kennis te nemen van haar leerstellingen en die te aanvaarden, hebben mij ertoe gebracht mij in de islam te verdiepen.

Mijn onderzoek is voornamelijk gebaseerd op schriftelijke bronnen. Deze aanpak heeft nadelen. Als ’gewone Nederlander’ met relatief weinig kennis van de islam, kan ik vaak niet beoordelen of een islamitische schrijver een opvatting verkondigt die in brede kring wordt aangehangen, of dat hij/zij slechts een kleine groep moslims vertegenwoordigt. Een ander nadeel is dat men geen contact maakt met de belevingswereld van moslims. Men komt niet in aanraking met de vragen en de twijfels van moslims. Vaak verschillen de opvattingen van de gewone gelovigen van de officiŰle leer. En is er wel een officiŰle leer ?

Het nettoresultaat van mijn kennismaking met de islam is dat er nog steeds vragen zijn. Mijn twijfel aan veel islamitische uitgangspunten is niet weggenomen. De punten waarop ik de islam niet begrijp, komen op verschillende pagina's aan bod. Op diverse plaatsen is kritiek prominent aanwezig en wordt commentaar geleverd vanuit het standpunt van een niet-moslim. Deze homepage is dus kritisch ten opzichte van de islam.
Eén van de lezers van deze homepage stuurde mij een mail waarin hij mij verweet dat ik de islam niet objectief beschreven heb. Of hij daarin gelijk heeft, laat ik over aan het oordeel van de lezer, maar er is veel voor zijn standpunt te zeggen. Niettemin heb ik steeds geprobeerd zo objectief mogelijk te zijn. Ik probeer duidelijk onderscheid te maken tussen wat over de islam geschreven wordt en mijn opvatting. Door zowel islamitische als niet-islamitische auteurs te citeren, probeer ik de verschillende onderwerpen genuanceerd te behandelen. Steeds probeer ik mijn mening te onderbouwen. Bij elk issue worden argumenten voor en tegen genoemd.

Aan mijn lezers met een moslim-achtergrond zou ik willen vragen deze homepage te beschouwen als een eerlijk verslag van een niet-moslim die kennis heeft genomen van de islam, ook als mijn kritisch commentaar wrevel wekt. Kritiekpunten kun je lezen als eerlijke vragen. Je zou jezelf vragen kunnen stellen als : ’Begrijp ik het standpunt van de ander ? Kloppen de argumenten die aangedragen worden ? Zo nee, waar zit de denkfout ? Wat hebben islamitische geleerden over dit onderwerp gezegd ? Zijn hun argumenten steekhoudend ?’ Door jezelf vragen te stellen, gebruik je deze website om je eigen geloof te verdiepen. Misschien is de belangrijkste vraag die je jezelf kunt stellen : ’Wat vind ik ervan ? Onafhankelijk van wat anderen gezegd hebben, wat is werkelijk mijn eigen mening ?’ Dat is waar het in deze website om gaat, dat het helpt open te staan voor vragen en meningen van anderen, te zoeken naar eerlijke antwoorden, en daardoor tot een dieper inzicht te komen.
Ik wil benadrukken dat kritiek op de islam - of beter gezegd : op opvattingen die binnen de islam gangbaar zijn - geen kritiek is op individuele moslims. Ik ga ervan uit dat verreweg de meeste moslims eerlijke en oprechte mensen zijn en het goede nastreven. Zij worstelen wellicht met dezelfde vragen als welke op deze website worden gesteld.

  Ik ontving een e-mail waarin haarfijn werd gewezen op een punt waarmee ik worstel. Dit e-mail-bericht was aangemerkt als privé, waardoor ik het niet kan citeren. Ik wil echter wel in mijn eigen woorden de essentie van de mail weergeven :

  Ik begrijp de islam niet. Daardoor lukt het mij niet met begrip over de islam te schrijven. Ook nu ik mij meer dan gemiddeld heb verdiept in de islam, blijft er onbegrip, en ben ik veel kritischer ten opzichte van de islam dan ten opzichte van de andere religieuze stromingen. Het dilemma is : Ik weet niet met begrip te schrijven over iets waarover (nog) veel onbegrip in mij leeft. Dit probeer ik te compenseren door een degelijke onderbouwing van mijn opmerkingen, maar op een of andere manier slaag ik er wellicht niet voldoende in recht te doen aan datgene wat een gelovige bindt aan zijn religie, aan de veilige structuur die het biedt om naar de wereld te kijken en aan het gevoelsleven dat een religie vertegenwoordigt. Omdat ik op dit moment geen methode weet om aan dit euvel tegemoet te komen, is deze homepage zoals hij is : het beschrijft enerzijds
  -   wat moslims geloven,
  en geeft anderzijds aan
  -   waar de islam niet begrepen wordt door een niet-moslim.
  Ondanks de tekortkomingen hoop ik dat deze website een positieve bijdrage levert aan de discussie over en met de islam.
  In godsdienst is geen dwang.
(Koran 2:256)

Vergelijk de volgende twee krantenartikelen die ongeveer in dezelfde periode zijn verschenen :

... na 11 september 2001 is er erg veel veranderd. Er wordt sindsdien met heel andere ogen naar moslims gekeken. Maar neem van me aan : wat daar is gebeurd, kan nooit uit naam van de Islam zijn geweest. Die is gebaseerd op liefde, op vrede. Zeker niet op geweld. Wij zijn absoluut tegen elke vorm van terreur. De zwarte rand die sindsdien rond ons geloof bestaat moeten we kwijt. Dat willen we bereiken door veel mensen ... te ... laten zien waar we voor staan. Natuurlijk staan we daarbij open voor discussie, maar wel in de sfeer van vriendschap en respect voor elkaar.
...
De wet respecteren van het land waar je woont, dat is wat ons betreft vanzelfsprekend.
...
Wij willen op een leuke manier met onze buren omgaan, hen vriendelijk groeten, met een lachend gezicht rondlopen.
De moskee is niet eng.
...
Kom met ons praten en dan genieten we samen.
    De El Tawheed-moskee in Amsterdam veroorzaakte onlangs grote opschudding vanwege discriminerende islamitische teksten in de door haar verspreide literatuur.... Ongehoorzame vrouwen moeten geslagen worden en ongelovigen gedood. Homo's zouden van een grote hoogte geworpen moeten worden en wel met het hoofd naar beneden. Omwonenden van de moskee in de Bellamy-straat voelen zich steeds meer ge´ntimideerd.... Imam El Shershabi heeft ijlings afstand genomen van de discriminerende teksten maar het is zeer de vraag of hij dat wel echt meent. ... Reeds twee jaar geleden kwam de Nederlandse vertaling van een preek van de imam ter beschikking. En die loog er niet om. Vrouwen moeten hun man onvoorwaardelijk gehoorzamen. Zo niet, dan dienen ze geslagen te worden. Ze mogen niets doen zonder de uitdrukkelijke toestemming van hun echtgenoot. Parfum en make-up zijn taboe. En : ”Deze vrouwen zijn diegenen die Allah vrezen en veel kinderen baren”.
...
Deel III van ’De weg van de moslim’ gaat over sociale betrekkingen binnen de islam. ...
Iemand die zijn verplichte dagelijkse gebeden verwaarloost of die ongelovig, jood, christen, athe´st of communist is geworden en daar over geen spijt betuigt, mag ter plekke worden gedood. Vrouwen die van ontucht worden beschuldigd, moeten worden gestenigd. Die straf kan ook mannen treffen. Leeftijd speelt geen rol. Ook oude mensen kunnen zo worden terechtgesteld. Er staat ook bij hoe : ”Men graaft een gat in de grond tot een diepte van borsthoogte. Men zet de delinquent er in en men stenigt hem/haar tot de dood erop volgt.” Zwangere vrouwen mogen nog even blijven leven tot het kind geboren is en het geen borstvoeding meer nodig heeft. ... Diefstal wordt bestraft met het afhakken van vingers, handen, voeten of ledematen. Afhankelijk van de ernst van de overtreding. ”Als bloedstollend middel dompelt men de stomp van de arm of het been in kokende olie.” Bovendien is het goed ”om bijvoorbeeld de afhakte hand een bepaalde tijd om de nek van de dief te hangen als afschrikwekkend voorbeeld.”.
(S. Ozturk, Kom met ons praten en dan genieten we samen - in : Delftse Post, 4 juni 2004)     (prof. dr. B. Smalhout, Kamelen in Amsterdam :- in : De Telegraaf, 8 mei 2004)

Deze twee artikelen geven aan dat de standpunten over de islam enorm uiteenlopen. In de linker kolom geeft een allochtone Nederlander een positief beeld van de islam. In de rechter kolom verwoordt een autochtone Nederlander zijn afschuw over de discriminerende en wrede opvattingen binnen de islam.

Hieronder volgen een aantal kanttekeningen bij deze twee artikelen :
         
Maar neem van me aan : ...   ”Neem van mij aan” is een alledaagse uitdrukking waarmee een daaropvolgende regel kan worden beklemtoond. Deze zin hoeft niet noodzakelijk te betekenen dat we iets zonder nadenken zouden moeten geloven. Als ik de uitdrukking echter letterlijk neem, en uitga van de betekenis ”iets zonder nauwkeurige controle als waarheid aannemen”, dan moet ik zeggen dat ik dat op deze homepage probeer te vermijden. Op deze homepage probeer ik zo min mogelijk aan te nemen, en steeds heel nauwkeurig te onderzoeken of iets waar is of niet.
 
Wat daar is gebeurd, kan nooit uit naam van de Islam zijn geweest.   Met ”Wat daar is gebeurd” doelt de schrijver op terroristische aanslagen door moslim-activisten. Het valt niet te ontkennen dat de daders van deze aanslagen door het islamitische gedachtengoed zijn be´nvloed. In die zin speelt de islam wel degelijk een rol. Klaarblijkelijk verstaat de schrijver onder ”de islam” iets anders dan er door de meeste mensen onder verstaan wordt. Hij bedoelt ”de ware islam” zoals hij zich daar een voorstelling van heeft gemaakt. Dat iedereen onder ”de islam” iets anders kan verstaan, maakt het commentariëren erg lastig. Op deze homepage wordt zoveel mogelijk uitgegaan van algemeen geaccepteerde opvattingen over wat de islam is.

Het is zo verleidelijk om de islam te zien als oorzaak van terrorisme. Dat getuigt echter van een oppervlakkige oordeelsvorming. Armoede, werkloosheid, gebrek aan mogelijkheden om zich te ontplooien, uitzichtloosheid, ongelijkheid, politieke onderdrukking en oorlogen zijn er veeleer de oorzaak van dat rancuneuze gevoelens ontstaan, die een voedingsbodem vormen voor terrorisme. Ook waar mensen in oorlogsgebieden leren haten, zullen die gevoelens van ontworteld zijn bij enkelingen omslaan in onredelijk geweld. Het mechanisme waarin mensen geweld gaan gebruiken vanuit uitzichtloosheid, onmacht en onvrede, komt voor in nagenoeg alle culturen. Welke rol de islam ook speelt in het leven van fundamentalistische terroristen, het zou al te gemakkelijk zijn om de opkomst van terroristische groeperingen enkel en alleen te wijten aan de islam en om alle moslims over ÚÚn kam te scheren. Veel moslims doen hun uiterste best om te voorkomen dat islamitische jongeren afglijden naar een gewelddadig pad.

 
(De islam) is gebaseerd ... op vrede.   Het is moeilijk de gedachtegang van moslim-terroristen te volgen, maar het zou mij niet verbazen dat zij in eigen ogen ook voor vrede strijden. Door angst, woede of haat verblind, menen zij dat strijden voor vrede hetzelfde is als strijden tegen de vijanden van de islam. Die strijd is - in hun ogen - zo belangrijk, dat geweld toegestaan is. Zij strijden tegen personen of naties die in hun ogen vijandig staan tegenover de islam. Zo worden vele onschuldigen vermoord of verwond in naam van de vrede.
Moslims die terreur verafschuwen en moslims die geweld acceptabel vinden als middel om de islam te verdedigen, verstaan onder vrede iets anders. Voor de ene groep is het afzien van geweld, voor de andere groep is het overgaan tot geweld. Beide groepen kunnen vanuit hun eigen filosofie de islam als godsdienst van de vrede zien. De uitspraak dat de islam een godsdienst van vrede is, wordt dan nietszeggend, omdat niet meer duidelijk is wat ermee bedoeld wordt.
Daarom is het zo belangrijk dat de heer Ozturk aangeeft dat de islam zoals hij die zich voorstelt, staat voor liefde en geweldloosheid.
 
Wij zijn absoluut tegen elke vorm van terreur. ... De wet respecteren van het land waar je woont, dat is wat ons betreft vanzelfsprekend. ... Wij willen op een leuke manier met onze buren omgaan, hen vriendelijk groeten, met een lachend gezicht rondlopen.   Het is opvallend hoe zeer dhr. Ozturk (moslim) en dhr. Smalhout (niet-moslim) het met elkaar eens zijn. Beide verafschuwen terreur, zowel in de huiselijke kring als in de samenleving. Wat ook opvalt, is dat dhr. Ozturk (moslim) met imam El Shershabi (eveneens moslim) van mening verschillen over de islam. Dhr. Ozturk wenst zich te houden aan de Nederlandse wet, dhr. El Shershabi preekte dat (volwassenen) vrouwen geslagen (d.i. mishandeld) zouden mogen worden (d.i. huiselijke terreur), iets wat niet alleen indruist tegen de wet, maar ook tegen het gevoel van elk ontwikkeld mens.
 
Homo's zouden van een grote hoogte geworpen moeten worden en wel met het hoofd naar beneden.
...
Vrouwen moeten hun man onvoorwaardelijk gehoorzamen. Zo niet, dan dienen ze geslagen te worden. Ze mogen niets doen zonder de uitdrukkelijke toestemming van hun echtgenoot. Parfum en make-up zijn taboe.
...
Iemand die zijn verplichte dagelijkse gebeden verwaarloost of die ongelovig, jood, christen, athe´st of communist is geworden en daar over geen spijt betuigt, mag ter plekke worden gedood.

Vrouwen die van ontucht worden beschuldigd, moeten worden gestenigd. Die straf kan ook mannen treffen. Leeftijd speelt geen rol. Ook oude mensen kunnen zo worden terechtgesteld.
...
Diefstal wordt bestraft met het afhakken van vingers, handen, voeten of ledematen. Afhankelijk van de ernst van de overtreding.

  Deze statements worden over het algemeen door niet-moslims onrechtvaardig gevonden. Door hun liefdeloosheid en gebrek aan inlevingsvermogen wekken zij grote weerzin. En dit is nog maar een kleine bloemlezing uit een grote rij liefdeloze opvattingen die met de islam geassocieerd worden.

Onderstaand citaat geeft aan dat ook veel moslims het niet eens zijn met dit soort opvattingen :

  Ik kom wel eens moslims tegen die vinden dat dieven strenger moeten worden gestraft. Wie steelt, verliest zijn handen - dat staat immers in de Koran.... Daar geloof ik helemaal niets van.... Volgens mij worden er geen handen meer afgehakt, omdat iedereen weet dat die tekst niet letterlijk moet worden genomen.  ...  Ik wil dat moslims hun geloof weer serieus gaan nemen. Durf na te denken, durf vragen te stellen, durf verantwoordelijkheid te nemen. Leun niet op boeken zoals ’De weg van de moslim’ waarin wordt opgeroepen homoseksuelen te doden en de gewapende strijd tegen ongelovigen aan te gaan. Die boeken zijn geschreven in andere tijden, onder andere omstandigheden. De islam is niet tijdloos, dat is onzin. Als de islam tijdloos is, waarom zijn er dan zoveel tafsier - exegese-boeken - geschreven?
  (Haci Karacaer, Ik wil dat moslims hun geloof weer serieus gaan nemen - in : De tien geboden, in : Trouw, 1 mei 2004)
   

 

   

 

   
 
... maar het is zeer de vraag of hij (imam El Shershabi) dat wel echt meent.   De column van dhr. Smalhout weerspiegelt een diep wantrouwen. Wantrouwen bemoeilijkt een gesprek. Een wezenlijk gesprek kan niet plaatsvinden als wantrouwen het gesprek blijft kleuren.

Wantrouwen kan alleen worden weggenomen wanneer alle gesprekspartners volstrekt eerlijk zijn, de gelegenheid krijgen zich uit te spreken, en niemand zijn mening wordt verweten. Een dergelijk gesprek heeft als spelregel dat gevoelens wel onder woorden mogen worden gebracht, maar dat deze gevoelens niet worden omgezet in beschuldigingen of verwijten, of zelfs bedreigingen. Beschuldigingen, verwijten en bedreigingen zijn vormen van dwang, die niet in godsdienst, en dus ook niet in religieuze discussies, thuishoren. Voor iemand die snel verontwaardigd is bij kritiek, en geneigd is iemand die een andere mening is toegedaan, met beschuldigingen en verwijten te overladen, is het moeilijk zo'n gesprek te voeren. Het voeren van een gesprek dat bedoeld is om wederzijds wantrouwen weg te nemen, vereist dus de bereidheid niet alleen de eigen waarheid, maar ook de waarheid in de mening van de ander te zien en te respecteren.

 
Kom met ons praten en dan genieten we samen.   Deze homepage voert een gesprek over de uitgangspunten van de islam. Het wil oog hebben voor de manier waarop moslims hun godsdienst beleven (zoals bijvoorbeeld verwoord door dhr. Ozturk). Maar kritische commentaren (als die van dhr.Smalhout) worden ook serieus genomen. Er wordt een balans gezocht tussen het waarderen van de islam en het afwijzen van misstanden. Het is misschien niet het genoeglijke gesprek dat de heer Ozturk voor ogen heeft, omdat het kritisch is. Maar het is wel een gesprek met als doel inzicht te verschaffen, enerzijds in wat moslims geloven, en anderzijds in wat niet-moslims denken over de islam, in de hoop een eerste stap te zetten bij het wegnemen van wederzijds onbegrip en wantrouwen. Het is daarom niet noodzakelijk een genoeglijk gesprek, maar wel een indringend gesprek.

Uit de talloze boeken en krantenartikelen die over de islam zijn verschenen kan geconcludeerd worden dat er enorm verschillend gedacht wordt over de islam, en dat ook moslims er uiteenlopende visies op na houden.

De islam wordt op deze homepage vanuit drie invalshoeken bestudeerd.
-    Een eerste hoofdstuk gaat in op de vraag Wat geloven moslims ?. Het neemt de koran, het heilige boek van de islam, als uitgangspunt en noemt aanvullende leefregels uit de hadieth, de islamitische traditie.
Het tweede hoofdstuk volgt het leven van de profeet Mohammed.
Een derde hoofdstuk plaatst kritische kanttekeningen en zoekt mogelijkheden om te komen tot een dialoog.
Een viertal korte hoofdstukken geeft extra informatie :
een niet-moslim leest de koran
over islamitische theologie
over hoe het islamitische geloof in het dagelijks leven wordt toegepast
over islam en politiek
Omdat elk van deze hoofdstukken een zelfstandig geheel vormt, worden sommige uitgangspunten in verschillende hoofdstukken vermeld.


In de pagina's over de islam wordt ingegaan op de volgende onderwerpen :