Muziek uit de Litoral
De Litoral is het gebied van de grote rivieren in het noordoosten van
Argentinië: Paraná, Uruguay en Iguazú. Hier liggen de provincies Corrientes,
Missiones en Santa Fé, en ook wel Chaco en Entre Ríos. Zie ook de
kaart van Argentinië. Het gebied grenst aan
Uruguay, Brazilië en Paraguay. De bevolking bestaat vooral uit Guaraní-indianen
én Duitse en Oost-Europese immigranten, die hier kwamen in de 19e en begin
20e eeuw. Vooral in de dorpen lijkt de tijd sindsdien stilgestaan te hebben.
In
het uiterste noorden vind je veel ritmes uit Paraguay. Een voorbeeld is de
in de Litoral populaire valseado ,
ontwikkeld uit de Europese wals, maar pittiger van karakter.
De meest gebruikte instrumenten zijn
accordeon, gitaar, bandoneón,
piano en Indiaanse harp. De
harp vooral in het noordelijke deel van de
regio, bij de grens met Brazilië en Paraguay.
Chamamé
Het belangrijkste ritme, de chamamé, was oorspronkelijk een paardans van het platteland, ontstaan rond
1870 toen Europese immigranten de accordeon naar Argentinië
brachten. De accordeon bepaalt naast de menselijke stem, de
bandoneón, de contrabas en de
gitaar het geluid van de chamamé. De dans
ontstond in Corrientes in het tweestromenland van de rivieren Paraná en Uruguay.
De dans werd al snel ongekend populair en er ontstonden verschillende vormen,
afhankelijk van de omgeving en de gelegenheid waarvoor de muziek
gebruikt werd. Zo is de levendige chamamé maceta van de
festivals en dansfeesten makkelijk te onderscheiden van de
elegante chamamé caté die in de taal van de
Guaraní-indianen gezongen wordt. Vaak is er een ondertoon van
heimwee in dit ritme, heimwee naar het landleven van vissers en
forenzen, waar de chamamé voor staat. Vaak wordt de
dans gebruikt om het weerzien met familieleden en vrienden te
vieren.
Accordeonvirtuoos Chango
Spasiuk is één van de belangrijkste vernieuwers van de chamamé en oogstte veel bijval voor zijn optreden in het
Amsterdam Roots Festival in juni 2002. Hij gebruikt in zijn chamamé
crudo drums, gitaar, elektrische bas en viool.
Ariel Ramírez heeft de chamamé
gebruikt in La Anunciación (de aankondiging van de geboorte) in
de kerstcantate Navidad Nuestra.
geluidsfragment
Chamarrita
De chamarrita is een
variant op de Uruguayaanse sobre paso
en is populair in de meer zuidelijke provincies Entre Ríos en Corrientes.
geluidsfragment chamarrita
- De la costa gecomponeerd en gezongen
door
Víctor Velázquez
Polca
Een dans bestaande uit drie basispassen, net als de wals. Er bestaan
verschillende vormen die vaak met woorden uit de Guaraní-taal worden aangeduid:
de polca syryry (slepende polka), polca Yekutú (polka 'op de plaats'),
polca
valseada (lijkt op de wals) en de vrolijke Polca Papá of Yeroky Papá
(springpolka, ook wel polca Kyre’y genoemd). Het ritme is vooral populair in
Paraguay. Het ontleent zijn naam aan de Europese polka, maar heeft daar verder
weinig meer mee te maken.
geluidsfragment polca
Galopa
Een soort snelle polca, afkomstig uit
Paraguay. In het eerste deel hoor je veel springerige nootjes, in het tweede
deel meestal wat langere noten.
Ariel Ramírez combineert de galopa met een
guaranía in Gringa chaqueña uit Mujeres argentinas.
geluidsfragment galopa
-
El mensú van
Ayala y Cidade
gezongen door
Julio Molina Cabral
Rasguido doble
De rasguido doble is geen dans maar
alleen een muziekritme. Het ritme zou afstammen van de
habanera, een Cubaans ritme, dat ook de
tango beïnvloed heeft. Een rasguido is een soort arpeggio: een snelle,
'trillende' opeenvolging van tonen door de gitaar,
die in dit ritme veel gebruikt wordt. Doble slaat
op de twee slagen van de rechterhand van de gitaar die iedere twee maten
terugkomt. Dit 'paróempoempóem' is duidelijk te horen in de bekende rasguido doble
Puente Pexoa
van Los
Trovadores . Een
fragment van
dit nummer is op deze pagina te beluisteren.
geluidsfragment rasguido
doble
Guarania
De guarania is een langzaam ritme dat in het
begin van de 20e eeuw ontwikkeld werd in Paraguay. Soms met een melodisch
karakter (bijvoorbeeld in Recuerdos de Ypacarai van Zulema Mirkin), soms
juist heroïsch (zoals in Gringa chaqueña van
Ariel Ramírez). Beide vormen zijn te
vinden bij de fragmenten in Real Audio.
In landelijke gebieden bleef met de voorkeur geven aan de oudere ritmes als de
polca, maar in de steden werd de guarania heel
populair. Ook in Argentinië wordt het ritme gebruikt.
geluidsfragmenten guarania