als het menu niet zichtbaar is klik hier

estilo    huella    malambo   triunfo

Ritmes van de Pampa

Estilo
Dit langzame ritme ontstond halverwege de 19e eeuw en is waarschijnlijk afgeleid van de Peruaanse triste, net als de yaraví. In zijn oorspronkelijke vorm bestaat de estilo uit twee gelijke strofen met daartussen een, meestal instrumentaal, intermezzo. De estilo litoreño (de estilo van de Litoral) wordt gespeeld met piano en harp, de estilo pampeano (van de Pampa) met gitaar. Zie ook de kaart van Argentinië. We noemen de estilo hier omdat Ariel Ramírez de estilo pampeano gebruikt in zijn beide missen, en in allebei voor het Agnus Dei (Cordero de Dios, Lam Gods). Het syncopische, wat langzame ritme drukt de eenzaamheid en afstand van de Pampa's uit. De piano, die Ramírez (als pianist?) wel gebruikt in de estilo pampeano, hoort er eigenlijk niet in thuis.

Ariel Ramírez gebruikt de estilo pampeano in zijn oorspronkelijke vorm in de Misa Criolla en in een vrijere vorm in de Misa por la Paz y la Justicia, in beide voor het Agnus Dei.

Op de foto Agnus Dei van de Misa Criolla, uitgevoerd door Javier Rodríguez met het koor Projecta Musica uit Leiden.

 

geluidsfragment estilo pampeano:

Huella
Deze mooie dans wordt in het hele land gedanst. Het is een ritme van de Pampa, ontstaan rond 1830. Huella betekent 'spoor' en verwijst naar wat vaak het enige teken van menselijk leven was dat de eenzame gaucho op de Pampa tegenkwam: de karrensporen  in de onmetelijke grasvlakte, wijzend op een even eenzame voorganger. Het stemt de gaucho gelukkig: als hij het spoor volgt ontmoet hij aan het eind van de dag misschien anderen om de avond mee door te brengen, grappen uit te wisselen en te zingen. Het refrein begint altijd met de woorden 'a la huella, a la huella'. Het ritme drukt een mengeling van melancholie en blijdschap uit.

Ariel Ramírez gebruikt de huella pampeana in de Peregrinación van Navidad Nuestra. Tekstschrijver Félix Luna situeert het tafereel van Jozef en Maria op zoek naar onderdak ook op de Pampa.

geluidsfragment huella pampeana:

Malambo
De malambo ontstond rond 1600 op de Pampa. Dit ritme, in 6/8 maat, onderscheidt zich van de meeste andere ritmes doordat er niet op gezongen wordt. Alleen gitaren begeleidden deze dans, die alleen door mannen gedanst werd. Het ritme is verwant aan de chacarera, die een noordelijker oorsprong heeft. Het is altijd instrumentaal. Ariel Ramírez maakte hierop een uitzondering door in zijn Misa por la Paz y la Justicia de malambo te gebruiken voor het Credo. De malambo verspreidde zich al snel over het hele land en kreeg in iedere streek zijn eigen karakteristieken. In het noorden was de malambo sneller dan de oorspronkelijke zuidelijke malambo. De bombo werd als percussie-instrument toegevoegd en er werden andere gitaartechnieken gebruikt. In de Litoral (het noordoostelijk rivierengebied) werden accordeon en bandoneon gebruikt en in de regio Cuyo en Chaco de viool. Inmiddels zijn de regionale verschillen vrijwel verdwenen. Alle mogelijke instrumenten worden nu overal gebruikt.

Triunfo
De triunfo ontstond in de tijd van de bevrijding van de Spanjaarden, rond 1824, als overwinningsdans, vooral in de Provincie Buenos Aires. De plaatsing bij de pamparitmes is nogal willekeurig, maar het ritme hoort zeker niet bij de tango-genres. Hij wordt nu nog gedanst in Cuyo en naar het noorden tot aan Santiago del Estero en Tucumán. Later gingen de teksten ook over overwinningen in de liefde. Ariel Ramírez gebruikt het ritme in Manuela la Tucumana van Mujeres argentinas om vrijheidsstrijdster Manuela Pedraza te bezingen.

fragment triunfo:

Milonga
De milonga is ook een 19e-eeuws ritme van de Pampa. Deze voorloper van de tango is echter zo verweven met die dans dat we milonga op de tangopagina bespreken.