BRIEFWISSELING ( Geweld / Godsdienst/ Geloof )

dec./jan.1987

 

 

andersdenkenden,bijbel,de mensheid,de moderne ecologie,de paus,de werkelijkheid,ecologie,geloof,geweld,god,joden,

koran,macht,samenleving,spinoza,vrede,vrijdenken,vrijdenker.

 

Naar actuele zaken

 

Help mee om deze site te promoten. Vertel het uw…!

(Adres luidt: http://home.planet.nl/~rwvanes )

 

Naar artikelen: Het toenemend belang van het Atheïsme ; Geen God wat dan ; Godsdienst en Geloof ; Evolutie of Creatie ; De fundamentele intolerantie van de Godsdienst ; God bestaat niet ; Bedreiging van het vrijdenken en het atheïsme ; De verdedigers van de Godsdienst ; Waarom is de Islam als godsdienst tegen de Westerse Wereld..? zie no. 27. ; Toch nog een Theocratie- zie afl. 18 ;  Ongewenst atheïsme- zie afl. 32 ;  Een grens te ver (Israël) ; Verbieden van de godsdienst..?-zie afl. 21 ; Discrimineert / onderdrukt de Westerse Cultuur..? zie aflevering 60 / 61 ; Kunnen moslims zich invoegen in de Moderne cultuur..? – aflevering no. 37 ; De Islam ; Het staat in de Koran- zie aflevering 36 ; De heilige wet-De Sjari’a ; Burqa, volg bladwijzer ; Is er dan toch een GOD..? Hoe zit dat..? ; Hoe zit het nou met GOD ;

 

Naar bladwijzers:  onthouden ; Opvoeding-1 ;

 

BRIEFWISSELING ( Geweld /Godsdienst/ Geloof )

 

Beste Jan.

Hier eindelijk weer eens een brief van mij.

Door de verbouwing en de verhuizing is er maanden niets van gekomen, in feite heb ik nog geen tijd, maar bij het zetten van de teksten voor dit maand blad kwam toch de behoefte op om je een kort briefje te schrijven. Dit naar aanleiding van de correspondentie van Paul Hopster met zijn tante T, en de geplaatste brief van een gelovige. Eerlijk gezegd vind ik het zonde van de plaatsruimte die deze artikelen in beslag nemen. Zoals je gelezen hebt, zijn dit twee gelovigen die ieder op hun eigen wijze een god gecreëerd hebben. Ik denk daarom dat het zinloos is om met deze mensen in discussie te gaan, want tegen het geloven op zich, van wat dan ook, strijdt de vrijdenker niet. Al gelooft iemand in Sinterklaas, kabouters of UFO’s, iedereen doet maar mits hij vanuit dat geloof de andere mensen maar met rust laat. Het is een duidelijke zaak dat bij het verdwijnen van het ouderwetse geloven, veel mensen toch de god gedachte zullen vasthouden maar hun god als iets ondefinieerbaars zullen laten meespelen hetgeen hun dagelijks leven nauwelijks zal beïnvloeden. Zoals gezegd vind ik een discussie met dat soort mensen overbodig en zonde van de plaats en de tijd, want deze mensen liggen in werkelijkheid dichter bij de vrijdenker als de “kerks” gelovigen. Voorlopig is het echter nog zo, dat een groot deel van de wereld nog beheerst en geleid wordt door de machthebbers van allerlei fanatieke soorten geloof, geloofsorganisaties en kerkgenootschappen. Van de mensen die deze opvattingen huldigen en de boel in stand houden en dus ook de geestelijke leiders van allerlei pluimage aan de macht houden, heeft iedereen, waar ook ter wereld wel degelijk hinder.

Neem Polen, waar de kerk officieel gescheiden is van de staat, waar toch duidelijk is dat Solidaridad (overigens een nuttige strijd) en de katholieke kerk nauw met elkaar verweven zijn. De paus achter de vakbeweging, het is om je rot te lachen. In onze westerse landen hebben de vakbonden in hun strijd als grootste tegenstander de christelijke politieke partijen ontmoet. Neem Iran, waar voor een normaal denkend mens nauwelijks te leven valt en de oorlog met Irak toch overwegend een geloofsoorlog is. Neem Ierland, waar katholieken en protestanten elkaar van de straat schieten. Ik zal ze maar niet allemaal opnoemen, want dagelijks kunnen we op de t.v. het fanatisme zien waarmede gelovigen elkaar te lijf gaan. Nu zijn dit gebeurtenissen die ver van ons bed plaats vinden en je kunt je op het standpunt stellen dat zij het onder elkaar maar uit moeten zoeken, maar het menselijk leed wat zij teweegbrengen is natuurlijk onmenselijk groot, des te meer voor mensen die toevallig in zo'n land of streek wonen en niet zonder meer in het voetspoor van hun geestelijk leiders lopen.

Maar zoals gezegd, we hebben allemaal onder de macht van het geloof te lijden. Ik ben er van overtuigd dat de bewapeningswedloop voor een groot deel in stand gehouden wordt door het dogmatisch fanatisme van de gelovigen. Neem de elektronische kerkgenootschappen in Amerika. Het blijkt dat hun macht zo groot is, dat zonder hun steun geen president gekozen kan worden. Ik hoef hier niet te verduidelijken hoe ultrarechts deze groeperingen zijn, want ik neem aan dat iedere vrijdenker hiervan wel op de hoogte is. Trouwens over de gehele wereld staan de gelovigen, die zich met politiek bemoeien, rechts. Het moet toch voor iedereen duidelijk zijn dat de mensen die dit in stand houden, niet aan een ondefinieerbare god geloven, maar aan een god die letterlijk voorschrijft wat wel en niet mag, wat wel en niet kan en de mensen als het ware de opdracht geeft intolerant ten opzichte van hun medemens te zijn. De voetballer Maradonna en de tennisster Navratilova slaan, voor zij aan een wedstrijd beginnen, braaf hun kruisje en hopen op de steun van hun god. Er wordt ook in ons blad gediscussieerd over het begrip “dom”, ik meen dat je deze mensen terecht dom mag noemen.

Als iemand een goede opleiding heeft gehad, desnoods universitair, heeft hij alleen bewezen dat hij goed kan onthouden. Want leren is een kwestie van onthouden. We kunnen hem dan intelligent noemen. Maar daarnaast kan hij ontzettend dom zijn. Zijn leven en de dingen die hij met de geleerde stof doet zullen uitmaken of hij dom is of niet. Nogmaals, laten wij onze tijd niet verdoen met discussies met mensen die ergens ver weg nog een beetje geloven, want m.i. zit het gevaar erin dat dit afleidt van onze strijd tegen onrecht, fanatisme en onderdrukking, grotendeels nog veroorzaakt door de geloofsstromingen in de gehele wereld. Ik wil graag jouw mening hierover wel eens lezen.

Tot kijk en de groetjes van Cees Storm

 

Beste Cees,

 

Net wat je zegt, die gelovige mensen die hun “god” als een uiterste universele realiteit zien en er dus een abstracte betekenis aan toekennen, die gelovigen zijn voor ons in geen geval tegenstanders die bestreden moeten worden. In de eerste plaats omdat dergelijke gelovigen doorgaans het nadenken over hun “god” niet opgegeven hebben; in de tweede plaats omdat zij die goddelijke zaak op de een of andere manier als een speciaal voor de mensen geldende liefdevolle, rechtvaardige, heldere werkelijkheid beschouwen, zonder dat daaraan kleinzielige tijdelijkheden, zoals iets willen, iets doen, besluiten nemen, beledigd zijn, een verbond (met de Joden) sluiten, meekomen. En ten derde omdat mensen, die er zo tegenaan kijken, een sterk besef van persoonlijke verbondenheid met dat goddelijke hebben, zodat de behoefte om zich tot instituten te verenigen niet of nauwelijks aanwezig is. In ieder geval willen zij geen macht over andere mensen uitoefenen, kiezen steeds voor geweldloosheid en vrede en staan open voor gedachtewisselingen met andersdenkenden.

Maar, ik heb er zelf laatst ook al op gewezen, verreweg de meeste gelovige mensen zijn eigenlijk niet zo erg gelovig in de zelfbewuste zin van het woord, maar gelovig in de zin van meer of minder klakkeloos aannemen - vandaar dat zij altijd wetenschappelijk ogend bewijsmateriaal voor hun stellingen nodig hebben, als het ware een notenapparaat! Daarom slaan ze je steeds om de oren met hun bijbel, hun koran of andere onzinnige geschriften. Die mensen zijn welbeschouwd godsdienstig en dat is iets heel anders dan zelfbewust geloof in een universele abstractie. Van die godsdienstige mensen met hun onvermijdelijke machtsinstituten heb je wel degelijk last.

Bij elke vorm van macht behoort geweld, niet als een vervelende bijkomstigheid waarvan men eigenlijk wel af zou willen, maar als een noodzakelijkheid. Zonder geweld is macht onbestaanbaar, want macht die niet uitgeoefend wordt is geen macht. Het geweld behoort bij de macht zoals handelingen bij je handen behoren. Alle quasi humane verhalen van geestelijke of wereldlijke machthebbers, dat zij zo'n hekel aan geweld zouden hebben en dat zij het zo graag zouden uitbannen, hebben betrekking op door anderen gepleegd geweld, terwijl zij van hun eigen gewelddadigheid (die uiteraard grondig gelegaliseerd is) vinden dat die zo weinig mogelijk “gewelddadig” moet zijn. Dat wil zeggen: geweld dat er uit ziet alsof het geen geweld is doordat je de schijn wekt op redelijke, democratische, wijze te willen overtuigen.

Ik zie bijvoorbeeld het vormen van gesloten machtsblokken in de westerse parlementen, door het als één man laten spreken van partijfracties, als een onbeschaamde gewelddadigheid, die bedoeld is om elke persoonlijke bijdrage aan de discussie te verstikken. Maar het ziet er uit als democratisch en redelijk verantwoord bedrijven van politiek. Als je inziet dat het begrip geweld een veel grotere inhoud heeft dan het slaan met de vuisten en alle technische varianten daarvan, dan kom je al spoedig tot de ontdekking dat onze moderne samenlevingen door en door gewelddadig zijn en zelfs in zekere zin door het geweld bijeen worden gehouden. De roomse kerk, een ander voorbeeld, heeft zich door alle eeuwen heen kunnen handhaven door tomeloos “naakt” en “aangekleed” geweld. Wat dat betreft zou je het fascinerende boek van Karlheinz Deschner “De kerk en haar kruis” eens moeten lezen - het ligt op het ogenblik voor een tientje bij De Slegte! Het hele gedoe van die kerk heeft niets met het “goddelijke”, de uiterste realiteit, van mensen als de tante van Hopster te maken. Letterlijk elke theologische theorie is een poging om de roomse wil tot onderwerpen van de mensen te rechtvaardigen en om de mensen persoonlijk zover te krijgen dat zij zichzelf gaan haten vanwege hun zondige hang naar vreugde, liefde en vrede. En dat streven is niet veranderd! Dat je tegenwoordig niet meer zo gemakkelijk in een kerker (veelzeggend woord) geworpen kunt worden en dat zelfs de curie toegeeft dat het er vroeger allemaal wel erg ruw toeging, zegt totaal niets. De methode is veranderd, meer verfijnd en beschaafd, maar het is nog steeds een geweldsmethode. Men gaat nu meer op de redelijke en psychologische toer...

Ik ben het niet met je eens dat het plaatsen van de correspondentie van Hopster met zijn tante en, in dit nummer, ook de ingezonden brief van Ber Willems zonde van de plaatsruimte zou zijn. Ik geef toe dat we de gedachtegangen van “tante” en Willems in grote lijnen wel kennen, maar toch vind ik die bijdragen inderdaad belangrijk, juist omdat zij een kijk geven op “universele” aspecten van het geloof die in onze kringen vaak bedolven worden onder het geweld (!) van onze kritiek. Een dergelijk beleven van het “goddelijke” heeft recht op aandacht, al was het alleen maar vanwege het feit dat de bereidheid tot discussie nu wel aanwezig is. Dan doet het feit dat wij het er inhoudelijk niet mee eens zijn, of althans zouden wensen dat de zaak nog wat verder werd doorgedacht, er voor mij persoonlijk niet zoveel meer toe.

Ik vind dat de gedachtewisseling essentieel is voor het vrijdenken, maar uiteraard vind ik tevens dat het dan wel over “gedachten” moet gaan en niet over oudbakken ingeprente opvattingen, die de ondersteuning van schijnbaar onaanvechtbare “openbaringen” nodig hebben. Het zijn natuurlijk niet alleen de christelijke godsdiensten en islamitische godsdiensten die fundamenteel gewelddadig zijn. Het geldt ook voor onze politieke systemen, het onderwijs (heel verborgen-...), het bedrijfsleven (weggemoffeld onder organisatiemodellen...), de geestelijke volksgezondheid (gecamoufleerd als aanpassing...), de opvoeding (de bestwil van het kind...). enzovoort. Het loopt zozeer door alles heen dat je bijna zou gaan denken dat het zo hoort! Maar zo zie ik het toch niet. Volgens mij hebben we te doen met een onvermijdelijke, maar tijdelijke, eigenschap van onvolwassen mensen die niet in de gaten hebben of niet wensen te erkennen dat wij allemaal, als een soort organisme, met elkaar samenhangen en die, op grond daarvan, niet zouden moeten proberen over elkaar macht uit te oefenen (en dus geweld), maar daarentegen elkaar vrij laten, zodat een ieder zich naar eigen aanleg en mogelijkheden kan ontplooien. Hoe beter de onderdelen van een organisme functioneren en hoe gezonder die zijn (denk maar aan je eigen lijf), hoe beter het gehele organisme tot zijn recht komt. De mensheid kan niet door macht en geweld bijeen gehouden worden, zij is van nature een samenhangend geheel. Maar dat geheel is door de onvolwassenheid van de huidige mensen en dus ook door hun denken verbroken tot losstaande individuen die menen dat zij ieder voor zich zijn en die bijgevolg de anderen moeten gebruiken om zichzelf waar te maken. Daartoe moeten die anderen bruikbaar gemaakt en dus veranderd worden. Daar zit de macht! Het is de wil om een ander mens naar je eigen voorstelling te veranderen, zodat die ander wordt zoals jij wenst dat hij zijn zal. In onze moderne, westerse cultuur is vrijwel iedereen met dit machtsprogramma bezig, het is een strijd van allen tegen allen en dat verklaart het feit dat macht en geweld zo verweven zijn met de samenleving en de maatschappij. Op de (lange) duur echter zullen de mensen inzien dat hun eigen welzijn alleen dan optimaal kan zijn als iedereen vrijelijk tot zijn recht kan komen, een gedachte die indertijd ook al door Spinoza naar voren gebracht is en die tegenwoordig, bijvoorbeeld in de moderne ecologie als het gaat over samenhangende netwerken van levensvormen, gestaag veld wint. Het werd tijd...!

 

Hartelijke groeten, Jan Vis

 

Naar actuele zaken

 

Bovenstaande tekst is geschreven:

Door Jan Vis, filosoof.

Zijn e‑mail adres luidt: ....

webpagina: …..

Pagina's zijn door mij uit het tijdschrift van De Vrije Gedachte No. 172 dec./jan.1987 overgenomen.   

Aangezien de filosofie er niet is voor enkele bevoorrechten maar juist voor alle mensen, is het citeren uit  mijn werk zonder meer toegestaan. Wel echter zou ik het op prijs stellen dat het citeren vergezeld gaat van een duidelijke bronvermelding! (Jan Vis)

 

website analysis
online hit counter