Zoek*ster - bespiegelingen

Bespiegelingen over mensen

Ontmoetingen 1
Regelmatig ga ik alleen op reis. Op de bonnefooi. Alleen de plaats van aankomst en de plaats van vertrek zijn bekend. De rest is ongewis. Ik geniet het meest van het schemergebied dat ik ´tussen niks en nergens´ noem. De tijd en ruimte tussen ver-trek en aankomst, waarin niets vastligt en alles nog mogelijk is. Soms is er ineens een ontmoeting, ongezocht en niets-eisend. Kort, intens, voor altijd in herinnering.

Porto
Ik reis van Santiago de Compostela in Spanje naar Porto in Portugal. Het is winter en vroeg donker. Volgens mijn bereke-ning komt de bus om negen uur ´s avonds aan. Ruim op tijd om nog een pension te zoeken. Maar we vertrekken met twee uur vertraging en na een uur stoppen we al, omdat de chauffeur uitgebreid gaat eten. En na weer twee uur is het koffiepauze. Met de moed der wanhoop loop ik door de bus en zeg dat ik een probleem heb. Een oudere man reageert. In gebroken Spaans leg ik uit wat er aan de hand is. Dat ik geen onderdak heb en of hij kan helpen om een hotel te zoeken. Rond middernacht worden we aan de rand van Porto uit de bus gezet, dit is de uitstapplaats. De man en ik lopen in de stille nacht door de verlaten straten van een buitenwijk. Hij zeult met een zware koffer, we zwijgen, ik voel me vredig en veilig. Na een half uur houdt de man een taxi aan, we rijden naar het centrum. Hij stapt ergens uit, belt aan, praat met een oudere man: de eigenaar. Hij komt terug om me voor te stellen en samen met mij de kamer te bekijken. Het is een mooie, ouderwetse kamer met parketvloer. Dan loopt hij met me mee naar beneden om mijn rugzak op te halen. Hij ziet er op toe dat ik veilig de deur bereik. Ik draai me om en zwaai. Zachtjes verdwijnt de taxi de nacht in.

Montémor - Évora
Is dit de autobus naar Evora. Ik vraag het in het Nederlands, de buschauffeur begrijpt me en knikt. Ik loop naar een zitplaats bij het raam. De bus is bijna leeg. Een man komt naast me zitten, hij zwijgt. Na een tijdje begint hij een gesprek. Ik leg uit dat ik hem niet versta. Hij is verbaasd, had durven zweren dat ik Portu-gees sprak met de chauffeur. Hij laat zich niet uit het veld slaan en vraagt in het Frans waar ik vandaan kom. Uit Amsterdam? Hij kijkt me aandachtig aan. Weet ik dan hoe hij in contact kan komen met Joden. En ik hoor voor het eerst over Maranen: Portugese Joden die zich bekeerden tot het Christendom om aan de Inquisitie te ontkomen. Ze bewaarden echter in het geheim hun cultuur en godsdienst en wonen nog steeds in Por-tugal. Ik ben sprakeloos, mijn Frans is niet goed genoeg om over dit onderwerp een echt gesprek te voeren. Het geeft niet, hij is tóch blij om met me te praten. En de hele tijd blijft hij me aan-dachtig aankijken, met een stille, peilloos melancholieke blik.

Madrid
Een koude en gure ochtend in Madrid. Ik zoek de beschutting van een volkscafé. Een slonzig interieur met formica tafeltjes en stoelen met aluminium poten. Maar de koffie is heerlijk. Ineens komt er een groepje zigeuners binnen. Opgewonden, luid pra-tend, druk gebarend. Een aantal oudere mannen, een paar vrouwen. De zaak is bijna leeg, maar de enige jonge vrouw uit het gezelschap komt tegenover me zitten. De mannen praten op harde toon tegen haar en kijken boos. Ze huilt alsof haar hart breet. Eenzaam, verlaten. Ze zit daar maar, niemand die iets doet, niemand die haar troost. Ik kijk, wil haar hand strelen, ben verlamd, doe niets. Ze zit daar maar, alleen.

Salamanca - Cáceres
De bus is een touringcar met comfortabele stoelen en tv aan boord. Langeafstandreizen met de bus is een belevenis. De bus stopt regelmatig bij een café, zodat iedereen een kopje koffie kan drinken, naar de wc kan of gewoon even de benen kan strekken. Na verloop van tijd zet de chauffeur een film op. Voorlopig is mijn aandacht bij het landschap. Ik kijk naar de bergen en de luchten, de Sierra de Gredos, de Taag. Plotseling wordt mijn aandacht gevangen door de film. Engels, dat nie-mand kan verstaan omdat het geluid te zacht staat, met Spaanse ondertiteling. De film toont een ander landschap: tro-pisch regenwoud, watervallen. rivieren, nederzettingen. Een film over de strijd tussen Spanje en Portugal die over de hoofden van inheemse indianen op Zuid-Amerikaans grondgebied wordt uitgevochten. Een aangrijpend en dramatisch verhaal over schuld, boete, trouw, onschuld en veraad. Ik kijk naar het drama dat zich tussen Robert de Niro en Jeremy Irons voltrekt. Ik kijk naar The Mission terwijl het wonderschone en desolate landschap van Extremedura voorbij glijdt.