maakte, met de
Amerikaanse Space Shuttle, was het voor België
dan zo ver, een tweede
landgenoot die de ruimte in ging, dit keer
met een Russische
Sojoez-raket. Woensdag ochtend 30 oktober
heel vroeg vertok Frank
de Winne samen met commandant Sergei
Zalyotin en Yuri
Lonchakov in zeer dichte mist naar het
Internationale Ruimtestation ISS voor een tien dagen
durende vlucht.
Door: Jacques van Oene
De vierde Sojoez-taxivlucht naar het Internationale Ruimtestation ISS vertrok met 2 dagen vertraging. Het was nog even spannend of de lancering wel door kon gaan in verband met het ontploffen van een onbemande Sojoez-U raket op 15 oktober. Maar onderzoek wees al snel uit waar het probleem lag en dat werd nog even snel gecontroleerd en in orde bevonden. Op Woensdag 30 oktober om 04:11 Ned. Tijd. Was het dan zover en vertrok Frank de Winne samen met zijn 2 Russische collega’s in zeer dichte mist. Een unicum in Kazakstan, waar het nooit! schijnt te misten!!
Laatste voorbereidingen
Op vrijdag 25 oktober arriveerde de Sojoez TMA-1 bemanning op de lanceerbasis Baikonour om de laatste voorbereidingen te treffen voor hun vlucht. Dit bestond onder andere uit een laatste inspectie van de Sojoez capsule in de montagehal, voordat deze op de raket geplaatst zou worden. Op zondag 27 oktober werd het besluit genomen door de Russische Staats Commissie voor ruimtevaart om de Sojoez-FG raket naar het lanceerplatform te rollen. Dit gebeurde op maandag ochtend 28 oktober, Eenmaal daar aangekomen werd de raket rechtop gezet op dezelfde plaats waarin 1961 Joeri Gagarin vertrok als eerste mens die een ruimtevlucht maakte.
Het is steeds verbazingwekkend met hoeveel gemak de Russen hun raketten lanceer klaar maken. Hun vertrouwen is, ondanks de misser twee weken eerder, groot. Een dag voor de geplande lancering kwam de Russische Staats Commissie voor ruimtevaart wederom bij een om goed keuring te geven aan de bemanningsleden van de Sojoez TMA-1. De vier cos-monauten die aangewezen waren werden als volgt ingedeeld; commandant, Sergei Zalyotin, boordwerktuigkundige, Frank de Winne, en Yuri Lonchakov. Reserve commandant was Lonchakov en reserve boordwerktuig-kundige was Alexander Lazutkin. Alles was nu echt gereed voor de lancering.
De lancering
Vijf uur voor de geplande start trokken de kosmonauten hun sokol ruimtepakken aan waarna een laatste ontmoeting plaats had tussen de Winne en zijn vrouw Hilde en hun twee oudste kinderen. De Belgische minister van wetenschap beleid Charles Picqué sprak Frank toe; “Bent u bereid de geschiedenis in te treden?” Natuurlijk was de Winne dat en tweeënhalf uur voor de start nemen de drie kosmonauten plaats aan boord van de Sojoez TMA-1.
Voordat ze echter plaats namen gingen er nog een aantal rituelen vooraf, als eerste werden ze gezegend met wijwater door een priester en onderweg naar het lanceerplatform stopte de bus nog even om de drie ruimtevaarders de mogelijkheid te geven nog even te plassen, en volgens traditie gebeurde dit tegen een band van de bus, een traditie die begonnen is door Joeri Gagarin en sindsdien doet elke kosmonaut dit voor de lancering. Het enigste smetje was de dikke mist die over Baikonour hing tijdens de lancering zodoende waren alleen de eerste paar seconden van de start maar te volgen voor de toeschouwers op de lanceerbasis en de vele TV kijkers in België.
Gelukspoppetje
Voor elke lancering wordt er in de Sojoez capsule een poppetje gehangen, zodra dit poppetje niet meer strak naar beneden hangt maar gaat zweven heeft de capsule de gewichtloze toestand bereikt, dit is een extra hulpmiddel voor het vluchtleidingscentrum en de TV kijkers (de Russen hebben al vele jaren een TV camera aan boord van hun ruimte schepen die de lancering live volgen). Deze keer was het “gelukspoppetje” van Frank de Winne die in de capsule hing. Het poppetje was speciaal gemaakt door de eerste kleuterklas van “De Klimop” school in Sint-Truiden. Kleuterjuf Heidi Weiss had het poppetje meegegeven aan de Winne en er opgeschreven: “Voor een goede vlucht en behouden terugkeer”
Twee minuten na de start werden de vier stuwraketten afgestoten en 40 seconden later volgde de neuskegel met de ontsnapping raket. Acht minuten en 40 seconden na de start stopten de motoren van de Sojoez-FG raket en kwam de capsule in een baan rond de aarde.
Koppeling met ISS
Vrijdagmorgen 1 november even na 6 uur Ned.Tijd, na een twee daagse achtervolging, maakte de Sojoez TMA-1 automatisch vast aan de Pirs koppel poort van ISS. Iets meer dan een uur later konden de toegangs luiken worden geopend en werden de nieuw komers hartelijk begroet door de Expeditie 5 bemanning van ISS. Frank de Winne was zichtbaar opgelucht en tevreden, hij zwaaide enthousiast naar de eerste camera die hij zag. "Het zicht op de aarde is prachtig, en ik voel me uitstekend", vertelde Frank in het eerste video contact met een Belgische regeringsdelegatie en met familie en vrienden, waarin hij ontspannen en vrolijk zijn eerste indrukken aan boord van het ISS vertelde. Als eerste kreeg de “visite” uitleg over de te volgen noodprocedures en waar de brandblussers en verbandtrommels zich bevinden.
Expeditie-5 commandant Valery Korzun en Sergei Treschev kregen op hun buurt uitleg over de nieuwe cockpit van de Sojoez TMA. (het was niet de bedoeling dat deze bemanning zich nog aan boord van ISS zou bevinden maar dat was door het uitstel van STS-113 wel het geval en zodoende waren zij ook niet goed getraind met deze nieuw Sojoez).
Het echte werk begint
Al snel begon Frank de Winne met zijn wetenschappelijke experimenten. In totaal 17 experimenten waren bedacht in het kader van het Odissea project. Samen met astronaute Peggy Whitson activeerde Frank de MSG (Microgravity Science Glovebox) in de Destiny module van ISS. Frank was de eerste astronaut van een bezoekende vlucht die ook in het Amerikaanse deel van ISS mocht werken.
Na hun eerste volledige dag aan boord van ISS moesten de drie bezoekkers een vragen formulier invullen over het slapen in de ruimte. Frank de Winne was elke dag druk bezig met de MSG en de andere proeven, o.a. een experiment dat te maken heeft met mondslijm. Ook werden er verschillende hart metingen gedaan, hiervoor moest Frank een soort harnas aan trekken, en tijdens de proef werd telkens zijn bloeddruk gemeten, dit alles werd gedaan om te kijken hoe het hart zich houd in gewichtloze toestand.
TV optredens
Natuurlijk was de ruimtevlucht het belangrijkste nieuws in België voor een week, vandaar ook dat Frank in veel TV programma’s live vanuit de ruimte optrad en korte interviews gaf over zijn belevingen aan boord van ISS.
Op 3 november kwamen er 3000 mensen bijeen op de grote markt van Sint-Truiden om Frank live te kunnen zien. Tijdens deze video sessie beschreef frank het uitzicht als bijzonder mooi en dat de relatie met zijn metgezellen bijzonder goed was, dat Frank zich goed vermaakte aan boord was eveneens goed te zien: hij maakte vele buitelingen en salto’s tijdens de uitzending.
De volgende dag sprak Frank zowel met schoolkinderen in het Euro Space Center in Redu, België, (dit stond onder leiding van Dirk Frimout), als mede met Kinderen in die bijeen gekomen waren in ESTEC in Noordwijk (dit werd geleid door Ulf Merbold en Umberto Guidoni). Tijdens de gesprekken bekende Frank dat hij toch wel een beetje last heeft van hoogtevrees als hij uit het raam van ISS naar beneden kijkt. Op de vraag of hij België ook al gezien had vanuit de ruimte antwoorde hij; “Ik heb België net gemist, we waren er net over gevlogen, ik moet er nog een beetje op trainen om op tijd naar buiten te kijken”.
Ook vertelde Frank over de dunne atmosfeer die om onze aarde zit; “Het ISS vliegt op ongeveer 350 km hoogte, de atmosfeer zit op 20 km, het is verbazingwekkend dat zo’n dun laagje ons op aarde beschermt, dat maakt een enorme indruk op mij”.
De landing
Aan al het leuke komt een einde en zo ook aan de vlucht van Frank de Winne. Zaterdag 9 november werd gebruikt om de Sojoez TM-34 klaar te maken voor vertrek. De speciale stoelen waren al eerder omgewisseld en de vracht en experimenten die mee terug moeten werden voorzichtig ingepakt.
Om 21:44 uur maakte de Sojoez TM-34 zich los van ISS en begon deze aan de terugreis. Na nog een rondje om de aarde gemaakt te hebben lande de capsule om een paar minuten over één uur, bij hoge uitzondering midden in de koude nacht (-10°C), in de steppen van Kazakstan op ongeveer 300 km van de hoofdstad Astana.
Na de landing werd Frank opgewacht door de Belgische
Kroonprins Filip, die speciaal daarvoor was afgereisd naar Kazakstan.
Commandant Sergei Zalyotin prees zijn Belgische metgezel na de landing; “Ik
wil alleen nog maar met Frank vliegen, niemand weet zoveel van computers en
software als hij”
De Sojoez TM-34 was in totaal 199 dagen in de ruimte geweest. Een paar uur na de landing was het tijd om terug te keren naar Moskou voor een uitgebreide de-briefing en natuurlijk het weerzien met familie en vrienden. Begin december zal Frank weer terug zijn in België.