Werkgroep Archeologie Bergh

.laatste update

02-02-13   

e-mail    
Middeleeuwen vroeg 450 n. Chr. - 1050 n. Chr.
Middeleeuwen laat 1050 - 1500 n. Chr.

Karolingische Heiligen fibulae , 8e  of 9e  eeuws

Deze Romeinse schijffibula (doekspeld of mantelspeld) is door zijn "compleetheid" zeer schaars te noemen. De bronzen mantelspeld is met emaille ingelegd, wat bij bodemvondsten door beschadiging vaak geheel of gedeeltelijk is verdwenen. De functie van dergelijke mantelspelden was het sluiten of bijeenhouden van de kleding. Op de achterzijde zijn overwegend nog de restanten te zien van de naaldconstructie, bij deze fibula is dat verdwenen. Meestal werd deze gemaakt van ijzer wat meer veerkracht geniet dan brons of messing. Helaas is ijzer veelal door oxidatie vergaan.

Mantelspelden (fibulae) werden in de Middeleeuwen veel gedragen. Ze werden niet alleen gebruikt om kleding (zoals de toga of stola) mee dicht te spelden, maar dienden ook als sieraad. Dit model wordt een schijffibula en heiligen fibula genoemd. Ze werden gewoonlijk gedragen door vrouwen. Mantelspelden gaven de sociale positie van de drager aan. De mode schreef voor hoe ze gedragen werden. De zwaardere spelden dienden om de mantel dicht te spelden, de lichtere functioneerden als broche.

Het eenvoudigste kledingstuk was de rechte lap die om de middel werd gewikkeld. Later ging men een tweede lap om de schouders draperen. Zo ontstond de kleding van de Egyptenaren, SumeriŽrs, AssyriŽrs, Grieken en Romeinen, waarbij de siergesp of fibula de lappen aan elkaar hield. Zij zagen gedrapeerde kleding als een kenmerk van beschaving.

In verschillende gebieden van Europa zijn fibulae gevonden: de oudste dateren uit 800 voor Christus. De conditie waarin een Romeinse fibula vaak in bodemvondsten wordt aangetroffen. Deskundigen kunnen uit stijl- en vormkenmerken afleiden uit welke keizerperiode een Romeinse fibula afkomstig is.De fibula is tot aan de Frankische en vroeg-middeleeuwse tijd gemaakt.

Karolingische Heiligen fibulae , 8e  of 9e  eeuws , Type Senkschmelz
Het glaspasta is nog in perfecte staat en Heiligenafbeelding goed zichtbaar.

Medaillon op roodkoperen schijffibula, ingelegd met email
Afmetingen 2,4 cm, 4 gram
Vindplaats: ís-Heerenberg, oktober 2010

Haseloff 1990 S. 92 [Anm. 54]: "Bei den Zellenschmelztechnik verzierten Fibeln handelt es sich um Senkschmelz. licht beschadigd. Voorstelling van een heiligenfiguur.

Literatuur

W. Wegewitz, 1960: Stand der Sachsenforschung im Kreise Harburg, Die Kunde N.F. 11, 28-60, III. Spaetsachsische Zeit: 6. Fuchsberg in der Feldmark Maschen, 51-54 & Taf. 6: Grab 54 (t.o. 49). G. Haseloff, 1989: Emailfibeln (karolingische Zeit), in: Hoops

 

hansroem@zeddam.info