vijverVijver

Water is prachtig in de tuin. Het spiegelende wateroppervlak vormt een extra dimensie. Daarnaast is het water een bron van leven: het trekt vogels aan en is de woonplaats van insecten, vissen en kikkers. Met geluk kunnen er inheemse salamanders of zelfs een ringslang wonen. De libellen, het nachtelijk gekwaak van de kikkers en de reiger op het schuurdak dragen bij aan de tropische sfeer.

Een enkeling zal gezegend zijn met natuurlijk water in de tuin, in de vorm van een sloot of beekloop. De meeste tropotuiniers zullen aangewezen zijn op de aanleg van een vijver. Je kunt een natuurlijke vijver aanleggen op een plek die laag en nat is. Een grote tuin geheel nieuw aanleggen? Huur een bulldozer en breng reliëf, heuvels en natte valleien aan! Een droom.

In een bestaande tuin kan een gat worden gegraven dat met folie of met beton waterdicht gemaakt wordt. Er zijn vele boeken en websites die beschrijven hoe een goede vijver kan worden gemaakt. Voor wat betreft de aanleg volsta ik er hier mee om daarnaar te verwijzen. Zelf heb ik met behulp van rubberfolie een vijver van 450 bij 350 cm aangelegd die mij heel goed voldoet.

Opletten voor de tropotuinier: de rhizomen van bamboe kunnen volgens mij met gemak door iedere soort folie heen groeien. Uit de buurt houden of goed afschermen dus.

waterlelieInheemse soorten met een tropische look

Water is de habitat van enkele inheemse planten met een in mijn ogen uitgesproken tropische look.

Dat geldt voor bijvoorbeeld waterlelie, gele plomp, en lisdodde. Maar ook gewoon riet, snoekkruid, gele lis, dotterbloem, en zwanebloem zijn prachtig.

De tropotuinier wil uiteraard experimenteren met exoten. In tuincentra zijn hier en daar al tropische waterlelies verkrijgbaar. Deze moeten vorstvrij overwinteren. Dat is de reden dat ze in een mandje in de vijver worden geplaatst: ze kunnen dan 's winters uit het water worden gehaald en in een teil in de schuur overwinteren. 

Lotus

Dé uitdaging voor de vijver in tropische sfeer: de schitterende, lastige, heilige Lotus.

Een lotus (Nelumbo) geeft evenals een waterlelie ronde bladeren. Deze komen echter als een paraplu tot maximaal 40 cm boven water te staan. Ook de bloemen doen aan een waterlelie denken. De plant is in Aziatische spiritualiteit het symbool van zuiverheid vanwege de pure schoonheid van blad en bloemen die ontspruiten aan de vieze modder waar ze in staan.

Het geslacht Nelumbo kent twee soorten. Nelumbo lutea komt uit Amerika en bloeit geel, Nelumbo nucifera komt uit Azië en bloeit met roze bloemen. Er zijn ondertussen vele kruisingen en cultivars.

De planten zijn in ons klimaat niet gemakkelijk te telen. De rhizomen mogen niet bevriezen en om te bloeien is voldoende zonnewarmte nodig. De planten gedijen het best in kleigrond en houden van veel voeding.
  • N. 'Xiangshan lian' (2007) overleefde de winter in een teil in de schuur niet. 
  • N. 'Heilongjang Lian' (2010) heeft rode bloemen.
  • N. 'Rosea' (2010) heeft roze bloemen.
  • Het meest veelbelovend voor ons klimaat lijkt Nelumbo komarovii, een ondersoort van N. nucifera.

Chiltern Seeds biedt zaden van N. nucifera 'Ohga Hasu' (2009) met een sterk verhaal hoe snel ze wel niet kiemen. We zullen zien.

Meer info over de lotus is o.a. te vinden op de site van de Seerosenfarm.

Andere exoten voor de vijver 

  • Canna. Sommige canna's zijn geschikt voor de vijver (zone A-B), bijvoorbeeld C. glauca (2009) en de cultivar C. 'Ra' (2008). Ze moeten binnen overwinteren, in een bak water of de knollen in de kelder als andere canna soorten.
  • Cyperus papyrus (2009). De papyrus is een grassoort die bekend is als het 'papier' van de oude Egyptenaren. De plant is geschikt voor ondiep water en niet winterhard. De stengels worden tot 250 cm hoog met aan het uiteinde een decoratieve pluizige bol.
  • Eichhornia crassipes (2009).  De waterhyacinth is een tropische drijfplant. Bloeit in juni / juli met lilablauwen bloemen. Gemakkelijk verkrijgbaar.
  • Equisetum hyemale robustum. De Japanse reuzenholpijp maakt merkwaardige, gelede stengels die tot 2 meter hoog worden. Mooi bamboe-achtig contrast met bladplanten. Woekeraar.
  • Taro. Deze plant, colocasia esculenta, heeft grote, hartvormige bladeren op rechtopstaande stelen (2008). De knollen zijn eetbaar mits gekookt. Er zijn vele cultivars, met bijvoorbeeld groen of chocoladebruin blad.
  • Thalia dealbata. Deze waterplant komt uit Amerika. Hij is niet echt winterhard in ons klimaat maar is de zachte winter van 2007/8 goed doorgekomen. Thalia heeft brede lancetvormige bladeren die wit bepoederd zijn. De bladeren staan aan rechte, onvertakte stengels. De paarse bloemen die in de zomer verschijnen, staan in lange aren. Plantdiepte is ongeveer 40 centimeter.  Zekerder is binnen brengen in een kuip.
  • Waterlelie (Nymphaea) is de koningin van de vijver. Er zijn vele winterharde cultivars, in wit, roze, rood en geel. Ik heb N. 'Pink sunrise', een fraaie zachtroze, en de rode N. Hollandia. N. 'King of the blues' is een tropische waterlelie met stervormige blauwe bloemen die vorstvrij moet overwinteren. Dat heeft hij bij mij, in een teil in de schuur, niet overleefd. Let bij aanschaf ook op de uiteindelijke maat en de diepte waarop de uitgezochte cultivar moet staan.
  • Zantedeschia aethiopica. De moerasaronskelk heeft dikke, grote, donkergroene bladeren, bloeit wit en wordt tot 80 cm hoog. Zone B (10 cm diep water).

lotusLeven in de vijver 

In mijn vijver zijn groene en bruine kikkers. Daarnaast waren er goudvissen, sarasa's, shubunkin's en diverse soorten windes. Alleen windes zijn snel en slim genoeg om op eigen houtje de reigers te overleven.

Plantenlijst

Onderstaand een tabel van planten die ik (naast de bovengenoemde) in de vijver heb.

Naast de in de tabel genoemde sierplanten zijn onderwaterplanten en drijfplanten essentieel voor het natuurlijk evenwicht in de vijver.

Inheemse drijfplanten zijn onder andere kikkerbeet en kroos. Daar kunnen de niet winterharde exoten waterhyacinth en mosselplant aan toegevoegd worden.

Onderwaterplanten zorgen voor zuurstof. Geschikt zijn waterpest, hoornblad, fonteinkruid, vederkruid en waterranonkel.


Naam Naam NL Zone Hoogte (cm)
Butomus umbellatus Zwanebloem B-C 80
Carex pendula Hangende zegge A-B 50
Glyceria maxima Liesgras A-B 60-100
Hippuris vulgaris Lidsteng C-D 30-50
Hydrocotyle vulgaris Waternavel B-D 20
Iris louisiana  'Black gamelock' B 60-80
Lysimachia nummularia Penningkruid A-B 10
Mentha pelugium Polei B 10-30
Menyanthes trifoliata Waterdrieblad B 20-30
Nasturtium officinale  Witte waterkers B 10-30
Pontederia cordata Snoekkruid B-C 60-80
Pontederia lanceolata Groot / smalbladig snoekkruid B-C 50-120
Rumex sanguineus Bloedzuring A-B 50-100
Sagittaria sagittifolia Pijlkruid C 50-70
Schizostylis coccinea Moerasgladiool B 40-60
Thelypteris palustris Moerasvaren B 50-70
Typha angustifolia Kleine lisdodde C-D 100-200
Typha minima Dwerglisdodde B-C 50-80
  kikkervijver

Omhoog