Laatste loodjes voor Expeditie 5 bemanning

Na de ruimtewandelingen in augustus was september een relatief rustige maand voor de vijfde bemanning van het International Space Staion (ISS). Eind september kregen ze nieuwe voorraden van een Progress vrachtschip. Oktober daarentegen was een maand met veel activiteiten. Eerst kwam de Space Shuttle Atlantis langs met een nieuw onderdeel voor het ruimtestation (de S1-truss) en aan het eind van de maand moest  de oude Sojoez capsule worden omgewisseld.

Door JACQUES VAN OENE

De maand september begon rustig voor de Expeditie 5 bemanning. De kosmonauten Valery Korzun, Sergei Treschev en astronaute Peggy Whitson kregen een paar dagen vrijaf voor hun goede werk van de voorgaande weken. Op zondag 8  september deed de bemanning mee aan de Duitse ruimtevaartdag. Deze werd gehouden in het Europese Astronauten Centrum nabij Keulen. Tijdens een live interview konden studenten vragen stellen aan de drie ruimtevaarders aan boord. Het geheel werd geleid door ESA astronaut Thomas Reiter. Later op de dag kreeg het drietal een lijst door met dingen die niet meer nodig waren aan boord en die in de Progress M-46 konden worden gestopt.

Oefening

Elke Expeditie bemanning oefent van tijd tot tijd de noodprocedures. De Expeditie 5 bemanning was nu al 14 weken aan boord van ISS en het werd tijd om het geheugen even op te frissen. Op maandag 9 september begon een drie uur durende oefening. De astronauten moesten zo snel mogelijk naar de Sojoez capsule toe, het toegangsluik sluiten, hun Sokol ruimtepakken aantrekken en alle verbindingen controleren op luchtdichtheid. Daarna volgde een gesimuleerde ontkoppeling van de Sojoez en een landing op aarde. Dat zo'n oefening geen overbodige luxe is, bleek een dag later toen er onverwacht een rookmelder afging in de Service Module. Het ging gelukkig om een op hol geslagen sensor en het alarm verdween nog voor de bemanning goed en wel in de gaten had waar het vandaan kwam.

Evenementen

Op 17 september namen de kosmonauten  Korzun en Treschev deel aan een evenement dat al voor het 37ste achtereenvolgende jaar gehouden wordt in Moskou, ter gelegenheid van de viering van de 145ste verjaardag van Konstantin E. Tsiolkovsky. Tsiolkovsky wordt wel de vader van de ruimtevaart genoemd. "De aarde is de wieg van de mensheid, maar we kunnen niet eeuwig in die wieg blijven", is de bekende uitspraak die Tsiolkovsky sprak in 1883. Alleen ontbrak toen natuurlijk nog de techniek om dat ook daadwerkelijk te doen. Halverwege september werd ISS bemanningslid Peggy Whitson tijdens een live persconferentie met NASA-baas Sean O'Keefe benoemd tot ISS wetenschapsofficier. Whitson zal, als ze eenmaal terug is op aarde, de belangrijkste contactpersoon worden tussen de astronauten aan boord van het ruimtestation, de wetenschappers op aarde en alle trainers en vluchtleiders die nodig zijn om alles tot een goed resultaat te brengen.

Progress M-46 en M1-9

De kosmonauten  Korzun en Treschev stelden op verzoek van het controlecentrum in Moskou een lijst samen met onderdelen van de Orlan ruimtepakken die vervangen moesten worden en met de Progress M1-9 mee omhoog gestuurd konden worden. De Expeditie 5 leden  waren inmiddels al aardig op weg met het volproppen van de Progress M-46. Het is natuurlijk wel van belang dat dit op een geordende manier gebeurt. En de ruimtevaarders legden dan ook alles vast doormiddel van  digitale foto's, zodat op aarde gecontroleerd kon worden of het goed gebeurde.
Op de lanceerbasis Baikonur werd ondertussen de Progress M1-9 klaargemaakt voor de lancering met een Sojoez U raket. Dat duurde zes dagen. Op 23 september werd de raket vanuit de hangar naar het lanceerplatform gerold en rechtop gezet.
Ondertussen werd in de ruimte de Progress M-46 op 24 september losgekoppeld van ISS en begon deze aan een zelfstandige missie van een week om onder andere foto's te gaan maken van het Noord-Rusland. Toen dat er eenmaal opzat, zou de Progress verbranden in de damkring.
Op 25 september vertrok dan eindelijk de Progress M1-9 vanaf Baikonur (de vlucht stond oorspronkelijk gepland voor 10 september). Aan boord bevonden zich in totaal 2,6 ton aan brandstof, voedsel, reserve-onderdelen, kleding voor de bemanning, water, medicijnen, onderdelen voor experimenten en materiaal dat Frank de Winne begin november gaat gebruiken tijdens zijn verblijf. De Progress M1-9 kwam in een baan van 234 x 192 km hoogte. In totaal waren er acht koerscorrecties nodig tijdens de vierdaagse vlucht naar ISS. Op zondag 29 september kwam de capsule aan bij het ruimtestation en koppelde het zonder problemen aan. Een dag later konden de astronauten het toegangsluik openen en beginnen met uitpakken.

Het einde nadert

Met de lancering van STS-113 en de Expeditie-6 bemanning, gepland voor november, zat het er voor de Expeditie 5 astronauten bijna op. Maar voor het zover was, hadden de huidige bewoners nog een drukke maand oktober. Eerst kregen ze bezoek van Space Shuttle Atlantis (STS-112; zie elders in deze Astruim) en aan het eind van de maand werd de oude Sojoez TM-34 omgeruild voor een nieuwe, de Sojoez TMA-1 (meer hierover lees je in het volgende nummer van Astruim).
De vlucht van Frank de Winne en de Sojoez TMA-1 werd nog wel met enkele dagen uitgesteld van 28 oktober naar de 30ste omdat op 15 oktober een onbemande Sojoez U raket 29 seconden na de start vanaf de Noord-Russische lanceerbasis Plesetsk ontplofte en men eerst wilde onderzoeken waar dit aan lag. Het bleek dat een brand-stofleiding van de vier jaar oude raket niet goed werkte. Ter geruststelling: de Sojoez raket waarmee de Winne zou vliegen, was van een ander type, een Sojoez U1.

Wijziging in bemanningen

Begin oktober werd bekend dat er een aantal verandering plaats hadden gevonden in toekomstige bemanningen voor ISS. Eerder was Donald Thomas al op medische grond vervangen door Don Pettit als bemanningslid van Expeditie 6 en STS-113. Nu werd Sergei Moschenko, lid van Expeditie 7 en STS-114, vervangen door Aleksander Kaleri. Als reden werd opgegeven dat Sergei Moschenko problemen zou hebben met de Engelse taal en niet al te best presteerde tijdens de trainingen.
Ook maakten de Russen bekend dat N'Sync zanger Lance Bass niet mee zou vliegen met Soyuz TMA-1. Er was nog steeds geen geld voor zijn vlucht ontvangen en de Russen besloten om reservecommandant Yuri Lonchakov in zijn plaats mee te laten gaan.  Of Bass nog een tweede kans krijgt, is niet helemaal duidelijk. Er zijn meer gegadigden om als toerist mee te gaan naar ISS.

De Nederlander André Kuipers moet ook nog even geduld hebben voor hij aan zijn avontuur kan beginnen. Hij heeft inmiddels zijn plaats moeten afstaan aan Pedro Duque uit Spanje. De reden hiervoor is dat Kuipers mede werkt aan Space Shuttle Missie STS-107 en door het uitstel van deze vlucht (van juli 2002 naar januari 2003) kan hij zich niet echt bezig houden met trainen in Moskou. Ook is het nog steeds niet duidelijk of de Nederlands regering de 7,5 miljoen euro wel wil ophoesten voor zijn vlucht.