Het internationale
ruimtestation ISS trekt al sinds 20 november 1998 baantjes rond de aarde, en
natuurlijk is er in die tijd veel gebeurt wat jullie allemaal hebben kunnen
lezen in de Astruims van de afgelopen jaren. Maar toch kreeg het ISS niet de aandacht die het eigenlijk verdient, dus met ingang van
dit nummer willen we jullie op de hoogte gaan houden van wat er allemaal aan
boord van het ruimtestation gebeurt. We beginnen het overzicht op 1 januari
2002.
De
huidige bemanning van ISS,
Expedition-4, bestaande uit Yuri Onufrienko, Dan Bursch en Carl Walz, genoot
van een rustige jaarwisseling. De drie waren in die dagen veel in contact met
familie en vrienden om de nodige gelukwensen voor het nieuwe jaar uit te wisselen.
Ook was de bemanning nog volop bezig om alles op te bergen wat de Space Shuttle
allemaal naar het ISS had gebracht tijdens STS-108. Aan het einde van de eerste
week begon de bemanning met het aanpassen van hun slaapschema, dit ter
voorbereiding op de eerste van vijf ruimtewandelingen die op het programma stonden.
Onufrienko en Walz begonnen
op 14 januari om 8 uur ‘s morgens Ned. Tijd aan hun ruimtewandeling. Gekleed in
Russische Orlan ruimtepakken verlieten de twee de Pirs koppel module. Hun
eerste opdracht was het verlengen van een van de twee vrachtkranen die zich
bevinden aan de Zarya module. De kranen - genaamd Strela (pijl) - worden onder
andere gebruikt tijdens ruimtewandelingen om astronauten en gereedschap te
verplaatsen. De volgende opdracht was
het bevestigen van een radioantenne aan de Zvezda module. Deze antenne zal de astronauten
aan boord van ISS leven, in staat stellen om contact te onderhouden met radioamateurs
op aarde. De totale duur van het uitstapje was 6 uur en 3 minuten.
Tussen de eerste en tweede
ruimtewandeling was de Expeditie-4 bemanning vooral bezig met onderhoudswerkzaamheden
aan boord van ISS. Carl Walz installeerde met behulp van experts op de grond
een nieuw geheugen voor een van de drie
computers. Walz had hier in totaal 4 uur voornodig, 2 om de unit te vervangen
en te instaleren en de andere 2 uur werden gebruikt door vluchtleiders om alles
te testen. Burch en Onufrienko hielden zich ondertussen bezig met het
klaarmaken van de ruimtepakken voor de volgende ruimtewandeling, het controleren
van gereedschappen en het testen van apparatuur die ze zouden instaleren aan de
buitenkant van het station.
Ruimtewandeling
2
Op
25 januari begonnen Onufrienko en Bursch aan het tweede uitstapje
van deze vlucht. Hun eerste taak was het installeren van zes uitlaatafbuigers
die zich bij de stuurraketjes bevinden aan het uiteinde van de Zvezda module.
Daarna verwijderden de twee materiaal dat al een tijdje was blootgesteld aan de
open ruimte voor onderzoek op aarde. Een tweede radioamateurantenne werd ook geïnstalleerd.
Tijdens het 5 uur en 59 minuten durende uitstapje bediende Walz de Canadarm-2
en filmde hij de verrichtingen van zijn twee metgezellen. Vlak voordat de twee ruimtewandelaars
weer naar binnen gingen via de Pirs koppelmodule, inspecteerden ze nog een raam
van Zvezda op eventuele beschadigingen.
Nu de eerste belangrijke werkzaamheden
van deze bemanning er even opzaten, was het tijd voor wat ontspanning. De
bemanning had tijd om met een aantal televisie- en radiostations op aarde te
praten. Ook spraken ze 650 leraren toe die bijeen waren in Houston voor een
conferentie.
Walz en Bursch deden onder
andere een longexperiment. Dit experiment controleert de functie van de longen
in de ruimte. Vooral de longen van Dan Bursch stonden in de belangstelling van
de wetenschappers op aarde omdat hij een paar dagen daarvoor een inspannende
ruimtewandeling had gemaakt.
Verschillende scholen in Amerika
en één in Duitsland doen mee aan een project genaamd EarthKam. Met dit
experiment kunnen scholieren een camera op afstand bedienen die vooraf geselecteerde
gebieden op aarde fotografeert voor gebruik in het klaslokaal als lesmateriaal.
Eind januari konden scholieren 4 dagen achtereen gebruik maken van dit project
wat sinds een half jaar aan boord van ISS is.
Computerproblemen
Op 4 februari om ongeveer
1 uur in de morgen werd de bemanning opgeschikt door een groot
computerprobleem. De hoofdcomputer die voor de oriëntatie in de ruimte moet
zorgen, hield er onverwachts mee op.
Deze computer bevindt zich in de Zvezda module. Als gevolg hiervan
konden de zonnepanelen van ISS zich niet meer richten op de zon en moest de
bemanning hals over kop zoveel mogelijk apparatuur uitzetten om stroom te
sparen. Zowel in Moskou als in Houston werd druk gewerkt om de problemen zo
snel mogelijk te verhelpen. De astronauten aan boord probeerden handmatig de
zonnepanelen weer op de zon gericht te krijgen. ,,We sturen nu de zonnepanelen,
dit is leuk werk” konden we een van de Amerikanen horen zeggen. Om 3:30 uur
lukte het vanaf de grond om de computer weer aan de praat te krijgen. Carl
Walz: ,,We komen weer tot leven.”
Houston: ,,We bevestigen dat Carl, jullie kunnen het licht weer aan
doen”. Om 5:30 uur was het computer probleem voor het grootste gedeelte verholpen
en kon de bemanning beginnen om de uitgeschakelde apparatuur weer aan te
zetten. Al met al is men ongeveer 24 uur bezig geweest om alles weer bij het
oude te krijgen. De rest van de eerste week van februari hielden de astronauten
zich voornamelijk bezig met wetenschappelijk onderzoek en onderhoudswerkzaamheden.
Op 6 februari vierde Commandant Yuri Onu-frienko zijn 41 verjaardag.
Ruimtewandeling 3
In de week voor de derde
ruimtewandeling hield de Expeditie-4 bemanning zich voornamelijk bezig met de voorbereidingen
op de derde ruimtewandeling.
Behalve de gebruikelijke tests van de ruimtepakken en gereedschappen werd er
ook een volledige proef uitgevoerd met de Quest luchtsluis. Dit zou namelijk de
eerste ruimtewandeling worden vanuit Quest sinds juli 2001 en zonder dat er een
Space Shuttle gekoppeld is aan ISS. Het belangrijkste doel van deze wandeling
was voorbereidende werkzaamheden verrichten voor STS-110.
De ruimtewandeling begon
op 19 februari. Astronauten Carl Walz en Dan Bursch verlieten de Quest
luchtsluis om 22:38 uur. De twee droegen Amerikaanse pakken en voor het eerst
werd er tijdens deze EVA gebruik gemaakt van een coördinator die zich niet aan
boord van het ruimtestation zelf bevond: astronaut Joe Tanner gaf aanwijzingen
aan de twee vanuit Houston. Tijdens de ruimtewandeling verwijderde Walz thermische
beschermdekens van de Z1 truss. Dit om het bevestigen van de S0 truss, die
tijdens STS-110 gebracht wordt, makkelijker te maken. Bursch bevestigde
elektrische kabels van de Destiny module aan Z1 truss. Deze zullen later aan de
S0 truss vastgemaakt worden. Gereedschap dat zal worden gebruikt door de bemanning
van STS-110 werd ook alvast “klaargelegd”. Aan het eind van de ruimtewandeling
controleerden de twee nog verschillende dingen aan de buitenkant van ISS en
hier en daar werden wat schroeven aangedraaid. Yuri Onufrienko bediende de
Canadarm-2 en filmde het gehele uitstapje.
Vervelende stank
Nadat de bemanning klaar
was met de het opbergen van de ruimtepakken in Quest en zich klaarmaakte om
naar bed te gaan na een inspannende dag, meldden de astronauten een vreemde
stank. Al snel werden ventilatie systemen
uitgeschakeld om verspreiding van de stank door het ruimtestation te
voorkomen, en werd het luik naar de Quest luchtsluis dichtgedaan, maar de
bemanning kreeg al last van hoofdpijn. Via de grond werd in de Destiny module
een luchtverversingssysteem aangezet. Het bleek te gaan om het metaal dioxide,
een soort koolstof, dat wordt gebruikt om de ruimtepakken schoon te maken. Waarschijnlijk
heeft er ergens wat gelekt. Uit voorzorg sliepen de astronauten die nacht in de
Zvezda module. Õ