Toen eind 2000 de namen bekend werden gemaakt van de zeven
astronauten die deel gingen uitmaken van STS-107 stond de
vlucht nog gepland voor eind 2001. Na maanden uitstel door
technische problemen werd de Space Shuttle Columbia uiteindelijk
pas op donderdag 16 januari gelanceerd voor een zestiendaagse
wetenschapsvlucht - de eerste in meer dan 3 jaar.
Door:
Jacques van Oene
Eindelijk was het dan zover voor de zeven astronauten van
STS-107 na maanden van wachten en extra trainen begonnen Rick Husband, Willie
McCool, Kalpana Chawla, Laurel Clark, Mike Anderson, Dave Brown en Israël’s
eerste astronaut Ilan Ramon (die onder veel politieke druk de voorkeur kreeg
boven de Nederlander André Kuipers) op 16 januari aan de eerste Space Shuttle
vlucht van 2003.
Lancering
Columbia werd op 9 December 2002 naar lanceerplaats 39A op
Kennedy Space Center gerold en daar zonder problemen klaargemaakt voor haar 28ste
ruimtereis. De bemanning arriveerde zondagavond 12 januari op het KSC. In de
laatste twee dagen voor de lancering zorgde een speciaal team van Boeing voor
het aan boord brengen van de laatste 21 experimenten die ondergebracht zijn in
de dubbele Spacehab-module in het laadruim van de Columbia bevind. De module is
ongeveer 6,5 meter lang 4,5 meter breed en 3,5 meter hoog. Donderdagavond de 16e
om 19:39 uur Nederlandse tijd begon de Shuttle onder een strak blauwe hemel aan
zijn reis.
Op videobeelden die pas een dag na de lancering werden
bekeken, ontdekten technici dat omgeveer 80 seconden na de start een stuk
isolatieschuim was losgekomen van de grote brandstoftank. Het schuim had de
linker vleugel van Columbia geraakt, maar NASA maakte al snel bekend dat het
geen kwaad kon en dat het twee vluchten eerder ook gebeurd was.
De bemanning merkte er in elk geval niets van en zij
brachten de Shuttle zonder problemen in een baan rond de aarde. Na het stoppen
van de motoren en het afstoten van de grote brandstoftank konden de astronauten
hun oranje ruimtepakken uittrekken en voorzichtig kennis maken met de
gewichtloosheid.
Het
werk begint
Als eerste werden de laadruimdeuren geopend en het
toegangsluik naar de Spacehab-module ontgrendeld. De speciale, grote ronde
brandtoftanks achterin het laadruim werden geactiveerd om de astronauten en de
Spacehab-module van genoeg stroom te voorzien tijdens de zestiendaagse vlucht.
De astronauten waren tijdens hun vlucht verdeeld in twee
ploegen, een rode; Husband,
Chawla, Clark en Ramon en een blauwe; McCool, Brown en Anderson en zij werkten
12 uur per ploeg, zodat er ruim aandacht besteed kon worden aan de wetenschap.
In totaal waren en rond de tachtig experimenten aan boord waarvan meer dan
dertig afkomstig uit Europa, bedacht door meer dan 70 wetenschappers en
schoolkinderen. Onder de medische experimenten bevonden zich er ook een aantal
uit Nederland. De vrije universiteit van Amsterdam wilde graag meer weten over
het skelet en de botten van mensen. De universiteit van Groningen had een
experiment over bacteriën groei en de universiteit van Amsterdam had een
speciaal team op de been om de astronauten tijden de vlucht in de gaten te
houden en ze na de landing in Florida gelijk te kunnen onderzoeken op het
effect van de zwaartekracht op de mens na een ruimtevlucht.
Andere experimenten
Onder de andere proeven en tests die de zeven
ruimtevaarders uitvoerden tijdens de vlucht waren onder andere; hoe
functioneert het hart en de longen in de ruimte, Het effect van virussen en
bacteriën op het immuun systeem van ons lichaam, Hoe houden onze spieren zich
in de ruimte, onderzoek naar nierstenen, slaap onderzoek in de ruimte, hoe houd
het bloed zich in de ruimte en blijft de bloeddruk op pijl, hoe gedraagt hersen
vloeistof zich in de ruimte, hoe gedragen vlammen zich in gewichtloosheid en hoe
bestijden we vuur in de ruimte, plantgroei in de ruimte, ozon onderzoek.
Een experiment dat meet hoeveel energie er zit in
zonnestralen was na de eerste dag al erg succesvol en de eerste gegevens
daarvan kwamen al binnen op aarde. Een Israëlisch experiment met woestijnstof
(MEIDEX) werd op de tweede dag geactiveerd. MEIDEX meet hoe het Sahara zand
zich verspreidt over de middellandse zee en de Atlantische oceaan.
Halverwege de vlucht deden er zich wat problemen voor met
het koelsysteem van de Spacehab-module, maar deze hadden geen effect op de
proeven die daar gedaan werden, en door de ventilatoren van de Columbia wat
harder te laten draaien stroomde er genoeg frisse lucht naar SpaceHab toe.
Op woensdag 22 januari stuurde de bemanning de eerste
beelden naar aarde van de andere levende wezens die zich aan boord van Columbia
bevonden, bijen, spinnen, wormen en mieren. Die laatste waren driftig tunnels
aan het graven en deden het goed bij de bedenkers van het experiment,
schoolkinderen uit 6 verschillende landen.
Tijd
voor pers en vips
Op de tweede dag in de ruimte kregen verslaggevers van
Amerikaanse TV stations CNN, CBS en Fox Nieuws de gelegenheid tot het stellen
van vragen aan de astronauten, op de vraag hoe belangrijk deze vlucht voor
Israël is antwoorden Ilan Ramon; “Deze vlucht is een grote opening voor de
wetenschap van mijn land”.
Op dinsdag 21 januari kreeg Israëlische minister president
Ariel Sharon de gelegenheid om met Ilan Ramon te praten over zijn belevenissen
aan boord ook andere vips die bijeen gekomen waren in Jeruzalem stelde vragen
aan Ramon. Ramon was voor hij astronaut werd al een beroemdheid in Israël: in
1980 bombardeerde hij met zijn F16 een in aanbouw zijnde kerncentrale in Iraq,
die een grote bedreiging was voor Israël.
Ook was er natuurlijk weer de traditionele persconferentie
waaraan de hele bemanning deelnam. Mike Anderson antwoordde op een vraag over
het werk aan boord; “De wetenschap die we hierboven doen is fantastisch, en
ik denk dat als er eenmaal zeven bemanningleden aan boord van ISS zullen zijn
dat dan de wetenschap in de ruimte helemaal gaat opleven. Nu moeten we
de experimenten relatief snel doen, straks aan boord van ISS kunnen we er echt
de tijd voor nemen.”
Ilan Ramon sprak een soort van hoop uit voor de vrede; “de
wereld ziet er zo wonderbaarlijk uit vanuit de ruimte, zo vol vrede en
vrijheid, de atmosfeer is zo dun en kwetsbaar, ik denk dat iedereen op aarde
moet meewerken om het schoon te houden, de aarde geeft leven en beschermt het
leven.”
McCool en Ramon in het Engels en in het Hebreeuws; “Hierboven
zien we geen grenzen lopen, laten we met zijn allen hopen op wereld vrede.”
Herdenking
Halverwege de vlucht kreeg de rode ploeg de gelegenheid om
met de drie astronauten van het internationale ruimtestation te praten,
Columbia vloog net over Brazilië terwijl ISS over het zuiden van Rusland vloog.
Er was kort radio contact maar voor beide bemanningen een leuke afwisseling van
hun drukke werkzaamheden.
Beide bemanningen herdachten op 28 januari hun omgekomen collega’s
van de Space Shuttle Challenger, die 17 jaar gelden 73 seconde na de start
ontplofte.
De
landing
De dag van landing naderde ook al weer snel en zoals
gebruikelijk is bij een lange Shuttle vlucht hebben de drie astronauten die
verantwoordelijk zijn voor de besturing van Columbia een speciaal
computerprogramma aan boord waarmee ze de landing kunnen simuleren, Husband,
McCool en Chawla maakte daar in de laatste dagen gebruik van. De landing op
Kennedy Space Center stond gepland voor 1 februari om 15:16 uur onze tijd. Het
weer was daar prima in orde en niets stond het ontsteken van de remraketten om
14:15 uur in de weg. Columbia begon rustig en zonder problemen aan haar
terugkeer…