Bedreiging van het vrijdenken en het athe´sme

mei 1996

Auteur: Jan Vis, creatief filosoof

 

anarchisme, athe´sme, atheist,filosofie, gemeenschap, godsdienst, islam, mensenrechten, nihilisme, respect, socialisme, veiligheid, vrijdenken

 

Naar de Startpagina

 

Naar andere artikelen: Het toenemend belang van het Athe´sme ; Geen God wat dan ; Godsdienst en Geloof ; Evolutie of Creatie ; De fundamentele intolerantie van de Godsdienst ; God bestaat niet ; De verdedigers van de Godsdienst ; Waarom is de Islam als godsdienst tegen de Westerse Wereld..? zie no. 27. ; Toch nog een Theocratie- zie afl. 18 ;á Ongewenst athe´sme- zie afl. 32 ;á Een grens te ver (IsraŰl) ; Verbieden van de godsdienst..?-zie afl. 21 ; Discrimineert / onderdrukt de Westerse Cultuur..? zie aflevering 60 / 61 ; Kunnen moslims zich invoegen in de Moderne cultuur..? ľ aflevering no. 37 ; De Islam ; Het staat in de Koran- zie aflevering 36 ; De heilige wet-De Sjariĺa ; Burqa, volg bladwijzer ; Is er dan toch een GOD..? Hoe zit dat..?á Briewisseling- Geweld- Godsdienst- Geloof ; Vrijheid van Godsdienst ; Kan alles maar..!-zie bladwijzers ; Hoe zit het nou met godá ; Nihilisme en Anarchisme als basis van het Athe´sme ;

 

 

 

Naar bladwijzer(s): Intellectuele lafheid ; Mensenrechten ;

 

 

Help mee om deze site te promoten. Vertel het uwů!

(Adres luidt: http://home.planet.nl/~rwvanes )

 

 

Bedreiging van het vrijdenken en het athe´sme

 

Het zou bepaald geen kwaad kunnen als de jaarlijks weerkerende Algemene Ledenvergaderingen wat beter bezocht werden. Hoewel sommigen staande houden dat juist het bescheiden aantal bezoekers van een Ledenvergadering wijst op een groot vertrouwen in het zittende Bestuur, kan tegelijkertijd toch ook niet ontkend worden dat het bezoeken van en meepraten op een dergelijke bijeenkomst getuigt van de wil om actief met de vereniging mee te werken.

 

Medewerking is hard nodig want de gevaren die het vrijdenken en het athe´sme bedreigen worden eerder groter dan kleiner. En dan gaat het mij niet zozeer om het feit dat bepaalde godsdiensten, zoals de Islam, zich op een agressieve wijze aan de westerse wereld opdringen, maar meer om de afwijzende houding van een groot aantal intellectuelen. Als bijvoorbeeld zelfs in een periodiek als Filosofie Magazine de, doorgaans in alle valse toonaarden, afwijzende reacties op de door Herman Philipse in zijn Athe´stisch Manifest naar voren gebrachte ideeŰn de bijvalsbetuigingen in aantal verre overtreffen, dan kun je toch niet langer om de constatering heen dat de zogenaamde spiritualiteit bij intellectuelen steeds meer veld wint en het heldere nadenken van de vrijdenker en athe´st almaar meer in het verdomhoekje gezet wordt. Nog even en je wordt als athe´st voor achterlijk versleten. Erg serieus word je in elk geval nu al niet genomen, gelet op de uitermate kinderachtige en primitieve tegenargumenten van de gelovers. Ik heb kortgeleden in ons blad enkele aspecten van die merkwaardige ontwikkeling belicht en daar kwamen, behalve van een aantal buitenstaanders, gelukkig ook enkele reacties op van mensen uit onze beweging. Maar helaas betroffen die reacties uitsluitend mijn opmerking over de overeenkomst tussen een getuige van Jehova die het 'Koninkrijk Gods' als ideaal heeft en dat min of meer verblind najaagt en de socialist die op dezelfde wijze in de ban is van zijn Proletarische ideaal en daardoor ook niet in staat is zijn eigen leven in vrijheid te besturen. Kennelijk voelen sommigen zich alleen al aangesproken als het woord 'socialisme' in kritische zin gebruikt wordt! Maar wanneer iemand probeert duidelijk te maken dat er achter het athe´sme voor de grondslagen van de gevestigde orde bedreigende levenshoudingen als nihilisme en anarchisme schuil gaan en dat daardoor zelfs 'moderne heidenen' - om een treffende term van Paul Cliteur te gebruiken - schichtig op het athe´sme reageren, dan wordt dat kennelijk niet belangrijk gevonden en valt het daardoor nauwelijks op. Men vindt het kennelijk niet de moeite waard daar dieper op in te gaan en dat is te betreuren omdat juist die schichtige houding ten aanzien van het athe´sme bij de vrijdenkers een luid alarm zou moeten doen afgaan. De arbeid van 140 jaar Dageraad en Vrije Gedachte dreigt geruisloos weggevaagd te worden...

 

Het is overigens inderdaad een feit dat onze moderne tegenstanders veel minder herkenbaar zijn dan de vroegere vertegenwoordigers van kerken en andere geloofsinstellingen. Doorgaans gebruiken deze eigentijdse tegenstanders redeneringen en argumenten die veel moeilijker te weerleggen zijn dan de evidente onzin waarmee de godsdienstigen steeds gekomen zijn. Als bijvoorbeeld een Leidse hoogleraar in de theologie staat te beweren dat "god op wonderbaarlijke wijze in tijd en ruimte handelt" is dat op zichzelf eigenlijk al voldoende om te roepen ôdat dit onmiskenbaar wonderbaarlijke onzin isö waarmee zo'n theoloog zichzelf en de theologie bovendien alleen maar nog meer belachelijk maakt. Maar als modern theologen zich achter de filosofie verschuilen en daarbij uitvoerig gebruik maken van wetenschappelijke termen en begrippen, wordt het aanzienlijk moeilijker van repliek te dienen. Niet omdat dergelijke verhalen geloofwaardiger zouden zijn, maar doordat de zaak op een geraffineerde manier ondoorzichtiger wordt gemaakt, waardoor de intellectuele lafheid, die eraan ten grondslag ligt, niet of nauwelijks in het daglicht treedt...

 

Juist in een cultuurtijdperk als het hedendaagse, waarin men van zichzelf vindt, dat men 'open' moet staan voor andere wereldbeschouwingen en opvattingen, is het buitengewoon gemakkelijk en verleidelijk de eigen lafheid te verdoezelen doormiddel van wollig taalgebruik over 'tolerantie', 'respect', ' mensenrechten ' en zo meer. Op die manier wordt de, overigens op zichzelf terechte, behoefte om de mensheid en de werkelijkheid te leren kennen en begrijpen tot een betreurenswaardige farce. Men komt dan niet verder dan tot een verzameling eigenaardige feiten die men zo goed als mogelijk rangschikt en in onderling verband brengt, maar die men volstrekt niet op hun mÚrites beoordeelt. En voor dat laatste hanteert men dan tot overmaat van ramp ook nog de uitvlucht dat men "niet het recht heeft over anderen een oordeel te vellen". Nadenken over de ideeŰn van anderen, en hun opvattingen en handelingen tegen het licht der humaniteit houden zou je zelfs wel een plicht van een ieder kunnen noemen. Zonder een dergelijke beoordeling komt de mensheid geen stap verder, als je er tenminste van uitgaat dat je al voortdurend je eigen cultuurwaarden grondig toetst. Het kan dan niet uitblijven dat je met een zekere regelmaat, zowel bij jezelf als bij anderen, stuit op toestanden die niet door de beugel kunnen, dat wil zeggen: toestanden die geen stand houden voor het redelijke vrijdenken. In veel van zulke gevallen zul je, om allerlei redenen, niet bij machte zijn om praktisch in te grijpen en zelfs zal het meer dan eens voorkomen dat je letterlijk niet het recht hebt er wat aan te doen, maar dat alles ontslaat iemand niet van de menselijke plicht er in ieder geval zijn oordeel over te geven en zijn gedachtegang kenbaar te maken.

 

Zo is het bijvoorbeeld best te begrijpen dat men in het Oosten veelal van opvatting is dat de gemeenschap, oftewel het collectief, boven het individu, de enkeling, uitgaat, en wel zodanig dat in laatste instantie die enkeling volstrekt waardeloos is. Vanuit het begrijpen van deze opvatting vindt menig moderne denker dat je je er dus niet mee mag bemoeien. Geen moraliserend vingertje dus! Maar intussen zijn miljoenen mensen van de meest primaire veiligheidsgaranties verstoken, worden naar believen gemolesteerd en van hun persoonlijkheid beroofd. Om van nog ergere kwellingen maar te zwijgen. De inzichten en het denken van de mensheid in haar algemeenheid evenwel zijn intussen tot veel verdere opvattingen ontwikkeld en doordat die er nu eenmaal zijn kun je er niet meer aan ontkomen dat als de maat te nemen. Wat eenmaal door de mensen op tafel is gelegd kan nooit meer ongedaan gemaakt worden en dus kan men nooit meer net doen of zijn neus bloedt. Als je dus niet op de een of andere manier blijk geeft 'beter te weten' blijf je onder je eigen mogelijkheden en met een dergelijke houding houd je zonder meer het onrecht in stand. Volgens mijn gedachtegang heeft de toenemende weerstand tegen een ondubbelzinnig athe´sme alles te maken met wat ik hierboven beschreven heb. Dat men in een aantal gevallen het recht niet heeft om daadwerkelijk in te grijpen wordt als vanzelfsprekend uitgebreid tot het terrein van het vergelijkende, afwegende en beoordelende denken zodat men gerieflijk en onaangedaan achterover kan leunen onder het slaken van de verzuchting: "Ze zoeken het maar uit".

 

Bovenstaande tekst is geschreven: door Jan Vis, filosoof.

Pagina's zijn door mij uit het tijdschrift van De Vrije Gedachte No. 265- mei 1996 overgenomen.

 

áNaar andere artikelen: Het toenemend belang van het Athe´sme ; Geen God wat dan ; Godsdienst en Geloof ; Evolutie of Creatie ; De fundamentele intolerantie van de Godsdienst ; God bestaat niet ; De verdedigers van de Godsdienst ; Waarom is de Islam als godsdienst tegen de Westerse Wereld..? zie no. 27. ; Toch nog een Theocratie- zie afl. 18 ;á Ongewenst athe´sme- zie afl. 32 ;á Een grens te ver (IsraŰl) ; Verbieden van de godsdienst..?-zie afl. 21 ; Discrimineert / onderdrukt de Westerse Cultuur..? zie aflevering 60 / 61 ; Kunnen moslims zich invoegen in de Moderne cultuur..? ľ aflevering no. 37 ; De Islam ; Het staat in de Koran- zie aflevering 36 ; De heilige wet-De Sjariĺa ; Burqa, volg bladwijzer ; Is er dan toch een GOD..? Hoe zit dat..?á Briewisseling- Geweld- Godsdienst- Geloof ; Vrijheid van Godsdienst ; Kan alles maar..!-zie bladwijzers ; Hoe zit het nou met godá ; Nihilisme en Anarchisme als basis van het Athe´sme ;

 

Aangezien de filosofie er niet is voor enkele bevoorrechten maar juist voor alle mensen, is het citeren uit mijn werk zonder meer toegestaan. Wel echter zou ik het op prijs stellen dat het citeren vergezeld gaat van een duidelijke bronvermelding! (Jan Vis)

 

Terug naar de Startpagina

 

website analysis
website analysis

website analysis
online hit counter