Tr. Riemersma - De acht foar achten trein. (2009)
Tr. Riemersma - Minskrotten-Rotminsken (nachtboek). (2008)
De veelzijdige Friese schrijver Tr. Riemersma (1938) schreef met De fûgel een prachtig
sfeervolle novelle, die zich afspeelt in een piepklein Italiaans bergdorpje waar de mensen hun gang gaan
zoals ze dat al jaren doen. Tot opeens 'de vogel' terugkomt. Twee mannen in een wijngaard zien de vogel
het eerst, om 'kwart over drie, half vier, zo ongeveer' zoals de novelle mooi begint. Aanvankelijk wat
raadselachtig, later steeds explicieter is de spanning die de onnatuurlijk grote vogel oproept. Die
blijkt jaren geleden drie lammeren te hebben gepakt. Uit angst dat de vogel terug zou komen en mogelijk
ook een kind zou roven, heeft men al die jaren over die geschiedenis gezwegen. Maar nu is de vogel terug
en gebeurt waar men bang voor was. Een speurtocht levert alleen maar meer ellende op. Sober en losjes
tegelijk beschrijft Riemersma de gebeurtenissen, waarbij de sfeer met de stijgende spanning en de mensen
van dat kleine dorpje treffend beschreven worden. Tekeningen van Douwe van der Zee geven enkele in het
boek beschreven situaties weer, maar voegen niet echt veel aan het verhaal toe.
Tr. Riemersma - De nije sineeske muorre. Polityk-ynkorrekte roman (2004)
Tr. Riemersma - Op 'e nekke fan 'e wrâld. In kar út de kollums fan 1992-2002 (2004)
Riemersma heeft zijn plaats in literair Friesland al lang verworven en verrast nu met 15 'moderne volksverhalen'. Vanaf het eerste verhaal, over een jongeman die alleen wil trouwen met de allermooiste vrouw, lijkt het of je echte volksverhalen leest, compleet met prachtige, ouderwets aandoende uitdrukkingen en zinswendingen. Soms weet de schrijver zo goed de toon en de vertrouwde inhoud van een volksverhaal te pakken, dat je het idee krijgt dat je het verhaal al kent: een kroonprins (Alex!) wordt tijdens zijn huwelijksfeest door vier bruiloftsgasten bedonderd; een vrouwelijk spook wordt van haar spook-zijn bevrijd, doordat een jongeman de moed heeft met haar naar bed te gaan. Seksuele handelingen worden vrijmoedig verteld en dat is misschien het enige verschil met de echte oude volksverhalen, waarin dat wat bedekter gebeurde. In het laatste verhaal zit een modern element omdat de manier waarop omgegaan wordt met dieren die asiel zoeken, duidelijk model staat voor de manier waarop in Nederland wordt omgegaan met asielzoekers. Maar verder zijn dit net echte, oude volksverhalen.
Een nieuwe roman van één van de belangrijkste Friese schrijvers. Een satirische roman waarin we een week lang de uitzendingen van 'Omroep Friesland Televisie' volgen die volgens een vast stramien verlopen. Na het programma-overzicht komt het nieuws van acht uur met Yfke Pyntlyfke en het weer met Paulus Houtwjirm. Na de reclame een nieuws- en actualiteitenrubriek met Sjoerd Bargebloed en als studiogast o.a. leraar maatschappijleer Djurre Djipdolder. Daarna de 'soppige' soap over een advocatenkantoor. Vaak volgt dan een documentaire. Later op de avond het seksprogramma voor 'seks-tigers' (zestigers) en de avond wordt afgesloten met een meditatie door dominee Eamelsek. Na enkele tientallen bladzijden dreigt de flauwheid toe te slaan, o.a. door de namen van de personages, waaronder premier Kak. Toch slaagt de schrijver erin de lezer te blijven boeien. Niet door de rode draad, het 'zinloos geweld' dat Durk Koartfoardekop noodlottig werd, maar door het genadeloos blootleggen van de vaak zo zinledige manier waarop televisie gemaakt wordt. Daarin toont Riemersma zich weer een knap schrijver.
Riemersma (1938) is tweevoudig Gysbert Japicxprijswinnaar en was vorig jaar nog schrijver van het Friese boekenweekgeschenk. Deze nieuwe roman is een soort toekomstroman. Hoofdpersoon is de ikfiguur, de veertienjarige Ake, een Friese jongen, die zich aangesloten heeft bij een groepje kinderen dat door Frankrijk trekt. Langzaam maar zeker komt de lezer er via flashbacks achter dat er na een vernietigende klap bijna geen mens meer op aarde leeft. De weinigen die er nog waren, stierven later omdat er niets meer groeit. Het groepje van Ake, geleid door een wat oudere Duitse jongen, wil naar het zuiden. Een enkele keer ontmoeten ze anderen. Ze zijn bang, mager, vaak ziek en er ontstaat ook achterdocht en ruzie in de groep. Uiteindelijk maakt Ake zich los van de groep. Hij besluit weer naar het noorden te trekken, naar zijn huis, maar als hij het vermoeden heeft dat hij in de buurt van Friesland komt, ziet hij alleen nog maar water. Het is wat onduidelijk voor welke leeftijdsgroep het boek bedoeld is. Voor volwassen is het wat voorspelbaar en voor jongeren net niet spannend genoeg geschreven, terwijl de soms haast middeleeuws rauwe beschrijving van seksualiteit en ontlasting mij wat geforceerd aandoet. Van dit boek verscheen in 2001 een Nederlandse vertaling van Jabik Veenbaas.
Een grapje noemt de bekende literaire schrijver Trinus Riemersma dit boekje in zijn nawoord. Daar legt hij ook uit dat het verhaal gebouwd is op de vervreemdingstheorie van de Russische Formalisten rond 1915. Uitgangspunt is een ruimtereiziger die ergens vanuit het heelal komt om het doen en laten van de mensen in 'land-genaamd-Fries' te observeren. Hij stelt een rapport op voor zijn superieuren en doet dat in een nieuwgemaakt simplistisch Fries, met een beperkt aantal woorden en een vereenvoudigde grammatica. Dat maakt het boekje van Tryns-Ryms, zoals de schrijver in de nieuwe taal heet, er niet gemakkelijker leesbaar op. Het verhaal is bij vlagen erg voorspelbaar, flauw, op het kinderachtige af. Het begint met de beschrijving van de Friese mens: een lijf met een 'grijp-arm-paar', een 'loop-arm-paar' en een 'bol-met-zintuig'. In volgende hoofdstukken worden op dezelfde grappig bedoelde manier allerlei eigenschappen beschreven, zoals het wonen, werken, de vrijetijdsbesteding, de manier waarop een nieuw mens gemaakt wordt (in het hoofdstuk 'Die-nieuw-mens-maak'), allerlei zaken die mis kunnen gaan en het praten en denken van de mensen in 'land-genaamd-Fries'.
Dit Friese boekenweekgeschenk, van de bekende literator Trinus Riemersma, is een wel erg gemakkelijk geschreven verhaal over een vakantie met een moord. Het thema, de problematiek van de kleine minderheidstalen, is wel interessant. Een Friese vakantieganger, Jehannes, met zijn gezin op een camping in Bretagne, komt in aanraking met een jonge Bretonse vrijheidsstrijder. 's Nachts wordt een moord gepleegd op de campingbuurman van Jehannes. Even later wordt Jehannes zelf buiten westen geslagen met de woorden 'Zwijg jij'. Hij vermoedt dat de Bretonse jongeman zowel de moord heeft gepleegd als hem een waarschuwing wil geven. Ook Michel, een Bretonse professor en voorman van de Bretonse beweging, zegt dat de jonge Breton zover heeft willen gaan voor de Bretonse zaak dat hij een tegenstander uit de weg heeft geruimd. Hoewel de professor zelf het Baskische en Ierse model afwijst, maar volgens het 'Friese model' wil werken, vraagt hij Jehannes om de jongeman niet te verraden. Een paar maanden later krijgt Jehannes een brief van Michel over de afloop. Dit boekenweekgeschenk is een vlot geschreven verhaal met enige spanning. Triemersma hanteert deze keer niet zijn eigen, maar de algemeen gangbare Friese spelling.
Riemersma (1938) is bekender als prozaschrijver dan als dichter. Zijn romans veroorzaakten in de jaren zestig opschudding; later gebruikte hij een nogal eigenzinnige spelling. Hij schreef tussen 1968 en 1973 honderd gedichten. De eerste 25 achter in de eerste druk van de roman De hite simmer (1968), de rest in afzonderlijke bundels in 1970, 1972 en 1973. De vier maal 25 gedichten zijn hier verzameld, in de officiële spelling, waarbij ook de taal wat gladgestreken is, zoals het colofon vermeldt. De gedichten, in het verleden wel wild en opstandig genoemd, ook wel bot en rancuneus, zijn nog zeer leesbaar. Natuurlijk zit het felle verzet er in veel gedichten nog steeds in: agressie tegen God en kerk, de bourgeoisie, collega-dichters, critici, de (Friese) literatuur, maar in sommige gedichten treft ook een milde toon, het zoeken naar rust en troost in een drukke, verwoestende wereld. Nog steeds zijn vloekwoorden niet van de lucht als de dichter zijn gevoel probeert te beschrijven bij jonge verkeersdoden. Maar daarnaast is er de ironie om de gekheid van alledag en het soms wanhopig zoeken naar liefde en vriendschap. Het is goed dat de poëzie van Riemersma op deze manier weer beschikbaar is.
Het is een prima idee om een selectie van verhalen van Trinus Riemersma (1938) uit te geven omdat ze ook nu nog uitstekend leesbaar zijn. Riemersma publiceerde tussen 1967 en 1977 vier verhalenbundels. Hij heeft zelf een selectie gemaakt en wie kan dat beter dan hij: Riemersma is een groot kenner van de theorie van het verhaal. Dat heeft er ook toe geleid dat hij maar zelden een gewoon rechttoe-rechtaan-verhaal schrijft. 'Experimentele verhalen' is lange tijd een etiket geweest voor zijn verhalen (en romans). Anno 1996 kijken we van zijn 'experimenten' al lang niet meer op: wisselende vertelperspectieven en andere 'vormexperimenten' zijn naast fantastische, absurde of satirische elementen in bredere kring geaccepteerd. Riemersma laat zelf een korte, maar interessante verantwoording voorafgaan aan de verhalen. Daarin schrijft hij waarom bepaalde verhalen hem wel of niet meer aanstonden. Eén experiment heeft de schrijver blijkbaar achter zich gelaten: deze verhalenbundel is gelukkig in de normale spelling.
Tr. Riemersma - Fabryk. 6e printinge (1995)
De discussie over het boek laaide nog eens op toen de schrijver er in 1967 de Gysbert Japicxprijs voor kreeg.
De reacties staan goed samengevat in het nawoord van deze zesde druk, met informatie over schrijver en boek van Ph.H. Breuker. Hij plaatst het boek in de tijd en vergelijkt het met werk van andere grote schrijvers.
Van deze roman verscheen in 1965 een Nederlandse vertaling van Rudy Boltendal.
Tr. Riemersma - De reade bwarre. Romon (1992)
Na de oorlog trouwt Joukje, bekend om haar vele contacten met vriendjes, met Rients uit Blauwier. Ze wonen aan de rand van het dorp en blijven buitenstaanders. Als hun dochter Evelyn opgroeit tot een mooie meid, gaan er allerlei praatjes over haar seksuele leven. Zelfs de dominee bemoeit zich ermee. Op een avond wordt Evelyn door vier jongens verkracht en daarna dood in de vaart aangetroffen. Moord, zelfmoord? De bladzijden zijn in drieën verdeeld. In het bovenste deel vertelt een man uit het dorp het verhaal, zich door het gebruik van Bijbelteksten belachelijk makend. In het middelste, vetgedrukte deel is een auctoriale verteller aan het woord. Het onderste, cursieve deel is een poging tot reconstructie van het verhaal door een buitenstaander. Vorm en inhoud van deze roman uit 1968 doen gedateerd aan. Deze herdruk (in de huidige spelling) is vooral ook interessant als de visie van een toentertijd jonge, veelbelovende schrijver op literatuur en op de door hem belachelijk gemaakte benauwd-christelijke dorpsmentaliteit in de jaren zestig.