Het moza´ek van Bacchus en de Vier Seizoenen (19a)

en de Gorgo-kop (19b)

 

Het moza´ek van Bacchus (Dionysos) en de Vier Seizoenen staat in het triclinium (eetzaal; room 7) van het gelijknamige huis. (Dunbabin 277: 3i).

Het wordt uitvoerig beschreven door Parrish. Het plaveisel bestaat uit een T-vormig gedeelte met figuren en een U-vormig gedeelte eromheen (waarop de eetbanken gezet konden worden). Het T-vormige gedeelte bestaat uit dit moza´ek, geflankeerd door (a) een onge´dentificeerde vtrouwenfiguur en (b) een Gorgo- (of Medusa-)hoofd (Dunbabin 277: 3ii).

Het moza´ek bestaat op zijn beurt uit verschilende panelen. Volgens Parrish is Bacchus zelf tweemaal te zien. 

Helemaal bovenaan staat Dionysos in een rotsachtig landschap (misschien van het eiland Naxos, waar hij Ariadne ontmoet heeft, vgl. (15a)); hij is herkenbaar aan zijn thyrsos (staf met klimop en wijnranken). Deze figuur wordt ook wel voor Ariadne (of een Muze) aangezien.

Daaronder een maenade die twee tibiae bespeelt.

Daaronder weer Dionysos, die op een zuiltje leunt. Hij draagt een kroon van druivenbladeren.

De onderste maenade bespeelt een tamboerijn.

Daaromheen zijn er twee maal vier paneeltjes voor de Seizoenen: voor ieder seizoen een mannetje en een vrouwtje. 

De Winter (linksboven): M draagt een paar eenden  en V is herkenbaar aan een paar rieten takken (v).

De Lente (linksonder): M heeft een roos in de hand en V draagt een rozenkroon.

De Zomer (rechtsonder): M heeft korenaren in de hand en V draagt een kroon van korenaren.

De Herfst (rechtsboven): M heeft druiven in de hand en V draagt een kroon van druiven. 

 

Bacchus is niet alleen de god van de wijn, maar ook een vegetatiegod in het algemeen. De combinatie met de Vier Seizoenen (die keurig in een kring lopen) is niet vreemd. Bacchus is in deze tijd allang niet meer de baardige oude man van de Griekse vazen, maar een jonge halfnaakte man met kenmerkende attributen (druivenkrans, thyrsos). De aanwezigheid van Ariadne (hier al of niet aanwezig, maar vergelijk (15a) in het Huis van de Ridder) stamt uit de Hellenistische periode.

 

De Gorgo-kop (19b)

Dit moza´ek wordt omlijst door een Gorgo-kop en een vrouwenkop. De Gorgo-kop moet onderscheiden worden van het losliggende moza´ek bij de ingang van het terrein. 

 

Literatuur.

Dunbabin, K.M.D.: The Mosaics of Roman North Africa. 1978.

Graves, R.: Greek myths (2 delen). 1955 (herdruk 1977).

Hamdorf, W.H.: Dionysos, Bacchus. Kult und Wandlungen des Weingottes.1986

Moormann, E.M. & W. Uitterhoeve: De klassieke mythologie in de kunst. Van Achilles tot Zeus. Herdruk 1995.

Parrish, D.: Season Mosaics of Roman North Africa. 1984.    

Risse, M.: Volubilis. Eine römische Stadt in Marokko von der Frühzeit bis in die islamische Periode. 2001.

Thouvenot, R.: Volubilis. 1949

 

Foto's

Er zijn zeer veel, voornamelijk niet-commerciŰle foto's van dit moza´ek op internet, bijvoorbeeld: ECFSUniv.-FrankfurtGwenola, ToyaJungheim, Elaouadi enzovoorts. (In elk geval meer dan veertien.)