Het moza´ek van de Zeereis van Venus (Navigium Veneris) 

in het museum in Tanger (uit: Huis van Venus).

 

Dit moza´ek bevond zich oorspronkelijk in het triclinium (eetzaal) van het Huis van Venus (Dunbabin 277 nr 2g, met literatuurverwijzing). Het wordt uitvoerig beschreven op de website van Laure Olivier ("Diotima", over het beeld van de vrouw in de oudheid).

Een gesluierde Venus staat op de achtersteven van een boot, waar ze het tafereel overziet. De boot wordt geroeid door de Drie GratiŰn. Een paar Amores zijn in de masten aan het werk. De boot wordt begeleid door zes Nere´den, die elk een zeemonster (Triton, zeepaard, zeetijger) berijden.

Olympische goden worden niet vaak uitgebeeld op moza´ek, in tegenstelling tot menselijke figuren als Orpheus, Ganymedes en Hercules. Bacchus en Venus worden wel vaak afgebeeld, maar ze lijken meer een allegorische betekenis te hebben (de liefde, de wijn(-oogst)). De Zeevaart van Venus is geen klassieke mythe (zie bv. Graves). Van Venus (Aphrodite) wordt alleen verteld dat ze in een schelp over de kalme zee werd voortgedreven (Moormann en Uitterhoeve 83-92). De episode van de Zeevaart van Venus is volgens Dunbabin (155 en verder) een variant van het type Nere´de-op-zeemonster. 

De Nere´den zijn de vijftig of meer dochters van Nereus. Vanaf de Hellenistische tijd worden ze vaak naakt afgebeeld als onderdeel van de zeepopulatie. Ze komen vaak voor op vloermoza´eken met de zee als hoofdthema. Vooral in SyriŰ en Noord-Afrika, van de tweede tot de vijfde eeuw (Moormann en Uiterhoeve 456-458).

Chevallier en Ponsich (65, met illustratie) hebben een geestige veronderstelling over dit moza´ek. Zij wijzen erop dat de bekende Mauretanische koning Juba II (52 vC tot 23 nC), die als gijzelaar opgroeide aan het hof van keizer Augustus, werd uitgehuwelijkt aan Kleopatra Selŕnŕ, een dochter van de bekende Cleopatra en Marcus Antonius. Plutarchus vertelde het verhaal van de zeetocht die Cleopatra, verkleed als Venus, naar SyriŰ maakte om Marcus Antonius te ontmoeten. 

 

Literatuur:

Chevallier, R. & M. Ponsisch: Les mosa´ques romaines de Volubilis (1997). Archeologia 339, 60-65

Chevallier, R. & M. Ponsisch: Les mosa´ques romaines de Volubilis (1997). Archeologia 339, 60-65

Graves, R.: Greek myths (2 delen). 1955 (herdruk 1977).

"Laure Olivier": website van project Diotima. 

Moormann, E.M. & W. Uitterhoeve: De klassieke mythologie in de kunst. Van Achilles tot Zeus. Herdruk 1995.

NB: Dunbabin noemt een artikel in MEFR (MÚlanges d' Art et Histoire de l' ╔cole Francaise Ó Rome) 72 (1960) 243-252; Laure Olivier noemt: Z. AWAD-BELCADI, Les mosa´ques de Volubilis, thŔse de doctorat de 3e cycle, Paris I, p. 342 sqq, pl. CVII Ó CXV, plus haar eigen catalogus, nr  63 (pl. L,LI).