Je tuin is de plek waarin je je terug kunt trekken van je werk en de drukte. Je kunt je er ontspannen en je losmaken van stress en gedoe. Dat gaat des te beter als de tuin associeert met andere tijden en plekken waar je goede herinneringen aan hebt- Australië in mijn geval. Door de sfeer in de tuin waan je je weer op vakantie.

Een tropotuin is een tuin die een tropische sfeer heeft. Beslotenheid zorgt voor een warm micromilieu en voor het gevoel geheel omringd te zijn door begroeiing. De begroeiing is overdadig, de tuin groeit de oren uit. Er worden planten gebruikt die weelderig groeien en bloeien, en doen denken aan de tropen, zoals palmen, bamboe en bananen. De tuin is weg van de snelweg.

 De planten, ook de exoten, gaan zoveel mogelijk in de volle grond. Het is dus de kunst om variëteiten te vinden die zo goed mogelijk bestand zijn tegen ons klimaat. Dus komen er palmbomen hoog uit de Braziliaanse bergen, bamboe uit de Himalaya, en eucalyptus van Tasmanië. Gelukkig is er een kleine maar groeiende groep professionals én hobbyisten die deze planten importeert, kweekt en verhandelt.

Misschien is het zo dat warmte, weelderigheid, en overdadigheid ook bij je karakter moeten passen. Als dat zo is past een tropotuin beter bij mij dan de in zwang zijnde controletuinen die van de betonnen 'sier'-bestrating en de strak geknipte buxussen en 'bolacacia's' aan elkaar hangen. Die vormen mij teveel een voortzetting van het overgereguleerde bestaan buiten.

Een tropotuin is fraai en past bij je karakter. Maar hij biedt ook praktische voordelen.

• De meeste gebruikte exoten groeien snel en weelderig.
• Er is altijd wat te beleven in de tuin: opschietende bamboescheuten, een nieuw blad aan de banaan. 
• Er hoeft niet veel gewied te worden: de planten kunnen de concurrentie met eventueel onkruid gemakkelijk aan. 
• De plante groeien en bloeien vaak lang door in het najaar, tot aan de eerste vorst. 
• Beeldbepalende planten als eucalyptus en bamboe zijn wintergroen.

Er zijn ook wel een paar nadelen te noemen (en te ontzenuwen):

• Er is ook in de winter het een en ander te doen om planten tegen de vorst te beschermen. Dit is geen nadeel vind ik, tuinieren is leuk.
• Sommige planten, zoals palmen, zijn duur. Dit wordt in mijn ogen gecompenseerd doordat geen dure sierbestrating, pergola's en andere harde elementen nodig zijn. En er kan gewoon met kleine planten begonnen worden, ze groeien immers toch hard.
• Sommige planten en met name bamboe woekeren erg. Dat klopt, maar er zijn ook genoeg bamboesoorten die niet woekeren. Wil je toch perse een 'wandelaar', gebruik dan wortelbegrenzer.

Het spreekt vanzelf dat bij het tuinontwerp rekening gehouden moet worden met de bestaande structuur. Ik bedoel daarmee de grootte, de buren en het uitzicht, de bezonning, de grondsoort, bestaande grote bomen, aanwezige bouwwerken en dergelijke.

Het lelijke huis van de buren wordt verscholen achter een grote bamboe. De grond wordt verbeterd. Op schaduwplekken komen schaduwplanten en een warme plek tegen een muur wordt benut voor een vijgenboom of een palm.

Een goed programma van eisen is onontbeerlijk. Het is van belang hier voldoende aandacht voor te hebben. Bij ieder tuinontwerp moet rekening gehouden worden met het gewenste gebruik (zitten, eten, BBQ, spelen) en gewenste elementen zoals bijvoorbeeld een vijver. Datzelfde geldt voor het beschikbare budget. Daarnaast zijn er eisen die specifiek gelden voor en tropotuin.

Het spreekt voor zich dat exoten gebaat zijn met een warm micromilieu in de tuin. Het belangrijkste gevaar dat de exoten bedreigt is de winter. Het gaat dan niet alleen om kou. Ook de combinatie van strenge nachtvorst met ochtendzon kan fataal zijn. Harde wind kan kou verergeren.  Mijn tuin is bijvoorbeeld zeer geschikt voor de junglestijl. Hij is grotendeels ommuurd. Daardoor, maar ook door grote bomen buiten de tuin, is hij zeer beschut. Het micromilieu is graden warmer dan in het open veld. Wind en winterochtendzon worden buiten gehouden.

 De ideale grondsoort is voedselrijk maar ook waterdoorlatend. Zandgrond moet dus met organische mest of compost worden verbeterd, terwijl klei beter waterdoorlatend gemaakt moet worden. Anders vormt te veel vocht met name in de winter een probleem waardoor wortels en groene delen kunnen gaan rotten.

Water is een belangrijk aspect in de tropotuin. In de zomer zal soms sproeien nodig zijn, zeker voor bijvoorbeeld bananen en gunnera. Het is dus te overwegen om regenwater op te vangen of een put te slaan. Een vijver is ook geweldig. In een tropotuin zal een vijver natuurlijk moeten ogen: kies een logische ogende plek, dat zal vaak het laagste punt van de tuin zijn. Als dat niet kan, neem dan een kleintje en laat hem goed vol groeien.

Het is verder prettig om een plek te hebben waar kuipplanten bij een temperatuur van op zijn laagst een graad of vijf kunnen overwinteren.

Exoten die een tropische uitstraling hebben zijn onontbeerlijk: palmboom, bamboe, eucalyptus, en banaan mogen niet ontbreken. Voor de liefhebbers van bloei komen daar bijvoorbeeld bloeiende struiken als camelia's en magnolia's bij.

Als vaste planten zijn vooral meer spectaculaire soorten als kniphofia en iris geschikt. Verder zijn alle planten, ook de inheemse, bruikbaar die door hun uitbundig gebladerte of spectaculaire bloeiwijze een exotische indruk maken. Denk bijvoorbeeld aan grote varensoorten, waterlelie, en gele lis.

Ik geef er de voorkeur aan om in het tuinontwerp te werken met eenvoudige, natuurlijke materialen. Voor paadjes zijn houtsnippers of schors mooi, en ook grind is erg geschikt en combineert qua textuur prachtig met bamboe.

Terrassen zijn fraai in oude betontegels of oude baksteen omdat deze bestratingsmaterialen niet opvallen. Als erfafscheiding is een gemetselde stenen muur ideaal in omdat steen warmte absorbeert en 's avonds uitstraalt. Als dat niet haalbaar is vanwege budget of buurman voldoet een houten schutting. Daar kunnen weer klimplanten tegenop groeien.

Spelen met vorm is belangrijk in het tuinontwerp. Halfverharde paadjes die door de beplanting slingeren delen de tuin in verschillende ruimtes en zorgen voor verrassende doorkijkjes. Door een bepaalde plantensoort steeds terug te laten komen ontstaat een zekere samenhang in de tuin. Bamboe is hiervoor, zeker in een grotere tuin, bijzonder geschikt.

Tropo planten hebben vaak spectaculaire vormen. Deze kunnen worden versterkt door vormcontrasten aan te brengen. Dit kan de groeiwijze van de plant betreffen:  Het platronde silhouet van veel struiken vormt een mooi contrast met de verticale groeiwijze van phyllostachys of semiarundinaria. Ook bladvorm kan gecontrasteerd worden om de vorm sterker uit te laten komen. Je kunt bijvoorbeeld de volgende bladvormen onderscheiden en combineren:

• Groot blad: banaan, gunnera, fatsia, catalpa, pauwlonia, hortensia macrophylla, macleaya, tetrapanax 
• Lang en smal, degenvormig blad: crocosmia, iris, kniphofia, hemerocallis, phormium
• Grote, samengestelde bladeren: palmboom, aralia, varens, walnoot, robinia
  
• Rozetten: cordyline, yucca, aloë
• Spits, klein blad: bamboe en eucalyptus
• Rond blad: bergenia, hosta, ligularia, farfugium.

Ook grassoorten hebben een specifieke vorm waarmee goed contrasten aan te brengen zijn.

Groen is de overheersende kleur in de tropotuin in NL. De weelderige begroeiing heeft allerlei tinten groen: het lichte groen van bamboe, blauwgroen van eucalyptus, donkergroen van hedera, enzovoort. In het gebladerte kunnen bij het tuinontwerp mooie kleurcontrasten worden aangebracht door het gebruik van planten met rood blad: de juiste banaan of canna, catalpa, cercis, cotinus, maar ook een meer gewone soort als een rode hazelaar. Of doe eens wild, zaai een vuurrode Coleus-soort...

De aard van de tropotuin brengt met zich dat gekozen wordt voor planten met opvallende bloeiwijze in heldere kleuren.Voor wat betreft bloeiende planten heb ik een voorkeur voor rood. Dit contrasteert met het uitbundige groen, de kleuren versterken elkaar hierdoor. De rode (eigenlijk roodbruine) bladplanten vormen een brug.  

Het dominante groen maakt dat het ook mogelijk is alle kleuren door elkaar toe te passen. Lekker bont. Ik voel daar wel voor, maar huldig zelf het uitgangspunt 'geen geel'. Daardoor ontstaat toch een zekere eenheid.

Wanneer gekozen wordt voor een combinatie van kleuren van bloeiende planten is het opletten dat deze ook gelijktijdig bloeien. Een fraai voorbeeld van combinatie van rood en paarsblauw is de juiste variëteiten van Kniphofia, Agapanthus, eendagslelie en Hibiscus.

Geur

Een interessant aspect om het tropo tuinontwerp mee te geven is de geur. Er is een aantal planten dat daar heel geschikt voor is. De zware geur van een bloeiende Brugmansia op een zomeravond is letterlijk zinnenprikkelend. Ook eucalyptusbomen en citrusachtigen hebben een karakteristieke geur. De Eucalyptus citriodora combineert beide! 

Een ander aanrader is sterjasmijn, Trachelospermum jasminoides. In de eenjarigensfeer houd ik van Nicotiana sylvestris, en verder kunnen natuurlijk allerlei meer mediterrane kruiden worden toegepast, zoals thijm, marjolein. munt, salie, rozemarijn...

Ecologie

Wij willen milieuvriendelijk tuinieren en (dus) een rijk planten- en dierenleven in de tuin. Daarover is veel gepubliceerd, kijk bijvoorbeeld op de site van Roodbont. Tuinontwerp met exoten kan ook op dit punt veel te bieden hebben: de dichte begroeiing en de mulchlaag bieden een schuilplaats aan insecten en vogels. Een vijver trekt allerlei leven. We hangen nestkasten op.

Allerlei planten bieden voedsel voor insecten, vogels en kleine zoogdieren. Gebruik 'gewone' tuinplanten als fruit- en notenbomen, vlinderstruik, ijzerhard, thijm, sedum, vingerhoedskruid enzovoort. Meer exotisch een ook geschikt zijn bijvoorbeeld citrusplanten, siertabak (de witte), Aralia (de bessen), Choisya, Luma apiculata en Clerodendrum trichotomum (kansenboom of pindakaasboom).

Een aardige site met info om vlinders in de tuin te krijgen is www.uwtuinvolvlinders.nl.

Boeken

Er is veel informatie over allerlei planten, maar relatief weinig over sprecifiek het tuinontwerp in tropische sfeer. Interessant is 'The new exotic garden' van Will Giles.

Omhoog