Koop- en leestips

RICHARD MINNE-BOEKENWIJZER

 

Richard Minne is jarenlang een onderschat en vooral ook in het vergeetboek geraakt auteur geweest. Sinds zijn dood verschenen slechts vier uitgaven op zijn naam en maar een daarvan is een nieuwe tekstuitgave: de in 1996 verschenen Verzamelde verhalen. De overige drie titels zijn bovendien niet meer in de handel...

De verkrijgbaarheid van de boeken van en over Richard Minne is een sterrensysteem waard: hoe meer sterren, hoe moeilijker het boek te krijgen is. Dat hoeft overigens niet automatisch te betekenen dat het desbetreffende boek daarmee ook erg duur wordt. Minne is bepaald geen veelgevraagd en -gezocht auteur. Er is geen grote schare verzamelaars die de prijzen opdrijft. Gelukkig maar; Minne blijft daardoor bereikbaar voor iedere geďnteresseerde. Zo kosten eerste drukken van Wolfijzers en schietgeweren ca. veertig tot honderd gulden; tweede drukken, die feitelijk veel moeilijker te vinden zijn, doen minder. Ook de eerste druk van Heineke Vos en zijn biograaf zit in die regionen. De eerste druk van In den zoeten inval is wel erg duur.

In dit eerste overzicht van leestips aandacht voor de boeken die in de reguliere handel verkrijgbaar zijn of die niet al te moeilijk tweedehands te koop zijn. Houd De Bijter in de gaten voor informatie over uitgaven die moeilijker te vinden zijn.

 

 

Oude en nieuwe Minne-uitgaven

 

Gedichten

In 1978, 23 jaar na de uitgave van de eerste druk, kwam uitgever Geert van Oorschot met de tweede druk van Minnes 'verzamelde' gedichten. Lange tijd is In den zoeten inval en andere gedichten de enige Minne-uitgave geweest die in de boekwinkel te koop was. Bijna twee decennia later is dat boek uitverkocht. Een enkele boekhandel zal de uitgave wellicht nog op voorraad hebben, maar dat vereist goed zoeken. Duur is het boek niet: voor fl. 24,50 is men er de eigenaar van.

 

De korte verhalen van Minne

De positie van 'enige in de reguliere handel beschikbare uitgave van werk van Minne' is nu overgenomen door de editie van Minnes verhalen, die Van Oorschot in 1996 bracht. Ofwel: Verzamelde verhalen. Amsterdam, G.A. van Oorschot, 1996.

Een must voor iedereen die van Vlaamse literatuur en/of van smakelijke verhalen houdt. Uniek: alle verspreid gepubliceerde verhalen en schetsen van Minne gebundeld, inclusief uitvoerige toelichting en verantwoording. Gelardeerd met veel brieffragmenten, die iets laten zien van Minnes worsteling met het schrijverschap, collega's, uitgevers, creativiteit en geld.

Het ISBN-nummer is 90 282 0883 6.

 

Brieven van Pierken

Ook in 1996 verscheen een bloemlezing uit het beeldverhaal dat Minne schreef en Frits Van den Berghe tekende in Koekoek, de ‘Brief van Pierken’. Het boek lijkt uit de handel verdwenen te zijn, maar wie weet is hier of daar nog een exemplaar te vinden. De Pierkens zijn in facsimilé opgenomen en worden voorafgegaan door inleidingen van Anne Marie Musschoot en Yves T’Sjoen (over de samenwerking Minne/Van den Berghe) en Joost De Geest (over striptekenaars, Van den Berghe en Hergé) en fragmenten uit een interview met Nero-tekenaar Marc Sleen over de mogelijke invloed van Van den Berghe op zijn tekenwerk.

Frits Van den Berghe en Richard Minne, Stripverhalen 1931-1935. Brussel, Gemeentekrediet/Snoeck-Ducaju & Zoon, 1996. ISBN 90 5066 167 x.

 

Ook nog beschikbaar:

Een affiche van de Stichting Plint met het gedicht 'Voor de gelegenheid I' ("De zee is idioot"), met beeltenis van Hewald Jongenelis (1992). Ook als poëziekaart beschikbaar. In diverse goede boekwinkels te koop, en uiteraard te bestellen bij de Stichting Plint, postbus 164, 5600 AD Eindhoven, tel. 040 - 24 54 001, fax 040 - 24 65 273. Voor België: Lotte Vandeweerdt, Anjelierstraat 77, 9000 Gent, tel./fax 09 - 22 75 325.

Van op de hoge brug. Dirk van Esbroeck zingt Richard Minne en Jan van Nijlen. Brussel, BRTN Radio 1, 1992. (Myron Lam CD 1009.) Compact disc met op muziek gezette gedichten van Minne en Van Nijlen.

 

 

Tweedehands, maar zeker niet onvindbaar:

 

- Heineke Vos en zijn biograaf. Roman. 's-Gravenhage / Rotterdam, Nijgh & Van Ditmar, [1962]. (Tweede druk; Nimmer Dralend Reeks 78.)

Regelmatig voor een grijpstuiver in tweedehands-boekenwinkels te vinden. Een dun, gebonden boekje. Heineke (en niet 'Heineken', zoals de Nederlandse interviewer Jessurun d’Oliveira ooit schreef) is waarschijnlijk een hybride van (Heinrich) Heine en Reinke (de Vos). Wie Minne een beetje kent weet dat dat een prachtige synopsis is van zijn persoon: de vereniging van het dichterlijke met het ironisch-opstandige. Hoeveel autobiografische elementen dit boek precies bevat zou trouwens het onderwerp kunnen zijn van een van de boeiendste studies der neerlandistiek - maar wie durft die aan?

Een degelijke uitgave met de definitieve tekst moet dan wel eerst voorhanden zijn, want van Heineke bestaan vier verschillende gedrukte versies: 1) acht vroege fragmenten, van 1921 tot 1930 verschenen in 't Fonteintje en enkele almanakken; 2) de eerste integrale versie, die in 1932 als driedelig feuilleton in Forum verscheen; 3) de eerste druk als boek (1933); en 4) de tweede druk als boek (1963). Het manuscripten- en drukproevenlandschap is op dit punt nog geaccidenteerder.

Alleen al een analyse van het boek zelf zou trouwens boeiende leesstof kunnen opleveren: Heineke lijkt een modernistisch boek avant-la-lettre, een experimenteel overkomende, op het eerste oog warrige en verwarrende, maar bijzonder enthousiast geschreven en intrigerende ‘roman’. Verhalende teksten, dagboekbladen, dialogen en brieven wisselen elkaar af. Minne lijkt daarmee de idee te volgen dat het leven immers niet te vatten is in een gewone roman en ook bestaat uit allerlei soorten teksten. Wie dat beseft en zich aan die literaire werkelijkheid overgeeft, zal verbaasd staan en Heineke lezen en herlezen, op zoek naar het verhaal van Heineke Vos. Een onderschat en uniek boek.

 

- In 20 lijnen. Cursiefjes uit het dagblad Vooruit. Amsterdam, G.A. van Oorschot, 1955.

Wat Simon Carmiggelt als Kronkel deed, deed Richard Minne al eerder met zijn '20 lijnen'. (Even ter ondertiteling: 'lijn' is Vlaams voor '(tekst)regel'.) De titel ontstond doordat men Minne vroeg een dagelijks cursiefje te gaan schrijven. Toen de schrijfbange Minne voorzichtig vroeg hoe lang dat dan wel moest zijn, gooide men het op '20 lijnen of zoiets'. Het werd meteen de titel van deze legendarische column, waarin Minne werkelijk over alles en niets schreef. De toon varieerde van amusant tot sarcastisch, de inslag van 'knipoog' tot 'vuistslag'. Sommige exemplaren zullen wat gedateerd zijn door het onderwerp, maar zelfs dan blijven deze juweeltjes meer dan leesbaar. In de beste teksten overwint Minne de tijd en de lezer. Zo moest hij op zekere dag zijn stukje tikken op een schrijfmachine waarvan de g-toets niet werkte. Onder de titel 'Exhibitie in acrobatische literatuur' schreef Minne toen maar een briljant stukje dat feitelijk over dat probleem handelde – en waar geen enkele g in voorkwam.

 

[Nota bene: Over de geboorten van deze dagelijkse stukjes en andere Minniaanse nukken heeft vooral Louis Paul Boon prachtige anekdotes voor de eeuwigheid bewaard. Hij heeft enkele jaren een kamer met Minne gedeeld op de redactie van Vooruit en volgde Minne uiteindelijk zelfs op als cursiefjesschrijver. Zijn - ook al - legendarische dagelijkse 'Boontje' nam in 1959 inderdaad de plaats in van Minnes '20 lijnen'. Lees hierover:

 

- Memoires van Boontje. Amsterdam, De Arbeiderspers, 1988 (Privé-Domein); vooral 'Memoires van Minne', p. 25-26, 'Bezoek van Kuipers', p. 93-95, '"In 20 lijnen"', p. 134-135, 'Spoedbrief', p. 137-139; 'Nog over Richard Minne', p. 139-140. Her en der nog in de reguliere handel, maar vaak toch tweedehands.

 

- 90 mensen. Bekende en minder bekende. Amsterdam, De Arbeiderspers, 1970, p. 99-104. (Alleen nog tweedehands.)]

 

Over Richard Minne:

 

- Jos De Haes, Richard Minne. De dichter. Brussel, Ministerie van Openbaar Onderwijs / Manteau, 1958. (Monografieën over Vlaamse letterkunde 4.)

Lezenswaardig essay met foto's, bloemlezing en beknopte bibliografie. Een vaak treffende analyse van Minnes persoon en werk.

 

- Henri Bossaert, Richard Minne. [Z.pl.], Desclee de Brouwer, 1968. (Ontmoetingen 73.)

Een informatief monografietje met een (veel onjuistheden bevattende) biografische schets, beschouwingen over Minnes poëzie, roman, verhalen en brieven en een (onvolledige) bibliografie.

 

 

Cover

 

 

Introductie

 

 

Levensschets

 

 

Bibliografie

 

 

The Daily Bite

 

 

E-mail:

 

mdaane@wxs.nl